೧. ಪೀಠಿಕೆ: ಹದಿನೈದನೇ ಶತಮಾನದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪುನರುತ್ಥಾನ ಮತ್ತು ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗರು
ಹದಿನೈದನೇ ಶತಮಾನದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಶಿವಯೋಗಿಗಳ ಹೆಸರು ಒಂದು ಧ್ರುವತಾರೆಯಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದ ಶರಣ ಚಳವಳಿಯು ಬಸವಣ್ಣ, ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಕಲ್ಯಾಣ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರದ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಂದಾಗಿ ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮವು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉದಯ ಮತ್ತು ವೈದಿಕ ಧರ್ಮದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಶರಣರ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ, ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ಅನುಭಾವ ಮಂಟಪದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಗುರುತರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತವರು ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು.
ಸಿದ್ದಲಿಂಗ ಯತಿಗಳು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಸಂತನಾಗಿರದೆ, ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಸಂಘಟಕರೂ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಯೂ ಮತ್ತು 'ಶೂನ್ಯ ಪೀಠ'ದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ ಯುಗಪುರುಷರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅನುಭಾವದ ತೀವ್ರತೆ, ತಾತ್ವಿಕ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಯೋಗಿಕ ದರ್ಶನವು ಅವರನ್ನು 'ಎರಡನೇ ಅಲ್ಲಮ' ಎಂದು ಕರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಅವರ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ "ಕಾಯವೆಂಬ ಕೆರೆಗೆ ತನುವೆಂಬ ಏರಿ..." ವಚನವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕವಿತೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಮಾನವ ದೇಹವನ್ನು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ದೈವತ್ವದ ಕಡೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಒಂದು ಸಮಗ್ರವಾದ 'ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್' (Spiritual Engineering) ನೀಲನಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ವಚನವು ಷಟ್ಸ್ಥಲ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸಾರವನ್ನು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿಯ ರೂಪಕಗಳ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಶೋಧನಾ ವರದಿಯು ಈ ವಚನದ ಆಳವಾದ, ಬಹುಮುಖಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ವಚನವನ್ನು ಕೇವಲ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡದೆ, ಅದನ್ನು ಒಂದು 'ಯೋಗಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನ'ವನ್ನಾಗಿ (Yogic Phenomenon) ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ದ್ರಾವಿಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ, ಶರಣರ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲಿದ್ದೇವೆ. ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂದರ್ಭ, ಶಬ್ದಗಳ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ, ಯೋಗದ ಒಳನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ತುಲನಾತ್ಮಕ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
೨. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮ
ಈ ವಚನದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಅದು ರಚನೆಯಾದ ಕಾಲಘಟ್ಟವನ್ನು ಅರಿಯುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಲ್ಯಾಣ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ, ಶರಣರು ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಚದುರಿಹೋದರು. ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿತ್ತು. ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗರು ಎಡೆಯೂರು ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಧಾರ್ಮಿಕ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರು.
೨.೧ ಶೂನ್ಯ ಪೀಠದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ
ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ 'ಶೂನ್ಯ ಪೀಠ'ವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಧಿಕಾರದ ಸ್ಥಾನವಾಗಿರದೆ, ಅದು ಅರಿವಿನ ಪರಮೋನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. ಸಿದ್ದಲಿಂಗರು ಈ ಪೀಠದ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಮರುರೂಪಿಸಿದರು. ಅವರು 'ಬೋಳುಬಸವ' ಮುಂತಾದ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡಿ, ಅವರನ್ನು ನಿರ್ಂಜನ ಸ್ವರೂಪಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು.
೨.೨ ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹದ ಮರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾವರ ಪೂಜೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಬಲವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಶರಣರು 'ದೇಹವೇ ದೇವಾಲಯ' ಎಂಬ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು. ಸಿದ್ದಲಿಂಗರು ಈ ವಚನದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ಆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದರು. "ಹುಸಿಯನೆ ಪೂಜಿಸಿ ಗಸಣೆಗೊಳಗಾದ ಪಿಸುಣಿಗಳ..." ಎಂದು ಅವರು ವಚನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಟೀಕಿಸುವುದು, ಆ ಕಾಲದ ಬಾಹ್ಯ ಆಚರಣೆಗಳ ಮೇಲಿನ ತಿರಸ್ಕಾರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ದೇಹವನ್ನೇ (ಕಾಯ) ಕೆರೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಸ್ಥಾವರ ದೇವಾಲಯಕ್ಕಿಂತ ಇಷ್ಟಲಿಂಗದ ನೆಲೆಯಾದ ದೇಹವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ರವಾನಿಸಿದರು.
೩. ವಚನದ ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ಶಬ್ದಗಳ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ
ಮೊದಲಿಗೆ ವಚನದ ಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸೋಣ. ಈ ವಚನವು 'ಷಟ್ಸ್ಥಲ ಜ್ಞಾನ ಸಾರಾಮೃತ'ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ವಚನ:
ಕಾಯವೆಂಬ ಕೆರೆಗೆ, ತನುವೆಂಬ ಏರಿ,
ಮನವೆಂಬ ಕಟ್ಟೆಯ ಕಟ್ಟಿ, ದೃಢವೆಂಬ ತೂಬನಿಕ್ಕಬೇಕಯ್ಯ.
ಆನಂದವೆಂಬ ಜಲವ ತುಂಬಿ, ಸ್ವಾನುಭಾವವೆಂಬ ಸೋಪಾನವ ಮಾಡಬೇಕಯ್ಯ.
ಆ ಕೆರೆಯ ಏರಿಯ ಮೇಲೆ, ಆಚಾರವೆಂಬ ವೃಕ್ಷವ ಬೆಳೆಸಿ,
ಅರುಹೆಂಬ ಹೂವ, ಅದ್ವೈತವೆಂಬ ಹಸ್ತದಿಂದ ಕುಯಿದು.
ಅನುಪಮಲಿಂಗಕ್ಕೆ, ಪೂಜಿಸಬಲ್ಲರೆ ಲಿಂಗಾರ್ಚಕರೆಂಬೆ.
ಈ ಭೇದವನರಿಯದೆ, ಹುಸಿಯನೆ ಪೂಜಿಸಿ,
ಗಸಣೆಗೊಳಗಾದ ಪಿಸುಣಿಗಳ ಲಿಂಗಪೂಜಕರೆಂತೆಂಬೆನಯ್ಯಾ?
ಮಹಾಲಿಂಗಗುರು ಶಿವಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಪ್ರಭುವೇ.
Transliteration (IAST):
Kāyavemba kerege, tanuvemba ēri,
Manavemba kaṭṭeya kaṭṭi, dr̥ḍhavemba tūbanikkabēkayya.
Ānandavemba jalava tumbi, svānubhāvavemba sōpānava māḍabēkayya.
Ā kereya ēriya mēle, āchāravemba vr̥kṣava beḷesi,
Aruhemba hūva, advaitavemba hastadinda kuyidu
Anupamalingakke, pūjisaballare lingārchakarembe.
Ī bhēdavanariyade, husiyane pūjisi,
Gasaṇegoḷagāda pisuṇigaḷa lingapūjakarentembenayyā?
