ಜಂಗಮಕ್ಕೆ ಮಾಡಿಹೆನೆಂಬ ದಂದುಗದೋಗರ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ನೈವೇದ್ಯ ಸಲ್ಲ ।
ತನು ಕರಗಿ, ಮನ ಬಳಲಿ ಬಂದ ಚರದ ಅನುವರಿತು ।
ಸಂದಿಲ್ಲದೆ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಜಂಗಮಲಿಂಗಕ್ಕೆ ದಾಸೋಹವ ಮಾಡುವುದೆ ಮಾಟ ।
ಕಾಶಿಯ ಕಾಯಿ, ಕಾಡಿನ ಸೊಪ್ಪಾಯಿತ್ತಾದಡೂ ।
ಕಾಯಕದಿಂದ ಬಂದುದು ಲಿಂಗಾರ್ಪಿತ ।
✍ – ನುಲಿಯ ಚಂದಯ್ಯ
೧. ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ: ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ನುಲಿಯ ಚಂದಯ್ಯನವರ ಅನನ್ಯತೆ
೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಚನ ಚಳವಳಿಯು ಕೇವಲ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಆಳವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಬಸವಣ್ಣ, ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯರಂತಹ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಶರಣರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಂತ ನಿಷ್ಠುರವಾದ ಕಾಯಕನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಮತ್ತು ಆಚರಿಸಿದ ಶರಣರಲ್ಲಿ ನುಲಿಯ ಚಂದಯ್ಯ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರು. ಅವರ "ಕಂದಿಸಿ ಕುಂದಿಸಿ ಬಂಧಿಸಿ ಕಂಡವರ ಬೇಡಿತಂದು..." ಎಂಬ ವಚನವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಯವಲ್ಲ; ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ನೈತಿಕತೆ (Economic Ethics), ಶ್ರಮದ ಘನತೆ (Dignity of Labor) ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು (Purity of Devotion) ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಒಂದು ಸಮಾಜೋ-ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಈ ವರದಿಯು ನುಲಿಯ ಚಂದಯ್ಯನವರ ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಚನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಬಹುಪದರದ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು, ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಆಳವನ್ನು ಉತ್ಖನನ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಶೂನ್ಯಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಸಂಗಗಳು, ಆಧುನಿಕ ನರವಿಜ್ಞಾನದ 'ಫ್ಲೋ ಸ್ಟೇಟ್' (Flow State) ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ವೆಬರ್ ಅವರ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಚಿಂತನೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವಚನವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
೧.೧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ನುಲಿಯ ಚಂದಯ್ಯನವರು ಇಂದಿನ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿವಣಗಿ ಗ್ರಾಮದವರು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಲ್ಯಾಣದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶ. ಚಂದಯ್ಯನವರ ಕಾಲಘಟ್ಟವು ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಮತ್ತು ಕಲಚೂರಿಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಂಕ್ರಮಣ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಕಲಚೂರಿ ಬಿಜ್ಜಳನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವೈದಿಕ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮತ್ತು ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ಧರ್ಮದ ಬಿಗಿ ಹಿಡಿತವಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಚಂದಯ್ಯನವರು 'ಭಜಂತ್ರಿ' (ಕೊರವ) ಸಮುದಾಯದಂತಹ ಶೋಷಿತ ವರ್ಗದಿಂದ ಬಂದು, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದು ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಸ್ಮಯವಾಗಿದೆ.
ಅವರ ಐಕ್ಯ ಸ್ಥಳವು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ನುಲೇನೂರು. ಶಿವಣಗಿಯಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಉಳವಿಗೆ, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನುಲೇನೂರಿಗೆ ಅವರ ಪಯಣವು, ಶರಣ ಚಳವಳಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ವಿಘಟನೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಯಾಣದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಶರಣರು ಹೇಗೆ ನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಮೂಲೆಗಳಿಗೆ ಚದುರಿಹೋದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕಾಯಕ ತತ್ವವನ್ನು ಹೇಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಚಂದಯ್ಯನವರ ಬದುಕು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
೧.೨ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಕಾಯಕ
ಚಂದಯ್ಯನವರ ಕಾಯಕ "ಮೆದೆಹುಲ್ಲು ತಂದು ಹಗ್ಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಮಾರುವುದು". ಇದು ಕೇವಲ ಜೀವನೋಪಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಇದೊಂದು ವ್ರತವಾಗಿತ್ತು. ಹುಲ್ಲನ್ನು ಕೊಯ್ದು, ಅದನ್ನು ಹದಮಾಡಿ, ಹೊಸೆದು ಹಗ್ಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ, ಅದರಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ದಾಸೋಹ ಮಾಡುವುದು ಅವರ ನಿತ್ಯದ ಕಾಯಕವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಅವರ 'ಸ್ವಾಭಿಮಾನ' ಮತ್ತು 'ಕಾಯಕ ನಿಷ್ಠೆ'. ದೇವರಿಗಿಂತಲೂ ಕಾಯಕವೇ ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದರು. "ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣಪ್ರಿಯ ಚಂದೇಶ್ವರಲಿಂಗ" ಎಂಬುದು ಅವರ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತನಾಮ. ಈ ಅಂಕಿತನಾಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಶೇಷತೆಗಳಿವೆ: ಒಂದು, ಅವರು ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರ ಜ್ಞಾನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಎರಡು, ಅವರು ಚಂದೇಶ್ವರ ಎಂಬ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಇಷ್ಟಲಿಂಗದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.
೨. ಭಾಷಿಕ ಆಯಾಮ (Linguistic Dimension)
ಈ ವಚನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದವೂ (Lexeme) ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕವು ವಚನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ, ಮೂಲ ಧಾತು, ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ, ಸಂದರ್ಭೋಚಿತ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಅನುಭಾವಿಕ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಪದ-ಹಾಗೂ-ಪದದ ಗ್ಲಾಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಸಿಕಲ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ (Word-for-Word Glossing and Lexical Mapping)
| ಪದ (Word) | ನಿರುಕ್ತ (Etymology) | ಮೂಲ ಧಾತು (Root Word) | ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ (Literal Meaning) | ಸಂದರ್ಭೋಚಿತ ಅರ್ಥ (Contextual Meaning) | ಅನುಭಾವಿಕ/ತಾತ್ವಿಕ ಅರ್ಥ (Mystical Meaning) | ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಮಾನಾರ್ಥಕಗಳು (English Equivalents) |
| ಕಂದಿಸಿ | ದ್ರಾವಿಡ/ಕನ್ನಡ | ಕಂದು (Kandu) | ಸುಡು, ಬಾಡಿಸು, ಕಪ್ಪಾಗಿಸು | ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಕರನ್ನು ದಣಿಸುವುದು; ಹಿಂಸೆ ನೀಡುವುದು. | ತಾಪತ್ರಯ: ಲೌಕಿಕ ಆಸೆಗಳ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವವನ್ನು ಬೇಯಿಸುವುದು. | Scorching, Charring, Wither, Tormenting. |
| ಕುಂದಿಸಿ | ದ್ರಾವಿಡ/ಕನ್ನಡ | ಕುಂದು (Kundu) | ಕೊರತೆ ಮಾಡು, ಕುಗ್ಗಿಸು, ಇಳಿಸು | ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಘನತೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವುದು; ಕೂಲಿಯನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು (Exploitation). | ಹೀನಾಯ: ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಕುಂದಿಸಿ, ಆತ್ಮವನ್ನು ಬಂಧನದಲ್ಲಿಡುವುದು. | Diminish, Humiliate, Shortchange, Oppress. |
