ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಪರಿಷೆ

 

ಮಣ್ಣಿನ ಮಣ ಮತ್ತು ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಘಮ: ಬಸವನಗುಡಿ ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಪರಿಷೆ

೧. ಪೀಠಿಕೆ: ನಗರೀಕರಣದ ನಡುವೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅನಾವರಣ

ಭಾರತದ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಸಿಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬೆಂಗಳೂರು ಎಷ್ಟೇ ಬೆಳೆದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ಅದರ ಆತ್ಮವಿರುವುದು ಅದರ ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ. ಅಂತಹ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಪರಂಪರೆಯೇ ಬಸವನಗುಡಿಯ "ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಪರಿಷೆ". ಟ್ರಾಫಿಕ್ ದಟ್ಟಣೆ, ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಭರಾಟೆ ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲಿನ ಸದ್ದುಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಸವನಗುಡಿಯ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡುವ ಹುರಿದ ಕಡಲೆಕಾಯಿಯ ಪರಿಮಳವು ಆಧುನಿಕ ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಮರೆಸಿ, ಹಳೆಯ 'ಬೆಂದಕಾಳೂರು'ವಿನ ಗತವೈಭವಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.

ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಪರಿಷೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರ ಮೇಳವಲ್ಲ; ಇದು ನಗರದ ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ರೈತರ ನಡುವಿನ ಅಪರೂಪದ ಸಂವಾದವಾಗಿದೆ. ರೈತ, ದೇವರು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವಿನ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಭಾವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಈ ಪರಿಷೆ ಇಂದಿಗೂ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

೨. ಮೂಲ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ: ಕೆಂಪೇಗೌಡರ ದೂರದೃಷ್ಟಿ

ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ನೋಡುವುದಾದರೆ, ಈ ಪರಿಷೆಗೆ ಸುಮಾರು ೫೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಿರ್ಮಾತೃ ಕೆಂಪೇಗೌಡರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (೧೬ನೇ ಶತಮಾನ) ಇಂದಿನ ಬಸವನಗುಡಿ ಪ್ರದೇಶವು 'ಸುಂಕೇನಹಳ್ಳಿ', 'ಮಾವಳ್ಳಿ', 'ಗವಿಪುರ' ಮತ್ತು 'ಗುಟ್ಟಹಳ್ಳಿ'ಯಂತಹ ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣು ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಕೃಷಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಅಂದು ಈ ಗ್ರಾಮಗಳ ರೈತರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಡಲೆಕಾಯಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ಬಸವನಗುಡಿಯ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಬೃಹತ್ ನಂದಿ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಈ ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳ ರೈತರು ಒಗ್ಗೂಡಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆ ನಡೆಸುವ ತಾಣವಾಗಿ ಇದು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಅಂದಿನ ಆ 'ಸಂತೆ'ಯೇ ಇಂದು ಬೃಹತ್ 'ಪರಿಷೆ'ಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.

೩. ದಂತಕಥೆ ಮತ್ತು ಪುರಾಣ: ರೈತರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಬಸವನ ಕೃಪೆ

ಈ ಪರಿಷೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಜನಪದ ಕಥೆ ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಸುಂಕೇನಹಳ್ಳಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ರೈತರು ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಬೆಳೆದಾಗ, ಪ್ರತಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ರಾತ್ರಿ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಗೂಳಿ (ಬಸವ) ಬಂದು ಬೆಳೆಯನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಕಂಗಾಲಾದ ರೈತರು ದೇವರ ಮೊರೆ ಹೋದರು.

ಕಲ್ಲಾದ ಬಸವ ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲದ ಪವಾಡ:

ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ರೈತರು ಗೂಳಿಯನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಹೋಗಿ ಕುಳಿತು ಕಲ್ಲಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂಬಂತೆ, ಕಲ್ಲಾದ ಬಸವನ ವಿಗ್ರಹವು ದಿನೇ ದಿನೇ ಬೆಳೆಯಲಾರಂಭಿಸಿತು. ವಿಗ್ರಹದ ಈ ಅಸಹಜ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಭಯಭೀತರಾದ ರೈತರು ಶಿವನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ಆಗ ಶಿವನ ಅಪ್ಪಣೆಯಂತೆ, ವಿಗ್ರಹದ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು (ಕಬ್ಬಿಣದ ಮೊಳೆ) ಹೊಡೆಯಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ವಿಗ್ರಹದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಂತಿತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

ಕೃತಜ್ಞತಾ ಅರ್ಪಣೆ (ಹರಕೆ):

ತಮ್ಮ ಬೆಳೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ ದೈವಕ್ಕೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು, ರೈತರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಫಸಲನ್ನು ಬಸವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. "ನನ್ನ ಬೆಳೆಯನ್ನು ನೀನು ರಕ್ಷಿಸು, ನಿನಗೆ ಮೊದಲ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ" ಎಂಬ ಹರಕೆಯೇ ಮುಂದೆ 'ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಪರಿಷೆ'ಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಬಸವನು ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ಬಂದು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ ಕಡಲೆಕಾಯಿಯನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇಂದಿಗೂ ಜನಪದರಲ್ಲಿದೆ.