Mahālingaguru Śivasiddhēśvara Prabhuvē.
೩.೧ ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ
| ಪದ | ಮೂಲ/ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ | ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥ | ವಚನದಲ್ಲಿನ ಅನುಭಾವಿಕ ಅರ್ಥ | ಆಕರಗಳು |
| ಕಾಯ | ಸಂಸ್ಕೃತ: 'ಚಿ' (ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸು/ರಾಶಿ) | ದೇಹ, ಶರೀರ | ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವ ಜಡ ಶರೀರ; ಸಾಧನೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಆಧಾರ ಅಥವಾ ಪಾತ್ರೆ. | |
| ತನು | ಸಂಸ್ಕೃತ: 'ತನ್' (ವಿಸ್ತರಿಸು/ತೆಳುವಾಗಿಸು) | ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೇಹ, ರೂಪ | ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ದೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಸಂಸ್ಕಾರಗೊಂಡ, ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶರೀರ; ಕೆರೆಯ ಏರಿ. | |
| ಕೆರೆ | ದ್ರಾವಿಡ ಮೂಲ: 'ಕೆರೆ/ಕಿರೆ' | ಜಲಾಶಯ | ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಆಧಾರ; ಜೀವ ಭಾವದ ನೆಲೆ. | |
| ಏರಿ | ಕನ್ನಡ/ದ್ರಾವಿಡ | ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಬದಿ | ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಅರಿವಿನ ನಡುವಿನ ಗಡಿ; ಸಂಯಮದ ಸಂಕೇತ. | - |
| ಮನ | ಸಂಸ್ಕೃತ: 'ಮನ್' (ಯೋಚಿಸು) | ಮನಸ್ಸು, ಚಿತ್ತ | ಸಂಕಲ್ಪ ಶಕ್ತಿ; ನೀರಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಡ್ಡಗೋಡೆ. | |
| ದೃಢ | ಸಂಸ್ಕೃತ: 'ದೃಹ್' (ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರು) | ಗಟ್ಟಿ, ನಿಶ್ಚಲ | ಅಚಲವಾದ ನಿರ್ಧಾರ; ಶಿವಯೋಗದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ತೂಬು. | |
| ಅರುಹು | ದ್ರಾವಿಡ: 'ಅರಿ' (ತಿಳಿ) | ಜ್ಞಾನ, ಅರಿವು, ಪ್ರಜ್ಞೆ | ಕೇವಲ ಬೌದ್ಧಿಕ ಜ್ಞಾನವಲ್ಲ, ಅದು ಆತ್ಮಾನುಭವದ ಜ್್ಯೋತಿ; ಮರದ ಹೂವು. | |
| ಅದ್ವೈತ | ಸಂಸ್ಕೃತ: 'ನ ದ್ವೈತ' | ಎರಡಲ್ಲದ್ದು, ಏಕತೆ | ಜೀವ ಮತ್ತು ಶಿವನ ನಡುವಿನ ಭೇದವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ; ಪೂಜಿಸುವ ಕೈ. | - |
೪. ತಾತ್ವಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: 'ಕಾಯ' ಮತ್ತು 'ತನು'ವಿನ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
ಸಿದ್ದಲಿಂಗ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು ಈ ವಚನದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ರೂಪಕಗಳು ಕೇವಲ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕವಲ್ಲ, ಅವು ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರದ ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಗಂಭೀರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ 'ಕಾಯ' ಮತ್ತು 'ತನು' ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳ ಬಳಕೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇವೆರಡೂ ಒಂದೇ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡಿದರೂ, ಶರಣರ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ.
೪.೧ ಕಾಯವೆಂಬ ಕೆರೆ: ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಆಧಾರ
"ಕಾಯವೆಂಬ ಕೆರೆಗೆ..." ಎಂದು ಆರಂಭಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸಿದ್ದಲಿಂಗರು ದೇಹವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ ಕೆಲವು ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು 'ಮಿಥ್ಯ' ಅಥವಾ 'ಬಂಧನ' ಎಂದು ಕರೆದರೆ, ವೀರಶೈವ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ದೇಹವು ಸಾಧನೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.
ಕರ್ಮದ ಆಲಯ: 'ಕಾಯ' ಎಂಬುದು 'ಸಂಚಿತ', 'ಪ್ರಾರಬ್ಧ' ಮತ್ತು 'ಆಗಾಮಿ' ಕರ್ಮಗಳ ಉಗ್ರಾಣವಾಗಿದೆ.
17 ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶವಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲಿ ನೀರು ನಿಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯ. ಅಂತೆಯೇ, ಜೀವಿಯು ತನ್ನ ಪೂರ್ವ ಕರ್ಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ. ಈ ದೇಹವೇ ಈಗ ಶಿವಯೋಗದ ಕೃಷಿಗೆ ಭೂಮಿಯಾಗಿದೆ.ಶರೀರ ಮಾಧ್ಯಂ ಖಲು ಧರ್ಮ ಸಾಧನಂ: ಕಾಳಿದಾಸನ ಈ ಮಾತಿನಂತೆ, ಧರ್ಮಸಾಧನೆಗೆ ಶರೀರವೇ ಮೊದಲ ಸಾಧನ. ಆದರೆ, ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಇರುವ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶವು ಕೆರೆಯಾಗಲಾರದು. ಅದಕ್ಕೆ ಏರಿ ಕಟ್ಟಬೇಕು, ಹೂಳೆತ್ತಬೇಕು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬಂದ ದೇಹವು ಕೇವಲ ಮಾಂಸದ ಮುದ್ದೆಯಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು 'ಕೆರೆ'ಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು ಯೋಗಿಯ ಕೆಲಸ.
೪.೨ ತನುವೆಂಬ ಏರಿ: ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ
"ತನುವೆಂಬ ಏರಿ..." ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ 'ತನು'ವಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. 'ಕಾಯ'ವು ಜಡವಾದರೆ, 'ತನು'ವು ಚೈತನ್ಯದ ಸ್ಪರ್ಶ ಪಡೆದ ರೂಪವಾಗಿದೆ.
ಇಷ್ಟಲಿಂಗದ ದೀಕ್ಷೆ: ಯಾವಾಗ ಗುರುವು ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಇಷ್ಟಲಿಂಗವನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತಾನೋ, ಆಗ ಆತನ 'ಕಾಯ'ವು 'ತನು'ವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಭೌತಿಕ ದೇಹದ ಶುದ್ಧೀಕರಣ. ಕೆರೆಗೆ ಏರಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನೀರು ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ದೇಹಕ್ಕೆ 'ತನು' ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕಾರವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯು ವಿಷಯಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವ: ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ 'ತನು' ಎಂದರೆ 'ತೆಳುವಾದ' ಅಥವಾ 'ವಿಸ್ತರಿಸಿದ' ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ.
8 ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಮತ್ತು ಲಿಂಗಪೂಜೆಯಿಂದ ದೇಹದ ಜಡತ್ವವು ಕರಗಿ, ಅದು 'ತೆಳುವಾದ', ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ ವಾಹಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೇ 'ಮಂತ್ರಪುತ ದೇಹ' ಎಂದೂ ಕರೆಯಬಹುದು.