| ಬಂಧಿಸಿ | ಸಂಸ್ಕೃತ | ಬಂಧ್ (Bandh) | ಕಟ್ಟುವುದು, ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವುದು | ಸಾಲದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರದ ಬಲದಿಂದ ಜನರನ್ನು ದಾಸ್ಯದಲ್ಲಿಡುವುದು. | ಪಾಶ: ಕರ್ಮದ ಬಂಧನ ಅಥವಾ ಮಾಯೆಯ ಸೆರೆ (Bondage of Karma). | Bind, Arrest, Confine, Shackle. |
| ಕಂಡವರ | ದ್ರಾವಿಡ/ಕನ್ನಡ | ಕಾಣು (Kanu) | ನೋಡಿದವರ, ಎದುರಾದವರ | ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದವರು ಅಥವಾ ಸಿಕ್ಕ ಸಿಕ್ಕವರು (Strangers). | ಅನ್ಯರು: ತನ್ನೊಳಗಿನ ದೈವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗುವುದು. | Those seen, Strangers, Passersby. |
| ಬೇಡಿತಂದು | ದ್ರಾವಿಡ/ಕನ್ನಡ | ಬೇಡು (Bedu) + ತರು (Taru) | ಯಾಚಿಸಿ ತರುವುದು, ಭಿಕ್ಷೆ ಎತ್ತುವುದು | ಪರಾವಲಂಬನೆಯಿಂದ, ದೀನತೆಯಿಂದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು. | ಅಹಂಕಾರದ ಪತನ (Negative): ಸ್ವಾಭಿಮಾನವಿಲ್ಲದ ಬದುಕು; ಆತ್ಮದ ದಾರಿದ್ರ್ಯ. | Begged and brought, Solicited. |
| ಜಂಗಮಕ್ಕೆ | ಸಂಸ್ಕೃತ | ಗಮ್ (Gam) | ಸಂಚರಿಸುವವನಿಗೆ | ಸಮಾಜದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಜ್ಞಾನಿ ಅಥವಾ ಶರಣನಿಗೆ. | ಚಲನಶೀಲ ಚೈತನ್ಯ: ಸ್ಥಾವರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ವಿಶ್ವಪ್ರಜ್ಞೆ (Dynamic Divinity). | To the Jangama, To the Moving Saint. |
| ಮಾಡಿಹೆನೆಂಬ | ದ್ರಾವಿಡ/ಕನ್ನಡ | ಮಾಡು (Maadu) | ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ | 'ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ' ಎಂಬ ಕರ್ತೃತ್ವದ ಭಾವನೆ. | ಕರ್ತೃತ್ವ ಅಹಂಕಾರ: 'ನಾನು' ಎಂಬ ಅಹಂ ಭಾವ (Doer-ship ego). | Saying "I will do", Intent to perform. |
| ದಂದುಗದೋಗರ | ಕನ್ನಡ (ದಂದುಗ+ಓಗರ) | ದಂದುಗ (Fine) + ಓಗರ (Food) | ದಂಡದ ಅನ್ನ, ತೊಂದರೆಯ ಊಟ | ಹಿಂಸೆಯಿಂದ, ಬಲವಂತದ ವಸೂಲಾತಿಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಅಶುದ್ಧ ಆಹಾರ. | ವಿಷಾನ್ನ: ನೈತಿಕವಾಗಿ ಕಲುಷಿತವಾದ ಆಹಾರವು ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. | Burden-rice, Tainted food, Extorted meal. |
| ಲಿಂಗಕ್ಕೆ | ಸಂಸ್ಕೃತ | ಲಿಗ್ (Lig) / ಲುಲ್ (Lul) | ಕುರುಹಿಗೆ, ಸಂಕೇತಕ್ಕೆ | ಇಷ್ಟಲಿಂಗಕ್ಕೆ (ಪೂಜಾ ಮೂರ್ತಿಗೆ). | ವಿಶ್ವಾತ್ಮ: ಆಕಾರವಿಲ್ಲದ ಪರವಸ್ತುವಿನ ಸಾಕಾರ ರೂಪ. | To the Linga, To the Absolute. |
| ನೈವೇದ್ಯ | ಸಂಸ್ಕೃತ | ನಿ (Ni) + ವಿದ್ (Vid) | ತಿಳಿಸುವುದು, ಅರ್ಪಿಸುವುದು | ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥ. | ಸಮರ್ಪಣೆ: ತನ್ನತನವನ್ನು (Self) ಪರವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸುವುದು. | Offering, Oblation, Sacred Food. |
| ಸಲ್ಲ | ದ್ರಾವಿಡ/ಕನ್ನಡ | ಸಲ್ಲು (Sallu) | ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ, ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ | ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಲ್ಲ (Not acceptable). | ತಿರಸ್ಕಾರ: ಅಶುದ್ಧವಾದದ್ದು ದೈವವನ್ನು ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ. | Not fitting, Invalid, Unacceptable. |
| ತನು | ಸಂಸ್ಕೃತ/ಕನ್ನಡ | ತನ್ (Tan) | ದೇಹ, ಶರೀರ | ಭೌತಿಕ ದೇಹ ಮತ್ತು ಅದರ ಶ್ರಮ. | ಸಾಧನ: ಮೋಕ್ಷ ಸಾಧನೆಗೆ ಇರುವ ಉಪಕರಣ (Instrument). | Body, Physical frame. |
| ಕರಗಿ | ದ್ರಾವಿಡ/ಕನ್ನಡ | ಕರಗು (Karagu) | ದ್ರವಿಸು, ಕರಗುವಿಕೆ | ಬೆವರು ಹರಿಸುವುದು, ಕಠಿಣ ಶ್ರಮ ಪಡುವುದು. | ಅಹಂ ವಿಲೀನ: ದೇಹಭಾವ ಕರಗಿ ಹೋಗುವುದು (Melting of ego). | Melting, Dissolving, Sweating. |
| ಮನ | ಸಂಸ್ಕೃತ | ಮನ್ (Man) | ಮನಸ್ಸು, ಚಿತ್ತ | ಮಾನಸಿಕ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಂಕಲ್ಪ. | ಅಂತಃಕರಣ: ಆಲೋಚನೆಗಳ ಉಗಮ ಸ್ಥಾನ. | Mind, Psyche. |
| ಬಳಲಿ | ದ್ರಾವಿಡ/ಕನ್ನಡ | ಬಳಲು (Balalu) | ಸುಸ್ತಾಗು, ದಣಿಯು | ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ದಣಿಯುವುದು. | ತಪಸ್ಸು: ಶ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ನಿಗ್ರಹ. | Weary, Tire, Exhaust. |
| ಬಂದ | ದ್ರಾವಿಡ/ಕನ್ನಡ | ಬರು (Baru) | ಆಗಮಿಸಿದ | ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಅತಿಥಿ ಅಥವಾ ಜಂಗಮ. | ಅಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ದೈವ: ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಒದಗಿ ಬಂದ ದೈವ ಕೃಪೆ. | Arrived, Came. |
| ಚರದ | ಸಂಸ್ಕೃತ | ಚರ್ (Char) | ಚಲಿಸುವವನ | ಜಂಗಮ ಮೂರ್ತಿಯ (ಸಂಚಾರಿ). | ನಿಸ್ಸಂಗ: ಒಂದೆಡೆ ನಿಲ್ಲದ, ಬಂಧನವಿಲ್ಲದ ಚೇತನ. | Of the Mover, Of the Wanderer. |
| ಅನುವರಿತು | ಕನ್ನಡ (ಅನುವು+ಅರಿತು) | ಅನುವು (Comfort) + ಅರಿ (Know) | ಅನುಕೂಲ/ಸ್ಥಿತಿ ತಿಳಿದು | ಬಂದವರ ಆಯಾಸ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು (Empathy). | ಪರಾನುಭೂತಿ: ಅನ್ಯರ ಕಷ್ಟವನ್ನು ತನ್ನದೆಂದು ಅರಿಯುವ ಜ್ಞಾನ. | Knowing the need, Understanding the state. |
| ಸಂದಿಲ್ಲದೆ | ಕನ್ನಡ (ಸಂದು+ಇಲ್ಲದೆ) | ಸಂದು (Gap) + ಇಲ್ಲ | ಬಿರುಕಿಲ್ಲದೆ, ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದೆ | ತಡಮಾಡದೆ ಅಥವಾ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಲ್ಮಶಕ್ಕೂ ಎಡೆಕೊಡದೆ. | ಅಖಂಡತೆ: ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿರಾಮವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ (Unbroken consciousness). | Without gap, Flawlessly, Immediately. |
| ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ | ಸಂಸ್ಕೃತ+ಕನ್ನಡ | ಸಂಶಯ (Doubt) | ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲದೆ | "ಇವನು ಯೋಗ್ಯನೇ?" ಎಂಬ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದೆ; ಶುದ್ಧ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ. | ನಿಃಶಂಕೆ: ದೃಢವಾದ ವಿಶ್ವಾಸ (Absolute Faith). | Without doubt, Without suspicion. |
| ಜಂಗಮಲಿಂಗಕ್ಕೆ | ಸಂಸ್ಕೃತ | -- | ಜಂಗಮ ರೂಪದ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ | ನರರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ದೇವರಿಗೆ. | ನಡೆದಾಡುವ ದೇವರು: ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ದೇವರ ಅದ್ವೈತ. | To the Living God, To the Moving Linga. |
| ದಾಸೋಹವ | ಸಂಸ್ಕೃತ (ದಾಸ+ಅಹಂ) | ದಾಸ್ (Das) | ದಾಸ ಎಂಬ ಭಾವ | ಪ್ರತಿಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಸೇವೆ/ದಾನ. | ಸೋಹಂ ನಿರಸನ: "ನಾನು ದೇವ" ಎನ್ನುವ ಬದಲು "ನಾನು ದಾಸ" ಎನ್ನುವ ವಿನಯ. | Service, Dasoha, Communion. |
| ಮಾಡುವುದೆ | ದ್ರಾವಿಡ/ಕನ್ನಡ | ಮಾಡು (Maadu) | ಆಚರಿಸುವುದೇ | ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಸುವುದೇ. | ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿ: ಆಲೋಚನೆಗಿಂತ ಆಚರಣೆ ಮುಖ್ಯ. | Doing, Performing. |
| ಮಾಟ | ದ್ರಾವಿಡ/ಕನ್ನಡ | ಮಾಡು (Maadu) | ಕೃತ್ಯ, ಕೆಲಸ, ರಚನೆ | ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನ, ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮ ಆಚರಣೆ. | ಸತ್ಯಕ್ರಿಯೆ: ಅರಿವು ಮತ್ತು ಆಚಾರದ ಸಂಗಮ (Righteous Action). | Deed, Work, True Action. |
| ಕಾಶಿಯ | ಸಂಸ್ಕೃತ | ಕಾಶಿ (Kashi) | ಕಾಶಿ ಪಟ್ಟಣದ | ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾದ ದೂರದ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳದ. | ಬಾಹ್ಯ ಕೇಂದ್ರ: ಅಂತರಂಗದ ಅರಿವಿಗಿಂತ ಹೊರಗಿನ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ (External sanctity). | Of Kashi/Varanasi. |
| ಕಾಯಿ | ದ್ರಾವಿಡ/ಕನ್ನಡ | ಕಾಯ್ (Kay) | ಬಲಿಯದ ಹಣ್ಣು | ಸರಳವಾದ, ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಹಾರ. | ಅಪಕ್ವ/ಸರಳ: ಆಡಂಬರವಿಲ್ಲದ ನೈಜ ಸ್ಥಿತಿ. | Unripe fruit, Nut, Vegetable. |
| ಕಾಡಿನ | ದ್ರಾವಿಡ/ಕನ್ನಡ | ಕಾಡು (Kadu) | ಅರಣ್ಯ, ವನ | ನಾಗರಿಕತೆಯಿಂದ ದೂರವಿರುವ, ನಿಸರ್ಗದ ಮಡಿಲು. | ನಿಸರ್ಗ: ಕೃತಕತೆಯಿಲ್ಲದ ಮೂಲ ಪರಿಸರ. | Of the forest, Wild. |