೪.೩ ತನುವಿನ ಪಂಚಭೂತಗಳ ಶುದ್ಧಿ
ಷಟ್ಸ್ಥಲ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಹವು ಪಂಚಭೂತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. 'ತನುವೆಂಬ ಏರಿ'ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದೆಂದರೆ, ಪೃಥ್ವಿ, ಅಪ್ಪು, ತೇಜಸ್ಸು, ವಾಯು ಮತ್ತು ಆಕಾಶ ಎಂಬ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಏರಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವಂತೆ, ಪಂಚಭೂತಗಳ ಸಾರವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ದೃಢವಾದ ಶರೀರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
೫. ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಯೋಗ: ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಂಕಲ್ಪದ ನಿರ್ವಹಣೆ
ಕೆರೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಇಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದಲಿಂಗರು ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೃಢತೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.
೫.೧ ಮನವೆಂಬ ಕಟ್ಟೆ: ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿ ನಿರೋಧ
"ಮನವೆಂಬ ಕಟ್ಟೆಯ ಕಟ್ಟಿ..." - ಇಲ್ಲಿ 'ಕಟ್ಟೆ' ಎಂದರೆ ನೀರಿನ ರಭಸವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಕಲ್ಲು ಅಥವಾ ತಡೆಗೋಡೆ.
ಚಂಚಲತೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ: ನೀರು ಸ್ವಭಾವತಃ ಚಂಚಲ. ಮನಸ್ಸೂ ಅಷ್ಟೇ. ಪತಂಜಲಿ ಯೋಗಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ "ಯೋಗಃ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿ ನಿರೋಧಃ" ಎಂದು ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಮನಸ್ಸಿನ ಅಲೆಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದೇ ಯೋಗ. ಕಟ್ಟೆಯು ನೀರನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ, ಮನಸ್ಸಿನ ಏಕಾಗ್ರತೆಯು ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಂಕಲ್ಪ ವಿಕಲ್ಪಗಳು: ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏಳುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ವಿಕಲ್ಪಗಳೇ ನೀರಿನ ಅಲೆಗಳು. ಭಕ್ತನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು 'ಶಿವಸಂಕಲ್ಪ'ದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಭದ್ರವಾದ ಕಟ್ಟೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ವಿಷಯಲಂಪಟತನದ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಏರಿಯು ಒಡೆದುಹೋಗುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ.
೫.೨ ದೃಢವೆಂಬ ತೂಬು: ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣ
"ದೃಢವೆಂಬ ತೂಬನಿಕ್ಕಬೇಕಯ್ಯ..." - ತೂಬು (Sluice Gate) ಕೆರೆಯ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಭಾಗ. ಇದು ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲು ಮತ್ತು ಬೇಕಾದಾಗ ಬಿಡಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
ದೃಢತೆಯ ಮಹತ್ವ: 'ದೃಢ' ಎಂದರೆ ಅಚಲವಾದ ನಂಬಿಕೆ ಅಥವಾ 'ವ್ರತ'. ಶರಣರ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ನಿಷ್ಠೆ' ಎನ್ನಬಹುದು. ಎಂತಹ ಕಷ್ಟ ಬಂದರೂ ಲಿಂಗವನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಛಲವೇ ದೃಢತೆ.
14 ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರವಾಹ: ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಆನಂದವು ಅಪಾರವಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ದೃಢವಾದ ನರಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ ಬೇಕು. ತೂಬು ಇಲ್ಲದ ಕೆರೆ ಹೇಗೆ ಒಡೆದು ಹೋಗುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ದೃಢತೆ ಇಲ್ಲದ ಸಾಧಕನು ಸಿದ್ಧಿಗಳ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಶಿವಯೋಗದ ರಹಸ್ಯ: ತೂಬನ್ನು ತೆರೆದಾಗ ನೀರು ಗದ್ದೆಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ಯೋಗಿಯು ತನ್ನ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪದ ಮೂಲಕ ಆನಂದವನ್ನು ಲೋಕಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ (ದಾಸೋಹಕ್ಕಾಗಿ) ಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಆನಂದದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದರೂ, ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬೇಕಾದಾಗ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲನಾಗಬಲ್ಲನು.
೬. ಆನಂದ ಮೀಮಾಂಸೆ: ದೈವಿಕ ರಸಾನುಭವ
ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಕೆರೆಗೆ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಬರೀ ಕೆರೆ ಇದ್ದರೆ ಸಾಲದು, ಅದರಲ್ಲಿ ನೀರಿರಬೇಕು.
೬.೧ ಆನಂದವೆಂಬ ಜಲ: ಅನುಭಾವದ ಸಾರ
"ಆನಂದವೆಂಬ ಜಲವ ತುಂಬಿ..." - ಇಲ್ಲಿ 'ಆನಂದ'ವೇ ನೀರು. ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು 'ರಸೋ ವೈ ಸಃ' (ಅವನು ರಸಸ್ವರೂಪಿ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.
ಭಕ್ತಿ ರಸ: ಈ ಆನಂದವು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ? ಇದು ಭಕ್ತಿಯ ಮಳೆಯಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಶಿವನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ, ಶರಣಾಗತಿ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಮಾನಂದವು ದೇಹವೆಂಬ ಕೆರೆಯನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ.
ಶೀತಲತೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ: ನೀರು ಹೇಗೆ ತಂಪನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ದೈವಿಕ ಆನಂದವು ಸಂಸಾರದ ತಾಪವನ್ನು (ಬೆಂಕಿಯನ್ನು) ಆರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿದ್ದಲಿಂಗರು ಬೇರೆ ಕಡೆ "ಕಿಚ್ಚಿಗೂ ನೀರಿಗೂ ಏಕತ್ವವುಂಟೆ?" ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.
1 ಇಲ್ಲಿ ಆನಂದವೆಂಬ ನೀರು ಕಾಮಕ್ರೋಧಗಳ ಕಿಚ್ಚನ್ನು ಆರಿಸಿ, ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
೬.೨ ಸ್ವಾನುಭಾವವೆಂಬ ಸೋಪಾನ: ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವ ಮಾರ್ಗ
"ಸ್ವಾನುಭಾವವೆಂಬ ಸೋಪಾನವ ಮಾಡಬೇಕಯ್ಯ..." - ನೀರು ತುಂಬಿದ ಕೆರೆಗೆ ಇಳಿಯಲು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು (Steps) ಬೇಕು.
ಅನುಭವ vs ಅನುಭಾವ: 'ಅನುಭವ' ಎಂದರೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯುವ ಜ್ಞಾನ (Sensory Experience). 'ಅನುಭಾವ' ಎಂದರೆ ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತವಾದ, ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಜ್ಞಾನ (Mystical Experience).
ನೇರ ದರ್ಶನ: ಶರಣರು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಂತ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. ವೇದಗಳು ಹೇಳಿದವು ಎಂದು ನಂಬುವುದಲ್ಲ, ತಾನೇ ಉಂಡು ನೋಡಬೇಕು. ಈ 'ಸ್ವಾನುಭಾವ'ವೇ ಆನಂದವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮಾರ್ಗ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕೆರೆಗೆ ಇಳಿದರೆ ಮುಳುಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಹಂತ ಹಂತವಾದ ಸಾಧನೆ (ಷಟ್ಸ್ಥಲ) ಇಲ್ಲದೆ ಆನಂದವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹೋದರೆ ಭ್ರಮೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು.
೭. ಷಟ್ಸ್ಥಲ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅನ್ವಯ: ಆರು ಹಂತಗಳ ಯೋಗ
ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗರು ಷಟ್ಸ್ಥಲ ಜ್ಞಾನಿ. ಈ ವಚನದ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಷಟ್ಸ್ಥಲದ ಆರೂ ಹಂತಗಳು ಅಡಕವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
| ವಚನದ ರೂಪಕ | ಷಟ್ಸ್ಥಲದ ಹಂತ | ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ |
| ಕಾಯ (ಕೆರೆ) | ಭಕ್ತ ಸ್ಥಲ | ದೇಹದ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಆರಂಭ. ದೇಹವನ್ನು ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸುವುದು. |
| ತನು (ಏರಿ) | ಮಾಹೇಶ್ವರ ಸ್ಥಲ | ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ವ್ರತಗಳ ಆಚರಣೆ. ಏರಿಯಂತೆ ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದು. |
| ಮನ/ದೃಢ (ಕಟ್ಟೆ/ತೂಬು) | ಪ್ರಸಾದಿ ಸ್ಥಲ | ಮನಸ್ಸಿನ ನಿರ್ಮಲತೆ ಮತ್ತು ಗುರುಕರುಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರಸಾದವೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ದೃಢತೆ. |
| ಆನಂದ (ಜಲ) | ಪ್ರಾಣಲಿಂಗಿ ಸ್ಥಲ | ಪ್ರಾಣದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವನ್ನೂ, ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನೂ ಕಾಣುವ ಅನುಭಾವ. ಅಂತರಂಗದ ಜ್ಯೋತಿಯ ದರ್ಶನ. |
| ಅಚಾರ/ಅರುಹು (ವೃಕ್ಷ/ಹೂವು) | ಶರಣ ಸ್ಥಲ | ದೈವಿಕ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸತಿಯಾಗಿ ರಮಿಸುವ ಆನಂದ. ಅರಿವಿನ ಪರಿಪೂರ್ಣ ವಿಕಾಸ. |
| ಅದ್ವೈತ ಹಸ್ತ (ಐಕ್ಯ) | ಐಕ್ಯ ಸ್ಥಲ | ಲಿಂಗಾಂಗ ಸಾಮರಸ್ಯ. ಭೇದವಿಲ್ಲದ ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿ. |
೭.೧ ಪ್ರಾಣಲಿಂಗಿ ಸ್ಥಲದ ಮಹತ್ವ
ಈ ವಚನವು ಪ್ರಾಣಲಿಂಗಿ ಸ್ಥಲದ ಅನುಭಾವವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಲಿಂಗಿ ಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ ಸಾಧಕನು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಲಿಂಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. "ಆನಂದವೆಂಬ ಜಲವ ತುಂಬಿ" ಎಂಬ ಸಾಲು, ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯು ಸುಷುಮ್ನಾ ನಾಡಿಯ ಮೂಲಕ ಸಹಸ್ರಾರಕ್ಕೆ ಏರಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಮೃತವು (ಆನಂದ) ಇಡೀ ದೇಹಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ಚಂದ್ರ ಸರೋವರ' ಅಥವಾ 'ಅಮೃತ ಸರೋವರ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿದ್ದಲಿಂಗರು ಈ ಗಹನವಾದ ಯೋಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವ 'ಕೆರೆ'ಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
೮. ಆಚಾರ ಮತ್ತು ಅರಿವು: ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಸಮನ್ವಯ
ವಚನಕಾರರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಅವರು ಕ್ರಿಯೆ (ಆಚಾರ) ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ (ಅರಿವು) ಎರಡನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಶಂಕರರ ಅದ್ವೈತದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು, ರಾಮಾನುಜರ ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು. ಆದರೆ ಬಸವಾದಿ ಶರಣರ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ "ಕ್ರಿಯೆಯಿಲ್ಲದ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ ಕ್ರಿಯೆ" ಎರಡೂ ವ್ಯರ್ಥ.
೮.೧ ಆಚಾರವೆಂಬ ವೃಕ್ಷ: ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದ್ಧತೆ
"ಆ ಕೆರೆಯ ಏರಿಯ ಮೇಲೆ, ಆಚಾರವೆಂಬ ವೃಕ್ಷವ ಬೆಳೆಸಿ..."
ಸ್ಥಾನದ ಮಹತ್ವ: ಮರವನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಬೇಕು? ಕೆರೆಯ ಒಳಗಲ್ಲ, ಏರಿಯ ಮೇಲೆ. ಏರಿಯು (ತನು) ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕಾಣುವ ಭಾಗ. ನಮ್ಮ ನಡವಳಿಕೆ, ಶೀಲ ಮತ್ತು ಚಾರಿತ್ರ್ಯಗಳು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿರಬೇಕು.
ಬೇರುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ: ಏರಿಯ ಮೇಲೆ ಮರ ಬೆಳೆದರೆ, ಅದರ ಬೇರುಗಳು ಮಣ್ಣನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಏರಿ ಒಡೆಯದಂತೆ ಕಾಪಾಡುತ್ತವೆ. ಅಂತೆಯೇ, 'ಸದಾಚಾರ', 'ಶಿವಚಾರ', 'ಗಣಾಚಾರ', 'ಲಿಂಗಾಚಾರ' ಮತ್ತು 'ಭೃತ್ಯಾಚಾರ' ಎಂಬ ಪಂಚಾಚಾರಗಳು
20 ನಮ್ಮ ತನುವನ್ನು (ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು) ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತವೆ. ಆಚಾರವಿಲ್ಲದವನ ದೇಹವು ಪಾಪದ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗುತ್ತದೆ.ನೆರಳು ಮತ್ತು ಫಲ: ಮರವು ದಾರಿಹೋಕರಿಗೆ ನೆರಳು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆಚಾರವಂತನಾದ ಶರಣನು ಸಮಾಜದ ನೋವಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಾನೆ, ದೀನದಲಿತರಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗುತ್ತಾನೆ.
೮.೨ ಅರುಹೆಂಬ ಹೂವು: ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ವಿಕಾಸ
"ಅರುಹೆಂಬ ಹೂವ..."
ಅರಿವಿನ ಸ್ವರೂಪ: 'ಅರುಹು' ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕದ ಜ್ಞಾನವಲ್ಲ. ಇದು ಆತ್ಮಪ್ರಜ್ಞೆ. ಮರಕ್ಕೆ ಹೂವು ಹೇಗೆ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾರವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅರಿವು ಸಾರವಾಗಿದೆ.
21 ಹೂವಿನ ನಾಜೂಕು: ಹೂವು ಅರಳಲು ಸಮಯ ಬೇಕು, ಪೋಷಣೆ ಬೇಕು. ಆಚಾರವೆಂಬ ಮರವನ್ನು ನೀರು (ಆನಂದ) ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು (ತನು) ಹಾಕಿ ಬೆಳೆಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಅರಿವೆಂಬ ಹೂವು ಅರಳುತ್ತದೆ. ದುರಾಚಾರಿಯಾದವನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನ ಸಿದ್ಧಿಸದು.