| ಸೊಪ್ಪಾಯಿತ್ತಾದಡೂ | ಕನ್ನಡ | ಸೊಪ್ಪು (Greens) + ಆಯಿತು | ಎಲೆ/ಸೊಪ್ಪಾಗಿದ್ದರೂ | ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ, ಬೆಲೆಬಾಳದ ಆಹಾರವಾಗಿದ್ದರೂ. | ಸಾತ್ವಿಕ ಆಹಾರ: ಅಲ್ಪಸಂತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಆಹಾರ. | Even if it represents greens/leaves. |
| ಕಾಯಕದಿಂದ | ದ್ರಾವಿಡ/ಕನ್ನಡ | ಕಾಯ (Body) + ಕ | ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮದಿಂದ | ಸತ್ಯಶುದ್ಧವಾದ ದುಡಿಮೆಯಿಂದ ಬಂದದ್ದು. | ಯೋಗ: ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ (Work as Worship). | From Kayaka, From Sanctified Labor. |
| ಬಂದುದು | ದ್ರಾವಿಡ/ಕನ್ನಡ | ಬರು (Baru) | ಲಭಿಸಿದ್ದು | ಗಳಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತು ಅಥವಾ ವಸ್ತು. | ಪ್ರಸಾದ: ಕಾಯಕದ ಫಲವಾಗಿ ಬಂದದ್ದು ದೈವದತ್ತ. | That which came/resulted. |
| ಲಿಂಗಾರ್ಪಿತ | ಸಂಸ್ಕೃತ | ಲಿಂಗ + ಅರ್ಪಿತ | ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿತವಾದದ್ದು | ದೇವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುವಂತಹುದು. | ಪಾವಿತ್ರ್ಯ: ಕಾಯಕದ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ವಸ್ತುವು ಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. | Offered to Linga, Acceptable to God. |
| ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣಪ್ರಿಯ | ಕನ್ನಡ+ಸಂಸ್ಕೃತ | -- | ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದ | ಜ್ಞಾನಿ ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣನ ಮೆಚ್ಚಿನ. | ಜ್ಞಾನದ ಒರೆಗಲ್ಲು: ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತವಾದದ್ದು (Approved by Wisdom). | Beloved of Channabasavanna. |
| ಚಂದೇಶ್ವರಲಿಂಗಕ್ಕೆ | ಕನ್ನಡ+ಸಂಸ್ಕೃತ | -- | ಚಂದೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ | ವಚನಕಾರರ ಇಷ್ಟದೈವಕ್ಕೆ. | ಅಂಕಿತ: ವಚನಕಾರರ ಸಾಕ್ಷಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ. | To Chandeshwaralinga. |
| ನೈವೇದ್ಯ | ಸಂಸ್ಕೃತ | -- | ಊಟ/ಅರ್ಪಣೆ | -- | -- | Offering. |
| ಸಂದಿತ್ತು | ದ್ರಾವಿಡ/ಕನ್ನಡ | ಸಲ್ಲು (Sallu) | ಸೇರಿತು, ಮುಟ್ಟಿತು | ಅಂಗೀಕಾರವಾಯಿತು (Accepted). | ಮುಕ್ತಿ/ತೃಪ್ತಿ: ಭಕ್ತ ಮತ್ತು ಭಗವಂತನ ಐಕ್ಯ. | Was fitting, Was accepted, Reached. |
೨.೨ "ದಂದುಗದೋಗರ": ಭಾಷಿಕ ಉತ್ಖನನ
ಇದು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲವಾದ ಶಬ್ದ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿದೆ.
ದಂದುಗ (Danduga): ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 'ದಂದುಗ' ಎಂದರೆ ದಂಡ (Fine), ನಷ್ಟ, ತೊಂದರೆ ಅಥವಾ ಬಲವಂತದ ವಸೂಲಾತಿ. ರಾಜನಿಗೆ ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ಕಡ್ಡಾಯ ಶುಲ್ಕವನ್ನು 'ದಂದುಗ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಓಗರ (Ogara): ಅನ್ನ ಅಥವಾ ಆಹಾರ. ಇದು ಪವಿತ್ರವಾದ ಪ್ರಸಾದವಾಗಬೇಕಿತ್ತು.
ಆದರೆ, ಚಂದಯ್ಯನವರು ಇವೆರಡನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ "ದಂದುಗದೋಗರ" (ದಂಡದ ಅನ್ನ / Burden Rice) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ: "ಜನರಿಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಪೀಡಿಸಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಧಾನ್ಯದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಅನ್ನ". ಇದು ನೋಡಲು ಬಿಳಿಯ ಅನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು, ರುಚಿಕರವಾದ ಭೋಜನವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದರ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೀರು ಮತ್ತು ಶಾಪವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಲಿಂಗಕ್ಕೆ (ದೇವರಿಗೆ) ನೈವೇದ್ಯವಾಗಲು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.
೨.೩ "ತನು ಕರಗಿ ಮನ ಬಳಲಿ": ಕಾಯಕದ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ
ಇಲ್ಲಿ ಕಾಯಕದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಚಂದಯ್ಯನವರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ತನು ಕರಗಿ: ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮವು ಕೇವಲ ಮೇಲ್ಮೈ ಸ್ಪರ್ಶವಲ್ಲ. ಅದು ದೇಹದ ಕೊಬ್ಬನ್ನು, ಜಡತ್ವವನ್ನು ಕರಗಿಸುವಂತಿರಬೇಕು. ಬೆವರು ಹರಿಯಬೇಕು.
ಮನ ಬಳಲಿ: ಇದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಾಲು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಬೇರೆಡೆ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಚಂದಯ್ಯನವರು "ಮನ ಬಳಲಿ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ, ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಎಷ್ಟಿರಬೇಕೆಂದರೆ, ದೇಹದ ಜೊತೆಗೆ ಮನಸ್ಸು ಕೂಡ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ಪಕ್ವವಾಗಬೇಕು.
೨.೪ "ಚರದ ಅನುವರಿತು"
ಚರ (Chara): ಚಲಿಸುವವನು, ಜಂಗಮ.
ಅನುವು + ಅರಿತು: ಅವರ 'ಅನುವು' ಎಂದರೆ ಅವರ ಸಂದರ್ಭ, ಅವರ ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರ ಮನಸ್ಥಿತಿ. ದಾಸೋಹ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಊಟ ಬಡಿಸುವುದಲ್ಲ. ಹಸಿದವನ ಹಸಿವಿನ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು, ಬಂದವನ ಸುಸ್ತನ್ನು (Fatigue) ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ನೀಡುವುದು.
೩. ಕಾಯಕ ತತ್ವದ ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಶ್ರಮವೇ ವಿಮೋಚನೆ
"ಗುರುವಾದಡೂ ಕಾಯಕದಿಂದವೆ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಿ" ಎಂದು ಸಾರಿದ ನುಲಿಯ ಚಂದಯ್ಯನವರಿಗೆ ಕಾಯಕ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಮೂಲಭೂತ ಸತ್ಯ (Ontological Truth).
೩.೧ ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ಕರ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸಂಘರ್ಷ
ವೈದಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ 'ಕರ್ಮ' (ಕೆಲಸ/ವಿಧಿ) ಎಂಬುದು ಬಂಧನಕಾರಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೋಕ್ಷ ಬೇಕಾದರೆ ಕರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ಕರ್ಮಫಲದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಗೀತೆ ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಸಾರವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಶರಣರ 'ಕಾಯಕ' ತತ್ವವು ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು.
ಕರ್ಮ: ಇದು ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದ ಪಾಪ-ಪುಣ್ಯಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ.
ಕಾಯಕ: ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕ್ಷಣದ ಸತ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಕಾಯಕವು ಬಂಧನವಲ್ಲ, ಅದು ಬಿಡುಗಡೆ.
ಚಂದಯ್ಯನವರ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾಯಕವಿಲ್ಲದೆ ಲಿಂಗಪೂಜೆ ಅಸಾಧ್ಯ. "ಕಾಯಕದಿಂದ ಬಂದುದು ಲಿಂಗಾರ್ಪಿತ" ಎಂದರೆ, ಕಾಯಕದ ಮೂಲಕ ದ್ರವ್ಯವು ಪರಿಶುದ್ಧಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (Purification through Labor). ಕಾಯಕದ ಬೆವರು ಎಂತಹ ಅಶುದ್ಧ ವಸ್ತುವನ್ನಾದರೂ ಪ್ರಸಾದವನ್ನಾಗಿ ಬದಲಿಸುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
೩.೨ ಹಗ್ಗ ಹೊಸೆಯುವುದು ಮತ್ತು 'ಫ್ಲೋ ಸ್ಟೇಟ್' (Neuroscience of Rope Making)
ನುಲಿಯ ಚಂದಯ್ಯನವರ ಕಾಯಕ ಹಗ್ಗ ಹೊಸೆಯುವುದು. ಇದು ಒಂದು ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಕ್ರಿಯೆ (Repetitive Action). ಆಧುನಿಕ ನರವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮಿಹಾಲಿ ಸಿಕ್ಸೆಂಟ್ಮಿಹಾಯಿ (Mihaly Csikszentmihalyi) ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂತಹ ಕೌಶಲ್ಯಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಮೆದುಳನ್ನು 'Flow State' (ಪ್ರವಾಹ ಸ್ಥಿತಿ) ಅಥವಾ 'In the Zone' ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.
ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?
ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ವಿಲೀನ (Loss of Self-Consciousness): ಹಗ್ಗ ಹೊಸೆಯುವಾಗ ಚಂದಯ್ಯನವರು "ನಾನು ಚಂದಯ್ಯ" ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆತು, ಕೇವಲ "ಹೊಸೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆ"ಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಕಾಲದ ವಿಸ್ಮೃತಿ (Timelessness): ಗಂಟೆಗಳು ನಿಮಿಷಗಳಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತವೆ.
ಅತ್ಯುನ್ನತ ಏಕಾಗ್ರತೆ (Hyper-focus): ಮನಸ್ಸು ಅನ್ಯ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮೆದುಳು 'ಡೋಪಮೈನ್' ಮತ್ತು 'ಎಂಡಾರ್ಫಿನ್'ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಚಂದಯ್ಯನವರು "ತನು ಕರಗಿ ಮನ ಬಳಲಿ" ಎಂದು ಹೇಳುವಾಗ, ಅವರು ಇದೇ ಧ್ಯಾನಸ್ಥ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಹಗ್ಗ ಹೊಸೆಯುವುದೇ ಯೋಗವಾಗಿತ್ತು (Kayaka Yoga). ಹುಲ್ಲುಗಳ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿ ಬಲವಾದ ಹಗ್ಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯು, ಚಂಚಲವಾದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿ ಬಲವಾದ ಆತ್ಮಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ 'ಯೋಗ'ದ ಭೌತಿಕ ರೂಪಕವಾಗಿತ್ತು.
೩.೩ ಹಗ್ಗದ ರೂಪಕ: ವೇದಾಂತ vs ಶರಣ ತತ್ವ
ಭಾರತೀಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ 'ಹಗ್ಗ' (Rope) ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಉದಾಹರಣೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಅದ್ವೈತದಲ್ಲಿ "ರಜ್ಜು-ಸರ್ಪ ನ್ಯಾಯ" (Rope-Snake Illusion) ಬರುತ್ತದೆ. ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಕಂಡು ಹಾವೆಂದು ಹೆದರುವುದು 'ಮಾಯೆ' ಅಥವಾ ಅಜ್ಞಾನ. ಜ್ಞಾನ ಬಂದಾಗ ಹಾವು ಮರೆಯಾಗಿ ಹಗ್ಗ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ, ಚಂದಯ್ಯನವರ ಹಗ್ಗ ಮಾಯೆಯಲ್ಲ. ಅದು ವಾಸ್ತವ. ಅದು ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಸಾಧನ.
ವೇದಾಂತದ ಹಗ್ಗ: ಭ್ರಮೆಯ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಬಳಸುವ ಬೌದ್ಧಿಕ ಉದಾಹರಣೆ.
ಚಂದಯ್ಯನ ಹಗ್ಗ: ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಬಳಸುವ ಭೌತಿಕ ಉಪಕರಣ.
ಶೂನ್ಯಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳು "ವೇದದ ಹಗ್ಗ" (Rope of Vedas) ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕುವ ಹಗ್ಗಗಳಾದರೆ, ಚಂದಯ್ಯನವರ ಕಾಯಕದ ಹಗ್ಗವು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಬಾವಿಯಿಂದ (ಸಂಸಾರದಿಂದ ಅಥವಾ ಬಡತನದಿಂದ) ಮೇಲೆತ್ತಲು ಬಳಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ 'ಹಗ್ಗ' ಬಂಧನದ ಸಂಕೇತವಾಗದೆ, ಉದ್ಧಾರದ ಸಂಕೇತವಾಗುತ್ತದೆ.
೪. ಶೂನ್ಯಸಂಪಾದನೆಯ ಪ್ರಸಂಗ: ಹಗ್ಗ, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಭುದೇವರು
ನುಲಿಯ ಚಂದಯ್ಯನವರ ಬದುಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಘಟನೆ ಶೂನ್ಯಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಈ ಘಟನೆಯು "ಕಾಯಕಯೋಗದ ಶಿಖರ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅವರ ಅಚಲ ನಿಲುವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
೪.೧ ಕೆರೆಯ ಏರಿಯ ಮೇಲೆ: ಕಾಯಕಕ್ಕೆ ಭಂಗ ಬಾರದು!
ಒಮ್ಮೆ ಚಂದಯ್ಯ ಕೆರೆಯ ಏರಿಯ ಮೇಲೆ ಹುಲ್ಲು ಕೊಯ್ಯುವ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನನಾಗಿದ್ದ. ಹುಲ್ಲಿನ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಭರದಲ್ಲಿ, ಅವನ ಕೊರಳಲ್ಲಿದ್ದ ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಕಳಚಿ ಕೆರೆಗೆ ಬಿತ್ತು.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೆ, ಕೂಡಲೇ ನೀರಿಗೆ ಹಾರಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಿದ್ದ ಅಥವಾ "ಅಯ್ಯೋ ಶಿವನೇ" ಎಂದು ಗೋಳಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಆದರೆ, ನುಲಿಯ ಚಂದಯ್ಯನವರು ಹಾಗೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರ ಇಡೀ ಭಕ್ತಿ ಪಂಥದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅದ್ವಿತೀಯವಾದುದು.
ನಿರಾಕರಣೆಯ ತರ್ಕ: "ನಾನು ಲಿಂಗವನ್ನು ಎತ್ತಲು ಹೋದರೆ, ನನ್ನ 'ಕಾಯಕಕ್ಕೆ ಭಂಗ' ಬರುತ್ತದೆ. ಕಾಯಕ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೆ ದಾಸೋಹ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಕಾಯಕವಿಲ್ಲದ ಲಿಂಗ ಪೂಜೆ ವ್ಯರ್ಥ" ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಅವರು ಬಿದ್ದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಎತ್ತಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.
ಅವರು, "ಹೋಗು ಲಿಂಗವೆ, ನೀನು ಹೋದರೆ ಹೋದೆ, ನನ್ನ ಕಾಯಕವೇ ನನಗೆ ಕೈಲಾಸ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಇದು "ಕಾಯಕವೇ ಲಿಂಗಕ್ಕಿಂತ ಹಿರಿದು" ಎಂದು ಸಾರುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು.
೪.೨ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುವಿನ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ಸಂವಾದ: "ಗುರುವಾದಡೂ ಕಾಯಕದಿಂದವೆ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಿ"
ಆಗ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು (ಪ್ರಭುದೇವರು) ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಚಂದಯ್ಯನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಅಚ್ಚರಿಪಡುತ್ತಾರೆ. "ಭಕ್ತನಾದವನು ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಹೀಗೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಇರಬಹುದೇ?" ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಚಂದಯ್ಯ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಮರ ನಡುವೆ ಅದ್ಭುತವಾದ ಸಂವಾದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಂದಯ್ಯನವರು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಮಾತು ಇಂದಿಗೂ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಸತ್ಯವಾಗಿದೆ:
"ಗುರುವಾದಡೂ ಕಾಯಕದಿಂದವೆ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಿ,
ಲಿಂಗವಾದಡೂ ಕಾಯಕದಿಂದವೆ ವೇಷದ ಪಾಶ ಹರಿವುದು."
ಚಂದಯ್ಯನವರ ವಾದದ ಸಾರಾಂಶ:
ಲಿಂಗದ ಅಸ್ತಿತ್ವ: "ಲಿಂಗವು ನನ್ನ ಕಾಯಕದ ಫಲವನ್ನು ಉಣ್ಣಲು ಇದೆ. ನಾನು ಕಾಯಕವನ್ನೇ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ಆ ಲಿಂಗವಿದ್ದು ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?"
ಕಾಯಕದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ: "ಜಂಗಮಕ್ಕೆ ಮಾಡಿಹೆನೆಂಬ ದಂದುಗದೋಗರ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ನೈವೇದ್ಯ ಸಲ್ಲ". ನಾನು ಕಾಯಕ ಬಿಟ್ಟು ಲಿಂಗವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಹೋದರೆ, ನನ್ನ ಸಮಯ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯರ್ಥವಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ (Unproductive Time) ನಾನು ಲಿಂಗವನ್ನು ಪಡೆದರೂ, ಅದು ಕಾಯಕದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಅದು ನನಗೆ ಬೇಡ.
ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ: ಚಂದಯ್ಯನು ದೇವರ ಹಂಗನ್ನೂ (Obligation) ತೊರೆಯುತ್ತಾನೆ. "ದೇವರೇ, ನೀನು ಬೇಕಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ಕಾಯಕದ ಬಳಿ ಬಾ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಬಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ದಿಟ್ಟತನ ಅವನದು.
೪.೩ ಪವಾಡ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯ: ಲಿಂಗವು ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದುದು
ಚಂದಯ್ಯನ ಈ ಕಾಯಕ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಕಂಡು, ಸ್ವತಃ ಆ ಇಷ್ಟಲಿಂಗವೇ ನೀರಿನಿಂದ ಎದ್ದು ಬಂದು, ಚಂದಯ್ಯನ ಹುಲ್ಲಿನ ಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಇದರ ತಾತ್ವಿಕ ಅರ್ಥವೇನು?
ದೇವರು ಮಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಲಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಲಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ ಬೆವರಿನ ಹನಿಗಳಿಗೆ (Honest Sweat) ಒಲಿಯುತ್ತಾನೆ.
ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ: ಚಂದಯ್ಯನವರು ಲಿಂಗವನ್ನು ಅರಸಿ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ, ಲಿಂಗವೇ ಕಾಯಕವನ್ನು ಅರಸಿ ಬಂತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಲಿಂಗವು ಚಂದಯ್ಯನ ಕಾಯಕದ ಪರಿಕರಗಳಲ್ಲಿ (ಹುಲ್ಲು/ಹಗ್ಗ) ಒಂದಾಯಿತು. ಇದು "ಸ್ಥಾವರಕ್ಕಳಿವುಂಟು, ಜಂಗಮಕ್ಕಳಿವಿಲ್ಲ" ಮತ್ತು ಕಾಯಕವೇ ನಿಜವಾದ ಪೂಜೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿತು.
ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳು ಚಂದಯ್ಯನ ಈ ನಿಲುವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ, "ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದರೆ ಗುರುದರುಶನವಾದರೂ ಮರೆಯಬೇಕು" ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ.
೫. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೈತಿಕತೆ: ಚಂದಯ್ಯ vs ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ವೆಬರ್
ನುಲಿಯ ಚಂದಯ್ಯನವರ "ಕಂದಿಸಿ ಕುಂದಿಸಿ" ವಚನವನ್ನು ೧೯ ಮತ್ತು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಮಾಜೋ-ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಶರಣರ ಚಿಂತನೆಯ ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ.
೫.೧ ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಮತ್ತು 'ಪರಕೀಯತೆ' (Alienation)
ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕನು ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ 'ಪರಕೀಯ'ನಾಗುತ್ತಾನೆ (Alienated). ಅವನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ಅವನಿಗೆ ಹಕ್ಕಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಶ್ರಮವು ಕೇವಲ ಬದುಕಲು ಮಾಡುವ ಅನಿವಾರ್ಯ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಚಂದಯ್ಯನವರಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವಿದೆ:
ಶ್ರಮದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯೀಕರಣ (Sanctification of Labor): ಚಂದಯ್ಯನವರು ಶ್ರಮವನ್ನು ದೇವರ ಪೂಜೆ (Work as Worship) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಕಾರ್ಮಿಕನು ತಾನು ಮಾಡುವ ಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವನು ತನ್ನ ಕೆಲಸದಿಂದ ಪರಕೀಯನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಮಾಲೀಕತ್ವ: ಚಂದಯ್ಯನವರು ಯಾರಿಗೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಉತ್ಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು (Independent Producer). ಅವರು ರಾಜನಿಗಾಗಲಿ, ಜಮೀನ್ದಾರನಿಗಾಗಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು "ಜಂಗಮಲಿಂಗ"ಕ್ಕೆ (ಸಮಾಜಕ್ಕೆ/ದೇವರಿಗೆ) ಮಾತ್ರ ಉತ್ತರದಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.
೫.೨ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ವೆಬರ್ ಮತ್ತು 'ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಎಥಿಕ್'
ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ವೆಬರ್ (Max Weber), ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯ ಉಗಮಕ್ಕೆ 'ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ನೈತಿಕತೆ' (Protestant Ethic) ಕಾರಣ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. "ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮವೇ ದೇವರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಕಾರ್ಯ" ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಿತು.
ಚಂದಯ್ಯನವರ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ 'ವೀರಶೈವ ನೈತಿಕತೆ' (Veerashaiva Ethic) ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ:
ವೆಬರ್ನ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಲಾಭದ ಗಳಿಕೆ (Profit Accumulation) ಮುಖ್ಯವಾಯಿತು.
ಚಂದಯ್ಯನವರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ 'ದಾಸೋಹ' (Distribution) ಮುಖ್ಯವಾಯಿತು.
"ಕಾಶಿಯ ಕಾಯಿ ಕಾಡಿನ ಸೊಪ್ಪಾಯಿತ್ತಾದಡೂ..." ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ, ಲಾಭದ ಪ್ರಮಾಣ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ, ಗಳಿಕೆಯ ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಯ ಮನೋಭಾವ ಮುಖ್ಯ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಂಪತ್ತನ್ನು (Surplus Wealth) ಕೂಡಿಸಿಡುವ ಬದಲು, ಅದನ್ನು ಅಂದಂದೇ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವುದು (ದಾಸೋಹ) ಶರಣರ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾದರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು 'Socialism with a Spiritual Core' ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು.
೫.೩ ಶೋಷಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ
"ಕಂದಿಸಿ ಕುಂದಿಸಿ ಬಂಧಿಸಿ ಕಂಡವರ ಬೇಡಿತಂದು" ಎಂಬ ಸಾಲು, ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಕಂದಾಯ ವಸೂಲಿಗಾರರ ಮತ್ತು ಬಡ್ಡಿ ಲೇವಾದೇವಿಗಾರರ ವಿರುದ್ಧದ ನೇರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾಗಿದೆ.
ಕಂಡವರನ್ನು ಬೇಡುವುದು = ಭಿಕ್ಷಾಟನೆ ಅಥವಾ ಪರಾವಲಂಬನೆ.
ಕಂದಿಸುವುದು/ಕುಂದಿಸುವುದು = ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ.
ಶರಣರು "ಬೇಡುವುದನ್ನು" ಮತ್ತು "ದೋಚುವುದನ್ನು" ಒಂದೇ ತಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡೂ ಕೂಡ ಕಾಯಕ ವಿರೋಧಿ ಕೃತ್ಯಗಳು. ಭಿಕ್ಷುಕನು ಸೋಮಾರಿತನದಿಂದ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಹೊರೆಯಾದರೆ, ಶೋಷಕನು ದುರಾಶೆಯಿಂದ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕಂಟಕವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇವರಿಬ್ಬರ ಅನ್ನವೂ "ದಂದುಗದೋಗರ".
೬. ಕಾಶಿಯ ಕಾಯಿ vs ಕಾಡಿನ ಸೊಪ್ಪು: ಮೌಲ್ಯಗಳ ಮರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ವಚನದ ಅಂತಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬರುವ "ಕಾಶಿಯ ಕಾಯಿ ಕಾಡಿನ ಸೊಪ್ಪಾಯಿತ್ತಾದಡೂ ಕಾಯಕದಿಂದ ಬಂದುದು ಲಿಂಗಾರ್ಪಿತ" ಎಂಬ ಸಾಲು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
೬.೧ ಕೇಂದ್ರ vs ಪರಿಧಿ (Center vs Periphery)
ಕಾಶಿ: ಇದು ವೈದಿಕ ಧರ್ಮದ ಕೇಂದ್ರ. ಪವಿತ್ರ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳ. ಅಲ್ಲಿಂದ ತಂದ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಬೆಲೆ. ಇದು 'Elitism' (ಗಣ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ) ನ ಸಂಕೇತ.
ಕಾಡು: ಇದು ಪರಿಧಿ. ನಾಗರಿಕತೆಯಿಂದ ದೂರವಿರುವ, ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಥಳ. ಇಲ್ಲಿನ ಸೊಪ್ಪಿಗೆ ಬೆಲೆಯಿಲ್ಲ. ಇದು 'Subaltern' (ಕೆಳವರ್ಗದ) ಸಂಕೇತ.
ಚಂದಯ್ಯನವರು ಕೇಂದ್ರದ (ಕಾಶಿ) ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪರಿಧಿಯ (ಕಾಡು) ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಯಕ ಎಂಬ ಒರೆಗಲ್ಲಿಗೆ ಹಚ್ಚಿದಾಗ, ಕಾಶಿಯ ಕಾಯಿ ಸೋಲಬಹುದು ಮತ್ತು ಕಾಡಿನ ಸೊಪ್ಪು ಗೆಲ್ಲಬಹುದು. ಇದು ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಶ್ರೇಣೀಕರಣದ (Hierarchy) ನಿರಾಕರಣೆ.
೬.೨ ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆ
"ಕಾಡಿನ ಸೊಪ್ಪು" ಎಂಬ ಪದಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿದೆ.
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಭ್ಯತೆ: ಕಾಡಿನ ಸೊಪ್ಪು ಪ್ರಕೃತಿ ಸಹಜವಾಗಿ ನೀಡುವ ಆಹಾರ. ಅದನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉಳುವ, ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕುವ, ನಿಸರ್ಗವನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುವ ಕೃತ್ಯಗಳಿಲ್ಲ.
ಅಲ್ಪಸಂತೃಪ್ತಿ (Minimalism): ಚಂದಯ್ಯನವರು ಐಷಾರಾಮಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಸಿವು ನೀಗಲು ಬೇಕಾದ ಸರಳ ಆಹಾರ (ಸೊಪ್ಪು) ಸಾಕು. ಆದರೆ ಅದು ಕಾಯಕದಿಂದ ಬಂದಿರಬೇಕು.
ಕಾಡಿನ ಜನರ ಘನತೆ: ಕಾಡನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದುಕುವ ಸಮುದಾಯಗಳ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಇದು ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ಕೀಳಲ್ಲ, ಅವರ ಕಾಯಕವೂ ಪವಿತ್ರ.
೭. ದಾಸೋಹ: ಸಮಾಜೋ-ಆರ್ಥಿಕ ಹಂಚಿಕೆಯ ಮಾದರಿ
ವಚನದಲ್ಲಿ "ಜಂಗಮಲಿಂಗಕ್ಕೆ ದಾಸೋಹವ ಮಾಡುವುದೆ ಮಾಟ" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ 'ಮಾಟ' ಎಂದರೆ ಮಾಟ-ಮಂತ್ರವಲ್ಲ, ಅದು 'ನಿಜವಾದ ಕ್ರಿಯೆ' (Action/Work) ಅಥವಾ 'ಸರಿಯಾದ ಆಚರಣೆ'.
೭.೧ ದಾನ vs ದಾಸೋಹ
ಇಂದು ನಾವು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ (CSR) ಅಥವಾ ದಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಚಂದಯ್ಯನವರ ದಾಸೋಹ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.
ದಾನ: ಕೊಡುವವನು ಮೇಲೆ, ಪಡೆಯುವವನು ಕೆಳಗೆ. ದಾನದಲ್ಲಿ "ನಾನು ಕೊಟ್ಟೆ" ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರವಿರುತ್ತದೆ.