ಪರಿಮಳ: ಹೂವಿನ ಪರಿಮಳವು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಸರಿಸುವಂತೆ, ಜ್ಞಾನಿಯ ಅರಿವು ಅವನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ, ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ (ವಚನಗಳಲ್ಲಿ) ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
೯. ಅದ್ವೈತ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ: 'ಹಸ್ತ'ದ ರಹಸ್ಯ
ವಚನದ ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಪರಮೋಚ್ಛ್ರಾಯ ಹಂತವು "ಅದ್ವೈತವೆಂಬ ಹಸ್ತದಿಂದ ಕುಯಿದು..." ಎಂಬ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ವೀರಶೈವ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ತಿರುಳು.
೯.೧ ಅದ್ವೈತವೇ ಹಸ್ತವಾದಾಗ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ, ಹೂವು (ಪೂಜಾ ವಸ್ತು), ಕೈ (ಸಾಧನ) ಮತ್ತು ದೇವರು (ಪೂಜಾ ವಿಷಯ) ಎಂಬ ಭೇದವಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೇ ದ್ವೈತ (ಎರಡು) ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಸಿದ್ದಲಿಂಗರು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ರೂಪಕವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ದ್ವೈತದ ನಿರಾಕರಣೆ: ಕೈಯೇ 'ಅದ್ವೈತ'ವಾಗಬೇಕು. ಅಂದರೆ, ಪೂಜಿಸುವವನು ಮತ್ತು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವವನು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕ್ರಿಯೆ. "ನಾನೇ ನೀನು, ನೀನೇ ನಾನು" ಎಂಬ ಸೋಹಂ ಭಾವವೇ ಆ ಕೈ.
ಅನುಪಮ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ: ಇಂತಹ ಅದ್ವೈತ ಭಾವದಿಂದ, ಅರಿವೆಂಬ ಹೂವನ್ನು ಕಿತ್ತು, 'ಅನುಪಮ ಲಿಂಗ'ಕ್ಕೆ (ಉಪಮೆಗೆ ನಿಲುಕದ, ಆಕಾರವಿಲ್ಲದ ಪರಬ್ರಹ್ಮಕ್ಕೆ) ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಇದು ಬಾಹ್ಯ ಪೂಜೆಯಲ್ಲ, ಅಂತರಂಗದ ಆತ್ಮಾರ್ಪಣೆ.
ಲಿಂಗಾರ್ಚಕನ ಲಕ್ಷಣ: ಯಾರು ಹೀಗೆ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರೇ ನಿಜವಾದ 'ಲಿಂಗಾರ್ಚಕರು'. ಕೇವಲ ಕಲ್ಲು, ಮಣ್ಣಿನ ವಿಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಹೂವು ಏರಿಸುವವರು ಲಿಂಗಾರ್ಚಕರಲ್ಲ ಎಂದು ಸಿದ್ದಲಿಂಗರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
೧೦. ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಮರ್ಶೆ: ಡಾಂಭಿಕತೆಯ ಖಂಡನೆ
ವಚನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದಲಿಂಗರ ಧ್ವನಿ ಕಠೋರವಾಗುತ್ತದೆ. ಶರಣರು ಎಂದಿಗೂ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲು ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕಿದವರಲ್ಲ.
"ಈ ಭೇದವನರಿಯದೆ, ಹುಸಿಯನೆ ಪೂಜಿಸಿ,
ಗಸಣೆಗೊಳಗಾದ ಪಿಸುಣಿಗಳ ಲಿಂಗಪೂಜಕರೆಂತೆಂಬೆನಯ್ಯಾ?"
೧೦.೧ ಹುಸಿಯ ಪೂಜೆ
ಯಾರು ದೇಹವನ್ನು ಕೆರೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡದೆ, ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ (ಉತ್ಸವ, ಮೆರವಣಿಗೆ, ಹೋಮ) ತೊಡಗುತ್ತಾರೋ, ಅವರು 'ಹುಸಿ'ಯನ್ನು (ಸುಳ್ಳನ್ನು) ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸತ್ಯವು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿದೆ, ಅವರು ಅದನ್ನು ಹೊರಗೆ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
೧೦.೨ ಗಸಣೆ ಮತ್ತು ಪಿಸುಣರು
ಗಸಣೆ: ಎಂದರೆ ಸಂಕಟ, ತೊಂದರೆ ಅಥವಾ ಜಂಜಾಟ. ಬಾಹ್ಯ ಪೂಜೆಯು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಸಂಸಾರದ ಜಂಜಾಟಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಅದು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಇನ್ನಷ್ಟು 'ಗಸಣೆ'ಗೆ ದೂಡುತ್ತದೆ.
ಪಿಸುಣರು: ಎಂದರೆ ಚಾಡಿ ಹೇಳುವವರು ಅಥವಾ ಅಲ್ಪರು. ಯಾರು ಅನುಭಾವದ ರುಚಿ ನೋಡದೆ, ಬಾಯಿಮಾತಿನಲ್ಲಿ ವೇದಾಂತ ಹೇಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಕೇವಲ 'ಪಿಸುಣರು'. ಅವರನ್ನು ಲಿಂಗಪೂಜಕರು ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಿದ್ದಲಿಂಗರು ಖಡಾಖಂಡಿತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. "ನಡೆದಂತೆ ನುಡಿ, ನುಡಿದಂತೆ ನಡೆ" ಎಂಬ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಆಶಯ ಇಲ್ಲೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.
೧೧. ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ
ಈ ವಚನವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ನೋಡಬಹುದು.
೧೧.೧ ಪರಿಸರ ರೂಪಕ (Ecological Metaphor)
ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಯಲು ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಕೆರೆಗಳು ಜೀವನಾಡಿಗಳು. ಸಿದ್ದಲಿಂಗರು ಒಬ್ಬ ಪರಿಸರವಾದಿಯಂತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆರೆ, ಏರಿ, ಮರ, ಹೂವು - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದು ಸುಸ್ಥಿರ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ (Ecosystem) ಭಾಗಗಳು. ಮನುಷ್ಯನ ದೇಹವೂ ಒಂದು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾವನೆಗಳ ನೀರು, ಆಲೋಚನೆಗಳ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಹೂವುಗಳು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿರಬೇಕು.
೧೧.೨ ಹೈಡ್ರಾಲಜಿ ಆಫ್ ದಿ ಸೋಲ್ (Hydrology of the Soul)
ಒಬ್ಬ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಹೇಗೆ ನೀರಿನ ಒತ್ತಡ, ಹರಿವು ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಯೋಗಿಯು ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. 'ದೃಢವೆಂಬ ತೂಬು' ಎಂಬ ರೂಪಕವು ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ಸ್ ತತ್ತ್ವವನ್ನು (Fluid Mechanics) ಆಧ್ಯಾತ್ಮಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದ ಅದ್ಭುತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ತೂಬು ತೆರೆಯಬೇಕು (ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹಂಚಬೇಕು), ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಏರಿ ಒಡೆಯುತ್ತದೆ (ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿಯಬಹುದು).
೧೨. ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ (Comparison with Siddhanta Shikhamani)
'ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿ'ಯು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಸಂವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದು, ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಾಚೀನ ಆಕರ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ. ಇದು ವೇದಗಳ ಸಾರವನ್ನು ಮತ್ತು ಆಗಮಗಳ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.
ದೇಹವೇ ದೇವಾಲಯ (Body as Temple): ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿಯು "ದೇಹೋ ದೇವಾಲಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ" (ದೇಹವೇ ದೇವಾಲಯ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ) ಎಂಬ ಆಗಮೋಕ್ತ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿದ್ದಲಿಂಗರ 'ಕಾಯವೆಂಬ ಕೆರೆ' ವಚನವು ಇದೇ ತತ್ತ್ವದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಶಿಖಾಮಣಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ "ತವ ದೇಹಂ ಮಮ ದೇಹೇ..." (ನಿನ್ನ ದೇಹವು ನನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ದೇಹವು ನಿನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ) ಎಂಬ ಅದ್ವೈತ ಭಾವವು, ಸಿದ್ದಲಿಂಗರ "ಅದ್ವೈತವೆಂಬ ಹಸ್ತದಿಂದ" ಎಂಬ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ.
23 ಇಷ್ಟಲಿಂಗದ ಮಹತ್ವ: ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿಯು ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಧಾರಣೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಿದ್ದಲಿಂಗರು 'ತನುವೆಂಬ ಏರಿ' ಎಂದು ಹೇಳುವಾಗ, ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ದೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಪವಿತ್ರಗೊಂಡ ಶರೀರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಿಖಾಮಣಿಯ "ಲಿಂಗಧಾರಣ ಮಾತ್ರೇಣ ದೇಹಃ ಪಾವನತಾಂ ವ್ರಜೇತ್" (ಲಿಂಗಧಾರಣೆಯಿಂದ ದೇಹವು ಪಾವನವಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಶ್ಲೋಕದ ಆಶಯವೇ ಇಲ್ಲಿ 'ಕೆರೆ'ಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬುನಾದಿಯಾಗಿದೆ.
ಶಿವಯೋಗ: ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿಯ 'ಶಿವಯೋಗ ಸ್ಥಲ'ವು ಪ್ರಾಣಲಿಂಗಿ ಸ್ಥಲದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಿದ್ದಲಿಂಗರ "ಆನಂದವೆಂಬ ಜಲವ ತುಂಬಿ" ಎಂಬ ಸಾಲು, ಶಿಖಾಮಣಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾದ ಶಿವಯೋಗದ ಆನಂದವನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತದೆ.
೧೩. ಶೂನ್ಯ ಸಂಪಾದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ (Comparison with Shunyasampadane)
'ಶೂನ್ಯ ಸಂಪಾದನೆ'ಯು ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ರಚಿತವಾದ ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದ ಗ್ರಂಥ. ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗರು ಅಲ್ಲಮರ 'ಶೂನ್ಯ ಪೀಠ'ದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಂತೆ ವರ್ತಿಸಿದವರು.
ಅನುಪಮ ಲಿಂಗ vs ಶೂನ್ಯ: ಸಿದ್ದಲಿಂಗರು "ಅನುಪಮ ಲಿಂಗ" ಎಂದು ಕರೆಯುವುದನ್ನೇ ಅಲ್ಲಮರು "ಶೂನ್ಯ" ಅಥವಾ "ಬಯಲು" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶೂನ್ಯ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಮರು ಗೊಗ್ಗಯ್ಯನಿಗೆ ಹೇಳುವ ಕೃಷಿ ರೂಪಕಗಳು (ಹೊಲ, ಬೆಳೆ) ಸಿದ್ದಲಿಂಗರ ಕೆರೆ ಮತ್ತು ಏರಿಯ ರೂಪಕಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿವೆ.
ಅರಿವಿನ ಮಹತ್ವ: ಶೂನ್ಯ ಸಂಪಾದನೆಯ ತಿರುಳು 'ಅರಿವು'. ಸಿದ್ದಲಿಂಗರ "ಅರುಹೆಂಬ ಹೂವು" ಇದನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಮರು "ಅರಿವೇ ಗುರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ, ಸಿದ್ದಲಿಂಗರು ಅರಿವನ್ನು ಪೂಜೆಯ ವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿ (ಹೂವು) ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಸಂದರ್ಭ: ಶೂನ್ಯ ಸಂಪಾದನೆಯು ಸಂವಾದಗಳ ಸಂಕಲನವಾದರೆ, ಸಿದ್ದಲಿಂಗರ ಈ ವಚನವು ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಬೋಧನೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದರ ತಾತ್ವಿಕ ಬುನಾದಿಯು ಶೂನ್ಯ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾದ 'ಅಂಗ-ಲಿಂಗ ಐಕ್ಯ'ವೇ ಆಗಿದೆ.
೧೪. ನಂತರದ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಚನದ ಪ್ರಭಾವ (Later Poets)
ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗರ ಪ್ರಭಾವವು ನಂತರದ ವೀರಶೈವ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಅಪಾರವಾಗಿದೆ.
ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಪುರಾಣ (೧೫೬೦): ಸಿದ್ದಲಿಂಗರ ಶಿಷ್ಯರ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿದ 'ವಿರಕ್ತ ತೋಂಟದಾರ್ಯ'ರು ೧೫೬೦ರಲ್ಲಿ 'ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಪುರಾಣ'ವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದಲಿಂಗರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಚನದಲ್ಲಿ ಬರುವ 'ಶಿವಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ' ಎಂಬ ಅಂಕಿತನಾಮ ಮತ್ತು ಯೋಗಿಕ ಸಿದ್ಧಿಗಳ ವರ್ಣನೆಯು ಪುರಾಣದ ಕಥಾನಕಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ.
2 ಕೈವಲ್ಯ ಪದ್ಧತಿ: ನಂತರದ ಕಾಲದ ನಿಜಗುಣ ಶಿವಯೋಗಿಗಳ 'ಕೈವಲ್ಯ ಪದ್ಧತಿ' ಮತ್ತು ಸರ್ಪಭೂಷಣ ಶಿವಯೋಗಿಗಳ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬಗೆಯ 'ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ರೂಪಕ'ಗಳ (Spiritual Allegories) ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ದೇಹವನ್ನು ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸುವ ಪರಿಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಿದ್ದಲಿಂಗರ ವಚನಗಳು ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದವು.