ದಾಸೋಹ: (ದಾಸ + ಅಹಂ) = ನಾನು ದಾಸನು. ಪಡೆಯುವವನು (ಜಂಗಮ) ನನಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದನಲ್ಲ ಎಂಬ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಕೊಡುವವನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
ಚಂದಯ್ಯನವರು "ಸಂದಿಲ್ಲದೆ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ" ದಾಸೋಹ ಮಾಡಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಸಂದಿಲ್ಲದೆ: ಕಾಯಿಸದೆ, ಸಬೂಬು ಹೇಳದೆ, ಅಂತರವಿಲ್ಲದೆ (Without gap/delay).
ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ: "ನನ್ನದು ಸರಿಯೋ ತಪ್ಪೋ", "ಅವನು ಅರ್ಹನೋ ಅಲ್ಲವೋ" ಎಂಬ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದೆ. ಯಾವಾಗ ಗಳಿಕೆ ಶುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಆಗ ಕೊಡುಗೈ ಕೂಡ ನಿರಾತಂಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದಿಂದ ಗಳಿಸಿದವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ದಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಸಂಶಯವಿರುತ್ತದೆ.
೭.೨ ಸಮಾಜೋ-ಆರ್ಥಿಕ ಸಮತೋಲನ
೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದಾಸೋಹವು ಸಂಪತ್ತಿನ ಪುನರ್ವಿತರಣೆಯ (Redistribution of Wealth) ಪ್ರಬಲ ಸಾಧನವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಕಾಯಕ ಮಾಡಬೇಕು, ತಮಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಉಳಿದದ್ದನ್ನು ದಾಸೋಹದ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಸಂಪತ್ತು ಒಂದೇ ಕಡೆ ಶೇಖರಣೆಯಾಗುವುದು (Accumulation) ತಪ್ಪುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಡತನ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಚಂದಯ್ಯನವರ ಹಗ್ಗದ ಕಾಯಕವು ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ (Binding) ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.
೮. ಸಮಕಾಲೀನ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಿಕ ಚಿಂತನೆ
ನುಲಿಯ ಚಂದಯ್ಯನವರ "ಕಂದಿಸಿ ಕುಂದಿಸಿ..." ವಚನವು ಇಂದಿನ ಜಾಗತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬಲ್ಲ ಅದ್ಭುತ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
೮.೧ ಆಧುನಿಕ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆ
ಇಂದು ಅನೇಕ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ದುಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ("ಕುಂದಿಸಿ"), ಪರಿಸರವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತವೆ ("ಕಂದಿಸಿ"), ಮತ್ತು ಬಲವಂತದ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ("ಬಂಧಿಸಿ"). ನಂತರ ಅದೇ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಲಾಭದ ಸಣ್ಣ ಭಾಗವನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿ 'ದಾನಿ'ಗಳೆಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಚಂದಯ್ಯನವರ ವಚನವು ಇಂತಹ 'Grrenwashing' ಅಥವಾ 'Philanthro-capitalism' ಅನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಗಳಿಕೆಯು ಶೋಷಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೆ, ಅಂತಿಮ ದೇಣಿಗೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಮೌಲ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು "ದಂದುಗದೋಗರ".
೮.೨ ಗಿಗ್ ಎಕಾನಮಿ (Gig Economy) ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರು
ಇಂದಿನ ಸ್ವಿಗ್ಗಿ, ಝೊಮ್ಯಾಟೊ, ಉಬರ್ ಚಾಲಕರು ಮತ್ತು ಅಮೆಜಾನ್ ಗೋದಾಮಿನ ಕೆಲಸಗಾರರು ಆಧುನಿಕ "ನುಲಿಯ ಚಂದಯ್ಯ"ರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು "ತನು ಕರಗಿ ಮನ ಬಳಲಿ" ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ಗಳು (Algorithms) ಅವರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿವೆ ("ಬಂಧಿಸಿ"). ಅವರ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಪ್ರತಿಫಲ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ ("ಕುಂದಿಸಿ").
ಚಂದಯ್ಯನವರ ವಚನವು ಈ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಘನತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜವು ಇವರ ಸೇವೆಯನ್ನು (Service) ಗೌರವಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತವಾದ ವೇತನವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.
೮.೩ ಸುಸ್ಥಿರ ಬಳಕೆ (Ethical Consumption)
ಗ್ರಾಹಕರಾಗಿ ನಾವು ಬಳಸುವ ವಸ್ತುಗಳು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದವು? ಅದನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದವರು ಯಾರು? ಅವರನ್ನು "ಕಂದಿಸಿ ಕುಂದಿಸಿ" ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಈ ವಚನ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. "Fair Trade" (ನ್ಯಾಯಯುತ ವ್ಯಾಪಾರ) ಚಳವಳಿಯ ಮೂಲ ಬೀಜಗಳು ಈ ವಚನದಲ್ಲಿವೆ. ನಾವು ಖರೀದಿಸುವ ವಸ್ತು "ಲಿಂಗಾರ್ಪಿತ"ವಾಗಬೇಕಾದರೆ (ಅಂದರೆ ನೈತಿಕವಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿರಬೇಕಾದರೆ), ಅದು ಶೋಷಣೆ ರಹಿತ ಕಾಯಕದಿಂದ ಬಂದಿರಬೇಕು.
೯. ತೀರ್ಮಾನ
ನುಲಿಯ ಚಂದಯ್ಯನವರ "ಕಂದಿಸಿ ಕುಂದಿಸಿ ಬಂಧಿಸಿ ಕಂಡವರ ಬೇಡಿತಂದು..." ವಚನವು ಕೇವಲ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಹಿತ್ಯವಲ್ಲ, ಅದು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಘೋಷಣೆ.
ಭಾಷಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ: 'ದಂದುಗದೋಗರ'ದಂತಹ ಪದಗಳ ಮೂಲಕ, ಚಂದಯ್ಯನವರು ಭಾಷೆಯನ್ನೇ ಶೋಷಣೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು.
ತಾತ್ವಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ: ದೇವರನ್ನು ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಹೊರತಂದು, ಕಾಯಕದ ಬೆವರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು. ಲಿಂಗಕ್ಕಿಂತ ಕಾಯಕ ದೊಡ್ಡದು ಎಂದು ಸಾರುವ ಮೂಲಕ, ಭಕ್ತಿಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದರು.
ನರವಿಜ್ಞಾನದ ಒಳನೋಟ: ಹಗ್ಗ ಹೊಸೆಯುವ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ 'ಫ್ಲೋ ಸ್ಟೇಟ್' (ತನ್ಮಯತೆ) ಕಂಡುಕೊಂಡು, ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮವನ್ನೇ ಯೋಗವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಚಂದಯ್ಯನವರ ಸಂದೇಶ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ: ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು "ದಂದುಗದ ಅನ್ನ"ವಲ್ಲ, "ಕಾಯಕದ ಸೊಪ್ಪು". ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೂಲವಿರುವುದು ಅನ್ಯಾಯದ ಗಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ. ಯಾವಾಗ ಮನುಷ್ಯನು "ಸಂದಿಲ್ಲದೆ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ" ಸ್ವಂತ ಶ್ರಮದಿಂದ ಬದುಕಲು ಕಲಿಯುತ್ತಾನೋ, ಆಗ ಮಾತ್ರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ 'ಮಾಟ' (ಸಮತೋಲನ) ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ನುಲಿಯ ಚಂದಯ್ಯನವರ ಹಗ್ಗವು, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಬದುಕನ್ನು ಮತ್ತು ಆಕಾಶದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮವನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಸುವರ್ಣ ಸೇತುವೆಯಾಗಿದೆ.
೧೦. ಪರಿಷ್ಕೃತ ಸಂಶೋಧನೆ: ಹೊಸ ಆಯಾಮಗಳು (Extended Research: New Dimensions)
ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಚನವನ್ನು ಲಿಪಿಶಾಸ್ತ್ರ, ನರವಿಜ್ಞಾನ, ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿ ತತ್ವ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಶೇಷ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಂದ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
೧೦.೧ ಲಿಪಿಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ವಿಜ್ಞಾನ (Paleography & Epigraphy of 12th Century)
ನುಲಿಯ ಚಂದಯ್ಯನವರು ಈ ವಚನವನ್ನು ಬರೆದ (ಅಥವಾ ಹಾಡಿದ) ಕಾಲಘಟ್ಟವು (ಕ್ರಿ.ಶ ೧೧೬೦ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ) ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸಂಕ್ರಮಣ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಚನವನ್ನು ಅಂದಿನ ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಲುಕ್ಯ ಅಥವಾ ಕಲಚೂರಿ ಕಾಲದ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಕೆಲವು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಅಂಶಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ:
'ರ' ಕಾರದ (Ra) ಪ್ರಾಚೀನ ರೂಪ:
೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ 'ರ' ಅಕ್ಷರವು ಇಂದಿನಂತೆ ಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತವಾಗಿರದೆ (೦), ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೆರೆದ ಮತ್ತು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ 'ಗೊಬ್ಬರ ರ' (Sack Form) ಅಥವಾ ಕೆಲವೆಡೆ 'ರೆಪ್ಪೆ ರ' (Eyelash Form) ಹೋಲುವಂತಿತ್ತು.
ವಚನದ ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳಾದ 'ದಂದುಗದೋಗರ', 'ಚರ', 'ಕಾಯಕಾರಾ' ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅಕ್ಷರದ ಪ್ರಾಚೀನ ರೂಪವು ಬಳಕೆಯಾಗಿರಬಹುದು.