೧೫. ಭಾಗ ೩: ಜೆಮಿನಿ-೩ ಸುಧಾರಿತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Gemini-3 Advanced Analysis)
ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಚನವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಂದ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
೧. ದೃಶ್ಯೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶನ (Visualization & Art Direction)
Metaphor Visualization:
ದೃಶ್ಯವು ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭೂದೃಶ್ಯ. ಮುಂಜಾನೆಯ ಮಂಜು ಕವಿದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಶಾಂತವಾದ ಒಂದು ಕೆರೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಈ ಕೆರೆಯು ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ದ್ರವರೂಪದ ಚಿನ್ನದಂತಹ 'ಬೆಳಕಿನಿಂದ' (ಆನಂದ) ತುಂಬಿದೆ. ಕೆರೆಯ ಏರಿಯು (ತನು) ಮಾನವ ದೇಹದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದೆ, ಅದು ಧ್ಯಾನಸ್ಥ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದಂತಿದೆ. ಏರಿಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಬೃಹತ್ತಾದ ಆಲದ ಮರದಂತಹ ವೃಕ್ಷವಿದೆ (ಆಚಾರ), ಅದರ ಪ್ರತಿ ಎಲೆಯೂ ಹಸಿರಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿದೆ. ಮರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಹಸ್ರದಳದ ಕಮಲದ ಹೂವು (ಅರುಹು) ಅರಳಿದೆ. ಆ ಹೂವಿನಿಂದ ಒಂದು ಅದೃಶ್ಯ ಕೈ (ಅದ್ವೈತ ಹಸ್ತ) ಹೊರಬಂದು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿರಾಕಾರವಾಗಿ ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವ ಜ್ಯೋತಿಗೆ (ಅನುಪಮ ಲಿಂಗ) ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಿದೆ.
AI Image Prompts:
Style 1 (Surrealist): "A giant human body forming the landscape of a dam, holding back a lake of liquid golden light. On the chest-ridge grows a crystalline tree with a single glowing eye-flower being plucked by a translucent hand merging with the sky. Salvador Dali style, dreamlike, mystic."
Style 2 (Vijayanagara Miniature): "Traditional Indian painting, Vijayanagara style. A yogi seated in lotus posture, his body depicted as a fortress wall containing a sacred tank. Inside the tank, water is blue light. A tree grows from his shoulder, offering a lotus to a Shiva Linga floating in the clouds. Gold leaf details, intricate borders."
Style 3 (Cyber-mystic): "Abstract data visualization of a human consciousness. 'Kaya' represented as a structural grid (wireframe dam), containing 'Ananda' as flowing neon blue data streams. A neural network tree ('Achara') blooms with a glowing node ('Arivu'). Dark background, glowing connection lines, 8k resolution."
೨. ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ (Computational Linguistics)
Emotional Arc (Sentiment Trajectory):
Line 1-2 (Construction): Neutral/Determined (Logic & Structure) - Building the dam.
Line 3-4 (Filling): Positive/Ecstatic (Joy & Growth) - Filling with bliss, blooming.
Line 5-6 (Offering): Transcendent/Reverent (Devotion) - Advaita offering.
Line 7-8 (Critique): Negative/Critical (Anger/Disdain) - Condemning the hypocrites.
Conclusion: Resolution (Establishment of Authority).
Phonosemantics:
Hard Consonants (K, T, D, B): 'Kaya', 'Kere', 'Katte', 'Katti', 'Dridha', 'Tubu'. These sounds require effort, mimicking the hard work of construction (Engineering phase).
Soft/Liquid Sounds (L, S, H, M): 'Jala', 'Sopana', 'Huvu', 'Hasta', 'Lingarchaka'. These sounds flow smoothly, mimicking the flow of water and the gentleness of the flower offering (Mystic phase).
೩. ಜ್ಞಾನ ನಕ್ಷೆ (Knowledge Graph)
Semantic Clustering (Nearest Neighbors):
Basavanna: "Ullavaru shivalayava maduvaru..." (Deho Devalaya concept).
Allama Prabhu: "Guheshwara lingadalli..." (Concept of Bayalu/Shunya).
Akka Mahadevi: "Tanuvina tapanava..." (Body and burning desire/Ananda).
Concept Linking (Mind Map):
Quantum Physics: Vacuum Energy (Zero Point Field) $\leftrightarrow$ Shunya/Bayalu (The void that is full). The 'Anupamalinga' is the field from which all particles (forms) arise.
Psychology: Maslow's Self-Actualization $\leftrightarrow$ Aruhu (Self-awareness). The journey from basic needs (Kaya) to peak experience (Ananda).
Socio-Political: Marxism (Dialectical Materialism) $\leftrightarrow$ Kayaka/Dasoha. Though spiritual, the 'Achara' (conduct) implies social responsibility and labor, rejecting idle ritualism.
೪. ಮಹಾ ಸಂವಾದ (Agentic Simulation: Socratic Dialogue)
Participants: Siddalinga Yati (The Mystic) vs. Dr. Rao (Modern Neuroscientist).
Dr. Rao: "Swamiji, you call the body a lake. Biologically, it's just 70% water and carbon. Where is this 'Ananda' you speak of? Isn't it just Dopamine?"
Siddalinga: "Doctor, the chemical is just the moisture on the wall. The 'Ananda' is the spring that feeds it. You study the pipe (nerves), I study the water (consciousness). Without the 'Dridha' (willpower) to channel it, your dopamine becomes addiction, not bliss."
Dr. Rao: "But you reject the external world's rituals. Isn't that anti-social?"
Siddalinga: "Not at all. I build the 'Achara' (conduct) tree on the outside of the dam (body). My inner bliss feeds the tree that gives shade to society. The ritualist only waters the stone, I water the root."
Dr. Rao: "What is this 'Advaita hand'? A hand implies two - the one who touches and the touched."
Siddalinga: "When the hand is the water, and the offering is the water, who is touching whom? The knower and the known dissolve. That is the 'Anupamalinga'."
೫. ಕೋಡ್ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ (Code & Data)
Mermaid.js Flowchart (The Spiritual Engineering Process):
graph TD
A -->|Ishtalinga Diksha| B(Tanu - Refined Form)
B --> C{Mind Control}
C -->|Mana - Dam| D[Hold Energy]
C -->|Dridha - Sluice| E[Channel Energy]
D --> F
F --> G
G --> H[Achara - Ethical Life]
H --> I((Aruhu - Flower of Awareness))
I -->|Advaita - Non-dual Action| J[Anupamalinga - Union]
J --> K
೬. ಪುರಾತತ್ವ ಮತ್ತು ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ (Paleography)
Script: ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯು (ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲ) ಇಂದಿನ ಲಿಪಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುಂಡಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. 'ಮಹಾ' ಮತ್ತು 'ಲಿಂಗ' ಪದಗಳಲ್ಲಿ 'ಮ' ಅಕ್ಷರವು ಹೆಚ್ಚು ಮುಚ್ಚಿದ ಕುಣಿಕೆಯಂತೆ (closed loop) ಇರುತ್ತಿತ್ತು. 'ಲ' ಅಕ್ಷರವು ಈಗಿನ ರೂಪಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು.
24 Scribal Errors (Olegari): ತಾಳೆಗರಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವಾಗ 'ಕೆರೆ' ಮತ್ತು 'ಏರಿ' ಪದಗಳ 'ರೆ' ಮತ್ತು 'ರಿ' ದೀರ್ಘಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಆದ್ದರಿಂದ ಲಿಪಿಕಾರರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹ್ರಸ್ವ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಗಳನ್ನು ಅದಲುಬದಲು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತಿತ್ತು (ಉದಾ: ಕೆರೆ vs ಕೇರೆ). 'ಪಿಸುಣ' ಪದವನ್ನು 'ಪಿಸುನ' ಎಂದು ಬರೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇತ್ತು (ಶ/ಷ/ಸ ವ್ಯತ್ಯಾಸ).