ಶಕಟರೇಫ (ಱ - Rra)ದ ನಿರ್ಗಮನ:
ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನ ಮತ್ತು ಪಂಪನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದ 'ಶಕಟರೇಫ' (ಱ) ಅಕ್ಷರವು ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಚಂದಯ್ಯನವರ "ಚರ" (Chara) ಪದದಲ್ಲಿ 'ರ' ಇದೆಯೇ ಹೊರತು 'ಱ' (ಚಱ) ಅಲ್ಲ. ಇದು ಭಾಷೆಯ ಸರಳೀಕರಣ ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಆಡುಮಾತಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
'ಪ' ಮತ್ತು 'ಹ' ಕಾರದ ಸಂಘರ್ಷ (P-H Mutation):
ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ, 'ಪ' ಕಾರವು 'ಹ' ಕಾರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ (ಉದಾ: ಪಾಲು -> ಹಾಲು, ಪಗಗ -> ಹಗ್ಗ) ೧೦ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು.
ಚಂದಯ್ಯನವರ ಕಾಯಕ "ಹಗ್ಗ" ಹೊಸೆಯುವುದು. ಅಂದಿನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು "ಪಗ್ಗ" (Pagga) ಎಂದೂ ಬರೆದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಚಂದಯ್ಯನವರು ಬಳಸಿದ "ಹಂಗು" (Obligation) ಮುಂತಾದ ಪದಗಳು 'ಹ' ಕಾರದ ಬಳಕೆಯು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
೧೦.೨ ನರವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಾಯಕ ಯೋಗ (Neuro-Phenomenology & Flow State)
ಚಂದಯ್ಯನವರ ಹಗ್ಗ ಹೊಸೆಯುವ ಕಾಯಕವು ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮವಲ್ಲ, ಅದು ಮಿದುಳಿನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಒಂದು ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.
ಪುನರಾವರ್ತಿತ ದೈಹಿಕ ಕ್ರಿಯೆ (Repetitive Somatic Engagement):
ಹಗ್ಗ ಹೊಸೆಯುವಾಗ ಕೈಗಳು ಒಂದೇ ಲಯದಲ್ಲಿ (Rhythm) ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ನರವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂತಹ ಲಯಬದ್ಧ ಚಲನೆಯು ಮಿದುಳಿನ 'ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಮೋಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್' (Default Mode Network - DMN) ಅನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. DMN ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದಾಗ ನಮಗೆ 'ನಾನು' (Ego) ಎಂಬ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಚಿಂತೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.
ಚಂದಯ್ಯನವರು "ತನು ಕರಗಿ ಮನ ಬಳಲಿ" ಎನ್ನುವಾಗ, ಅವರ DMN ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಂಡು, ಅವರು 'ಟ್ರಾನ್ಸಿಯೆಂಟ್ ಹೈಪೋಫ್ರಂಟಾಲಿಟಿ' (Transient Hypofrontality) ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಪರಿವೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನೇ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಅರಿವು" ಅಥವಾ "ಬಯಲು" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾಯಕವೇ ಧ್ಯಾನ:
ಪತಂಜಲಿ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ, ಚಂದಯ್ಯನವರ 'ಕಾಯಕ ಯೋಗ'ದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಗ್ಗದ ಎಳೆಗಳು ಒಂದಾಗುವಾಗ, ಚಂದಯ್ಯನವರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಪ್ರಜ್ಞೆ ಒಂದಾಗುತ್ತವೆ (Neural Synchronization).
೧೦.೩ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿ ಮತ್ತು ತುಲನಾತ್ಮಕ ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರ
ಬಸವಪೂರ್ವ ಯುಗದ ವೀರಶೈವ ಗ್ರಂಥವಾದ 'ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿ' (Siddhanta Shikhamani) ಮತ್ತು ಚಂದಯ್ಯನವರ ವಚನದ ನಡುವೆ ಒಂದು ಆಳವಾದ ತಾತ್ವಿಕ ಸಂಬಂಧವಿದೆ.
ಶುದ್ಧ ಪ್ರಸಾದದ ಕಲ್ಪನೆ:
ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿಯು "ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾಗದ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಆಹಾರವು ಮಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಶ್ಲೋಕ: "ಅನ್ನಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ರಸೋ ವಿಷ್ಣುಃ..." (ಆಹಾರವೇ ಬ್ರಹ್ಮ).
ಚಂದಯ್ಯನವರು ಈ ತತ್ವವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಹಂತಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಕೇವಲ "ಅರ್ಪಣೆ" (Offering) ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ, ಆ ಆಹಾರದ ಮೂಲ (Source) ಮುಖ್ಯ. ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿಯು 'ಭಕ್ತಿ'ಯನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರೆ, ಚಂದಯ್ಯನವರು 'ನೈತಿಕ ಮೂಲ'ವನ್ನು (Ethical Sourcing) ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. "ಕಂದಿಸಿ ಕುಂದಿಸಿ" ತಂದ ವಸ್ತು ಎಷ್ಟೇ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿದರೂ ಅದು 'ಪ್ರಸಾದ'ವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು 'ವಿಷ'ವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಪೂಜೆ vs ಕಾಯಕ:
ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಲಿಂಗಪೂಜೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಚಂದಯ್ಯನವರು ಲಿಂಗ ಬಿದ್ದಾಗ ಅದನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು ಆಗಮಗಳ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಿಗೆ (Ritualistic Norms) ನೀಡಿದ ದೊಡ್ಡ ಆಘಾತವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು "ಕ್ರಿಯೆಯೇ ಜ್ಞಾನ" (Action is Knowledge) ಎಂಬ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನಿಲುವನ್ನು ತಾಳಿದರು.
೧೦.೪ ಸಂಗೀತ ಮನೋಧರ್ಮ (Musicality & Raga Structure)
ಈ ವಚನವನ್ನು ಹಾಡಲು ಬಳಸಬಹುದಾದ ರಾಗ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಿಂದಿರುವ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ:
ರಾಗ ಕೌನ್ಸಿ ಕಾನಡ (Raga Kaunsi Kanada):
ಈ ವಚನದ ಆರಂಭದ ಸಾಲುಗಳು ("ಕಂದಿಸಿ ಕುಂದಿಸಿ...") ನೋವು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ 'ಕೌನ್ಸಿ ಕಾನಡ' ರಾಗವು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗಂಭೀರವಾದ, ವೀರರಸ ಮತ್ತು ಕರುಣಾರಸದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಈ ರಾಗದಲ್ಲಿನ 'ಗಮಕ'ಗಳು (Oscillations) ಚಂದಯ್ಯನವರ ಮನಸ್ಸಿನ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು (Anguish) ಹಿಡಿದಿಡಬಲ್ಲವು.
ಲಯ ಮತ್ತು ತಾಳ:
ಹಗ್ಗ ಹೊಸೆಯುವ ಲಯಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ, ಈ ವಚನವನ್ನು 'ಖಂಡ ಚಾಪು' (೫ ಮಾತ್ರೆಗಳ ತಾಳ) ಅಥವಾ **'ಝಂಪೆ ತಾಳ'**ದಲ್ಲಿ ಹಾಡುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಇದು ನಡೆದಾಡುವ ಅಥವಾ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಗತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಾವ ಸಂಚಾರ:
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ (ಪಲ್ಲವಿ): "ದಂದುಗದೋಗರ" - ತಿರಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಿಟ್ಟು (High Pitch / ತಾರ ಸ್ಥಾಯಿ).
ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ (ಅನುಪಲ್ಲವಿ): "ತನು ಕರಗಿ..." - ಆರ್ದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಣೆ (Medium Pitch / ಮಧ್ಯಮ ಸ್ಥಾಯಿ).
ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ (ಚರಣ): "ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣಪ್ರಿಯ..." - ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿ (Base Pitch / ಮಂದ್ರ ಸ್ಥಾಯಿ).
೧೧. ಬಹುಮುಖಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದಗಳು ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಸಮರ್ಥನೆಗಳು (Multifaceted English Translations and Philosophical Justifications)
This section provides five distinct English translations of Nuliya Chandayya's Vachana, each crafted through a specific theoretical lens.
ಜಂಗಮಕ್ಕೆ ಮಾಡಿಹೆನೆಂಬ ದಂದುಗದೋಗರ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ನೈವೇದ್ಯ ಸಲ್ಲ ।
ತನು ಕರಗಿ, ಮನ ಬಳಲಿ ಬಂದ ಚರದ ಅನುವರಿತು ।
ಸಂದಿಲ್ಲದೆ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಜಂಗಮಲಿಂಗಕ್ಕೆ ದಾಸೋಹವ ಮಾಡುವುದೆ ಮಾಟ ।
ಕಾಶಿಯ ಕಾಯಿ, ಕಾಡಿನ ಸೊಪ್ಪಾಯಿತ್ತಾದಡೂ ।
ಕಾಯಕದಿಂದ ಬಂದುದು ಲಿಂಗಾರ್ಪಿತ ।
✍ – ನುಲಿಯ ಚಂದಯ್ಯ
Translation 1: Literal Translation (ಅಕ್ಷರಶಃ ಅನುವಾದ)
"Having scorched, having diminished, having bound, having begged and brought from those seen,Saying 'I will do for the Jangama', the burden-rice [dandugadogara] is not fitting as offering to the Linga.
Having understood the convenience of the moving one [chara] who came with body melting and mind wearying,
Without gap, without suspicion, doing service [dasoha] to the Jangama-Linga is the deed [mata].
Even if it became Kashi's fruit or forest's greens,
That which came from labor [kayaka] is offering to Linga [Lingarpita].
To Channabasavannapriya Chandeshwaralinga the offering was fitting."
Justification:
This translation aims for maximum fidelity to the original Kannada syntax and semantic structure.
"Having scorched... having bound": This structure reflects the past participle form (Avyaya) of the verbs kandisi, kundisi, bandhisi. In English, this creates a repetitive, cumulative effect that mirrors the original's rhythmic buildup of violent actions.