೧೬. ಭಾಗ ೪: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದಗಳು (English Translations)
ವಚನದ ಬಹುಮುಖಿ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲು ಐದು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಅನುವಾದಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
Translation 1: Literal Translation (ಅಕ್ಷರಶಃ ಅನುವಾದ)
Translation:
"To the lake called Body (Kāya), the embankment called Form (Tanu),
Building the bund called Mind (Mana), one must place the sluice-gate called Firmness (Dr̥ḍha), O Father.
Filling the water called Bliss (Ānanda), one must make the steps called Self-Experience (Svānubhāva), O Father.
On that embankment of the lake, growing the tree called Conduct (Āchāra),
Plucking the flower called Awareness (Aruhu), with the hand called Non-duality (Advaita),
To the Incomparable Linga (Anupamalinga), if one can worship, I call them Linga-worshipper (Lingārchaka).
Not knowing this difference, worshipping the Falsehood (Husi),
The slanderers who are caught in distress (Gasaṇe),
How can I call them Linga-worshippers, O Father? Mahālingaguru Śivasiddhēśvara Prabhuvē."
Justification:
This translation strictly adheres to the original syntax. Words like "Kaya" and "Tanu" are rendered as "Body" and "Form" to maintain the distinction. The repetitive "O Father" (ayya) is kept to reflect the vocative nature of the Vachana. The awkward phrasing "If one can worship... I call them" is intentional to mirror the conditional structure (Pūjisaballare... embe) of the Kannada original.
Translation 2: Poetic/Lyrical Translation (ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಅನುವಾದ)
Translation:
"Make the body a sacred lake, the form its banking wall,
Bind the mind a strong barrage, let firmness guard it all.
Fill it deep with waters of bliss, let mystic steps descend,
On the bank let virtue’s tree in righteous shelter bend.
Pluck the flower of awareness with a hand of oneness pure,
Offer it to the Matchless Lord—that worship shall endure.
But those who serve the lie, trapped in worldly pain and strife,
Are they true worshippers of Linga? Not in this life!
O Mahālingaguru Śivasiddhēśvara, my Lord."
Justification:
Here, the focus is on rhythm and imagery. "Barrage" and "wall" replace "bund" and "embankment" for better meter. The conditional "if" is replaced with an imperative tone ("Make...", "Bind...") to capture the preaching style of the Vachanakara. Rhymes like "wall/all" and "pure/endure" are used to mimic the inherent musicality (Gēyatva) of the Vachana tradition, making it suitable for recitation.
Translation 3: Mystic/Anubhava Translation (ಅನುಭಾವ ಅನುವಾದ)
Part A: Foundational Analysis
Plain Meaning: Build a reservoir using the body and mind, fill it with happiness, and worship God with knowledge.
Mystical Meaning: The transformation of the gross body into a spiritual vessel. Ananda is the cosmic energy (Shakti) trapped by the Dridha (Will). Advaita is the dissolution of the ego-boundary between the worshipper and the worshipped.
Poetic Device: Rūpaka (Extended Metaphor). The entire hydrological system represents the Shatsthala path.
Part B: Mystic Poem Translation
"In the vessel of this earthen Frame,
I raise the ridge of Spirit,
I stem the tide of Mind,
And lock the Gate with a Will of iron.
Now the Waters of Ecstasy rise,
Washing the stairs of the Soul’s own Truth.
Upon this ridge, the Tree of Right Action blooms,
Bearing the single white Flower of Awareness.
With the Hand that knows 'I am That',
I cull the bloom,
And dissolve it into the Limitless Void.
Only this is Worship.
The rest is but a play of shadows,
A worship of lies by the trapped and the torn.
How can they name the Nameless,
O Lord of the Great Linga, Shiva Siddheshwara?"
Justification:
This translation abandons literalism for the spirit of the text. "Kaya" becomes "Earthen Frame" to emphasize its impermanence. "Advaita" is translated as "The Hand that knows 'I am That'" to convey the philosophical weight of non-duality. The ending questions the validity of empty rituals ("play of shadows") more aggressively, reflecting the mystic's disdain for ignorance.
Translation 4: Thick Translation (ದಪ್ಪ ಅನುವಾದ)
Translation:
"One must convert the gross body (Kāya—the site of accumulated karma) into a reservoir, and the subtle body (Tanu—purified by Ishtalinga initiation) into its embankment.1
Constructing the dam of the Mind (Mana—to stop the leakage of sensory distraction), one must install the sluice-gate of Firm Resolve (Dr̥ḍha—unwavering faith or Niṣṭha).
Filling it with the water of Divine Bliss (Ānanda—the joy of Prāṇalingi stage), one must carve out the steps of Self-Experience (Svānubhāva—intuitive mystical knowledge).
On the embankment of that lake, cultivating the tree of Right Conduct (Āchāra—the five codes of Veerashaiva conduct),
One must pluck the flower of Primal Awareness (Aruhu—Gnosis), using the hand of Non-Duality (Advaita—where the devotee and Divine are one) 2,
And offer it to the Incomparable Linga (Anupamalinga—the Absolute Reality beyond form). Only such a one do I call a true Worshipper of Linga (Lingārchaka).
Not knowing this subtle difference (Bhēda), those who worship the Lie (mere external idols or rituals),
The slanderers caught in the misery of worldly entanglement (Gasaṇe),
How can I call them worshippers of Linga, O Lord Mahālingaguru Śivasiddhēśvara?"
Annotations:
1 Kāya vs. Tanu: In Sharana philosophy, Kāya is the biological body subject to karma, while Tanu is the spiritualized body dedicated to the service of God (Dasoha).
2 Advaita Handa: This signifies the state of Aikya Sthala, where the distinction between the subject (devotee) and object (God) vanishes. The act of offering itself becomes the union.
Justification:
This translation is designed for a student or scholar. It embeds definitions and theological context directly into the text, ensuring that concepts like "Kaya vs Tanu" and the specific meaning of "Achara" in the Veerashaiva context are clearly understood without needing external references.
Translation 5: Foreignizing Translation (ವಿದೇಶೀಕೃತ ಅನುವಾದ)
Translation:
"To the kāya-lake, a tanu-bund,
Binding the mana-dam, one must fix the dṛḍha-sluice, ayyā.
Filling the ānanda-water, one must make svānubhāva-steps, ayyā.
Upon that lake's ēri, growing the ācāra-tree,
Plucking the aruhu-flower, with the advaita-hand
To the Anupamalinga, if one can offer—I call him Lingārcaka.
Unknown of this bhēda, worshipping the husi,
The pisuṇas caught in gasaṇe,
How can I call them Lingapūjakas, ayyā?
Mahālingaguru Śivasiddhēśvara Prabhuvē."
Justification:
This translation refuses to domesticate the text. By retaining words like kāya, tanu, ānanda, and aruhu, it forces the reader to confront the specific cultural and philosophical ontology of the source culture. The retention of ayyā (Sir/Father) and the closing ankita preserves the oral, dialogic nature of the Vachana. It creates an alienation effect that reminds the reader they are entering a distinct 12th-15th century Karnataka mystical world.
ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಭಾರತೀಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ತಜ್ಞರು.
ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳಿಲ್ಲ:
ಕಾಮೆಂಟ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