"Burden-rice": This is a direct calcque of the compound word dandugadogara (danduga = fine/trouble/burden + ogara = rice). Translating it simply as "tainted food" would lose the specific connotation of "food obtained through penalty or trouble."
"Moving one": Used for Chara, preserving the etymological root (char = to move) which is central to the concept of Jangama (the moving deity).
"Offering was fitting": The past tense sandittu is retained at the end, as in the original, affirming the finality of acceptance.
Translation 2: Poetic/Lyrical Translation (ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಅನುವಾದ)
Scorching, crushing, binding the weak,Begging from strangers, a fortune to seek;
"This feast is for God," the hypocrites say,
But the Lord rejects such burden-rice today.
When the body melts and the spirit is worn,
Knowing the pain of the saint travel-torn;
Giving with grace, with no doubt in the heart,
Serving the Living God—that is true Art.
Be it fruit from Kashi or greens from the wild,
If earned by true labor, it is undefiled.
To the Lord of Channabasavanna, so dear,
Justification:
This translation prioritizes the emotional resonance (Bhava) and the oral/musical nature (Gēyatva) of the Vachana.
Rhythm and Rhyme: An AABB or ABCB rhyme scheme is employed to mimic the rhythmic cadence of the original Kannada, making it suitable for recitation or singing.
"Burden-rice": Retained as a poetic metaphor for dandugadogara, conveying the weight of sin attached to the food.
"Sweat of the brow": This idiom captures the essence of kayaka (labor) more viscerally than the word "work" alone, reflecting the "body melting" (tanu karagi) imagery of the original.
"True Art": Translates mata (deed/making) to emphasize the aesthetic beauty of a righteous act.
Translation 3: Mystic/Anubhava Translation (ಅನುಭಾವ ಅನುವಾದ)
Part A: Foundational Analysis
Plain Meaning: Do not harass others to feed saints. Only honest labor makes food worthy.
Mystical Meaning: The external violence (kandisi/bandhisi) reflects internal impurities. Dandugadogara is karmically heavy food that blocks spiritual progress. Kayaka is not just work, but a yogic fire that purifies matter (dravya) into Prasada. Dasoha is the dissolution of the ego (I-hood) into the Jangama (Universal Consciousness).
Key Metaphor: Hagga (Rope - implied context) binding the external world vs. Dasoha liberating the self.
Part B: Mystic Poem
Burn not the soil, bind not the soul,Gather not the bread of sorrow from the unwilling hand.
The Bread of Fines is ash in the mouth of God;
The Linga turns away from the feast of tears.
But when the body dissolves in the fire of work,
And the mind lies fallow, waiting for the Rain,
Know the hunger of the Boundless One who walks.
Pour yourself out, without a seam, without a shadow.
A dry leaf from the forest, born of your own heat,
Is the Golden Fruit of Kashi in the Master's sight.
Work is the Alchemy; Sweat is the Anointing Oil.
In this, Channabasavanna's Beloved finds His rest.
Part C: Justification:
This translation shifts from the literal to the metaphysical.
"Bread of Fines": Elevates dandugadogara to a biblical/mystical concept (like "bread of sorrows").
"Alchemy": Interprets kayaka not as mere labor, but as a transformative spiritual process (turning greens into gold/offering).
"Boundless One who walks": Captures the esoteric meaning of Jangama—not just a person, but the moving principle of Divinity.
"Without a seam": Translates sandillade (without gap/joint) as a state of perfect, seamless unity between the giver and the receiver.
Translation 4: Thick Translation (ದಪ್ಪ ಅನುವಾದ)
"Having scorched [harassed physically], having diminished [humiliated], having bound [exploited], having begged and brought from those seen [strangers],Saying 'I will perform this for the Jangama [wandering ascetic/moving deity]', such Dandugadogara is not acceptable as Naivedya [sacred offering] to the Linga.
Understanding the state of the Chara [wandering mystic] who arrives with body melting [exhausted from travel] and mind weary,
Without any gap [hesitation/delay] and without suspicion, performing Dasoha [selfless service] to the Jangama-Linga is the true Mata.
Whether it is a [prestigious] fruit from Kashi or [humble] greens from the forest,
That which has come from Kayaka is Lingarpita.
To Channabasavannapriya Chandeshwaralinga, such an offering was accepted."
Justification:
This translation is educational, designed for a reader unfamiliar with 12th-century Vachana theology.
Bracketed Annotations: Key terms like Jangama, Linga, Kayaka, and Dasoha are retained in the text but immediately explained. This preserves the cultural specificity while ensuring comprehension.
Expanded Meanings: Kandisi is explained as "harassed physically" to convey the full weight of the violence implied. Dandugadogara is explicated as "Rice of Extortion" to make the socio-economic critique clear.
Contextualizing the Ankita: The signature line is expanded to explain who Channabasavanna is, providing historical context to the deity's name.
Translation 5: Foreignizing Translation (ವಿದೇಶೀಕೃತ ಅನುವಾದ)
"Kandisi, kundisi, bandhisi, having begged from the seen...To say 'I do this for the Jangama', such dandugadogara is to the Linga no naivedya.
Tanu melting, mana weary, knowing the anu of the Chara who came—
Sandillade, samshayavillade, to the Jangamalinga doing dasoha is the mata.
Be it Kashi's kayi, be it the forest's soppu,
That which came from kayaka is Lingarpita.
To Channabasavannapriya Chandeshwaralinga, the naivedya fit."
Justification:
This translation deliberately resists "domesticating" the text for the English reader. It forces the reader to confront the "otherness" of the source culture.
Retaining Kannada Verbs: Words like kandisi, kundisi, bandhisi are kept because English equivalents like "scorching" or "harassing" fail to capture the rhyming, plosive force and the specific socio-feudal context of these Kannada terms.
Core Terminology: Concepts like Tanu (body/microcosm), Mana (mind), Dasoha (communion through giving), and Kayaka (work-worship) are untranslatable cultural packets. Keeping them italicized forces the reader to engage with the Vachana's specific lexicon rather than smoothing it over with English approximations like "body," "mind," or "charity."
Syntax: The sentence structure mirrors the Kannada word order (SOV), creating a stilted effect in English that reminds the reader they are entering a foreign linguistic landscape.
ಕೋಷ್ಟಕ ೧: ವೈದಿಕ ಕರ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತ vs ಶರಣರ ಕಾಯಕ ತತ್ವ
| ಆಯಾಮ | ವೈದಿಕ ಕರ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತ | ಶರಣರ ಕಾಯಕ ತತ್ವ (ನುಲಿಯ ಚಂದಯ್ಯ) |
| ಶ್ರಮದ ಸ್ವರೂಪ | ಕರ್ಮವು ಬಂಧನಕಾರಿ; ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿ. | ಕಾಯಕವೇ ವಿಮೋಚನೆ; ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ. |
| ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನ | ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮ (ಶೂದ್ರರ ಕೆಲಸ) ಕೀಳು; ಬೌದ್ಧಿಕ ಶ್ರಮ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಕೆಲಸ) ಮೇಲು. | ಎಲ್ಲ ಕಾಯಕಗಳೂ ಸಮಾನ. ಹಗ್ಗ ಹೊಸೆಯುವುದು ಮತ್ತು ವೇದ ಓದುವುದು ಸಮಾನ ಮೌಲ್ಯವುಳ್ಳವು. |
| ಉದ್ದೇಶ | ಪುಣ್ಯ ಗಳಿಕೆ ಅಥವಾ ಪಾಪ ಪರಿಹಾರ. | ದಾಸೋಹ (ಸಮಾಜ ಸೇವೆ) ಮತ್ತು ಲಿಂಗಾರ್ಪಿತ (ದೈವ ಪ್ರೀತಿ). |
| ದೇವರ ಸಂಬಂಧ | ದೇವರನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಜ್ಞ/ಪೂಜೆ ಬೇಕು. | ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಕಾಯಕ ಮಾಡುವವನ ಬಳಿ ದೇವರೇ ನಡೆದು ಬರುತ್ತಾನೆ. |
| ಮೋಕ್ಷ ಮಾರ್ಗ | ಸಂಸಾರ ತ್ಯಾಗ (ಸನ್ಯಾಸ). | ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡೇ, ಕಾಯಕ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯುವುದು. |
ಕೋಷ್ಟಕ ೨: ಚಂದಯ್ಯನವರ 'ದಂದುಗ' vs ಆಧುನಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆ
| ಪರಿಕಲ್ಪನೆ | ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಅರ್ಥ | ಆಧುನಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ |
| ಕಂದಿಸಿ | ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟು ದುಡಿಸುವುದು. | ಹಾನಿಕಾರಕ ಕೆಲಸದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು (Hazardous working conditions). |
| ಕುಂದಿಸಿ | ಕೂಲಿ ಕಡಿಮೆ ಕೊಡುವುದು/ಅವಮಾನಿಸುವುದು. | ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪಾವತಿ (Wage theft / Exploitation). |
| ಬಂಧಿಸಿ | ಸಾಲದ ಬಾಧೆ ಅಥವಾ ಜೀತ ಪದ್ಧತಿ. | ಬಾಂಡೆಡ್ ಲೇಬರ್ (Bonded Labor) ಅಥವಾ ಅತಿಯಾದ ಸಾಲದ ಸುಳಿ (Debt Trap). |
| ದಂದುಗದೋಗರ | ದಂಡ/ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಪಡೆದ ಅನ್ನ. | ಅಕ್ರಮ ಹಣ (Black Money) ಅಥವಾ ಅನೈತಿಕ ಲಾಭ (Unethical Profit). |
| ಲಿಂಗಾರ್ಪಿತ | ಕಾಯಕದಿಂದ ಶುದ್ಧವಾದ ವಸ್ತು. | ನೈತಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ವಸ್ತು (Ethically Sourced / Fair Trade Product). |
ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳಿಲ್ಲ:
ಕಾಮೆಂಟ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