೪. ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ವಿಧಿವಿಧಾನ: ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಸಂಭ್ರಮ

ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಕೊನೆಯ ಸೋಮವಾರದಂದು ಪರಿಷೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

• ಮಹಾಭಿಷೇಕ: ಪರಿಷೆಯ ದಿನ ದೊಡ್ಡ ಬಸವಣ್ಣನಿಗೆ (ನಂದಿ) ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ತುಪ್ಪ, ಜೇನುತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಎಳನೀರಿನಿಂದ ಮಹಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ರೈತರು ತಂದ ಸಾವಿರಾರು ಕೇಜಿ ಕಡಲೆಕಾಯಿಯ ರಾಶಿಯನ್ನು ವಿಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ ಸುರಿಯುವ ಮೂಲಕ 'ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಅಭಿಷೇಕ' ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ಬೆಣ್ಣೆ ಗಣಪತಿ ಸೇವೆ: ಪಕ್ಕದ ದೊಡ್ಡ ಗಣಪತಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦೦-೧೧೦ ಕೆಜಿ ಬೆಣ್ಣೆಯಿಂದ ಗಣಪತಿಗೆ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಈ ಬೆಣ್ಣೆ ಅಲಂಕಾರವು ಎಷ್ಟೇ ಬಿಸಿಲಿದ್ದರೂ ಕರಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೆಂಪಾಂಬುಧಿ ಕೆರೆ ಮತ್ತು ತೆಪ್ಪೋತ್ಸವ (ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಂಟು):

ಬಸವನಗುಡಿಯ ಪರಿಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣವೆಂದರೆ 'ಕೆಂಪಾಂಬುಧಿ ಕೆರೆ'. ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಷೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತೆಪ್ಪೋತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ನಶಿಸಿಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ತಿಕ ಸೋಮವಾರದ ಸಂಜೆ, ದೀಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಗೊಂಡ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಇರಿಸಿ ತೆಪ್ಪದ ಮೂಲಕ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆರೆಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ದೀಪಗಳು ಮತ್ತು ತೆಪ್ಪದ ದೃಶ್ಯವು ಪರಿಷೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

೫. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಆಯಾಮಗಳು

ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಪರಿಷೆಯು ಕೇವಲ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹಬ್ಬವಲ್ಲ; ಇದು ರೈತರಿಗೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನೇರ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿದೆ.

ರೈತರ ಆಗಮನ:

ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಧರ್ಮಪುರಿ, ಕೃಷ್ಣಗಿರಿ, ಸೇಲಂ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಹಿಂದೂಪುರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೋಲಾರ, ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ, ರಾಮನಗರ, ಮಾಗಡಿ ಮುಂತಾದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ರೈತರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಹಾವಳಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ರೈತರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಬೆಲೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು (Varieties):

ಪರಿಷೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ಬಗೆಯ ಕಡಲೆಕಾಯಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ:

• ನಾಟಿ ಕಾಯಿ (Native/Desi): ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ, ಎಣ್ಣೆಯಂಶ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರುಚಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಿಹಿ. ಇದನ್ನು ಹುರಿದು ತಿನ್ನಲು ಜನ ಹೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ.

• ಸಂಕರ ತಳಿಗಳು (Hybrid): ಇವು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನೋಡಲು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

• ಸ್ಯಾಂಡ್ ಕಾಯಿ (Sand Nut): ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮರಳಿನ ಅಂಶವಿರುವ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಅಥವಾ "ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಹುರಿದ" (Sand Roasted) ಕಡಲೆಕಾಯಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಹುರಿಯುವುದರಿಂದ ಕಾಳುಗಳು ಹದವಾಗಿ ಬೆಂದು, ಸಿಪ್ಪೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ಮೋಕಿ (Smoky) ರುಚಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

• ಸೇಲಂ ಕಾಯಿ: ತಮಿಳುನಾಡಿನಿಂದ ಬರುವ ಈ ಕಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ಕಾಯಿಯಲ್ಲಿ ೩-೪ ಬೀಜಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.

೬. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಹಳೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೊಗಡು

ಬಸವನಗುಡಿಯ ಬುಲ್ ಟೆಂಪಲ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದರೆ, ಹಳೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೊಗಡು ಮೈದಳೆದು ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ.

• ಸಂತೆ ವಾತಾವರಣ: ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳು, ಮಣ್ಣಿನ ಆಟಿಕೆಗಳು, ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಗಾಜಿನ ಬಳೆಗಳು, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಪೀಪಿಗಳು, ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಆಭರಣಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ.

• ತಿಂಡಿ-ತಿನಿಸು: ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಜಗಿಯುತ್ತಾ, ಬಿಸಿ ಬಿಸಿ 'ಮಿರ್ಚಿ ಬಜ್ಜಿ', 'ಮಂಡಕ್ಕಿ' (ಚುರುಮುರಿ), 'ಬತ್ತಾಸು' (ಸಕ್ಕರೆ ಮಿಠಾಯಿ), ಮತ್ತು ಬಣ್ಣದ 'ಬೊಂಬಾಯಿ ಮಿಠಾಯಿ' ಸವಿಯುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ.

• ಜಾನಪದ ಕಲೆ: 'ನಂದಿ ಕೋಲು ಕುಣಿತ', ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ, ವೀರಗಾಸೆಯಂತಹ ಜಾನಪದ ಕಲಾತಂಡಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆಧುನಿಕತೆಯ ಭರಾಟೆಯಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ದೇಸಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಇದು ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸಿದೆ.

೭. ದಾಖಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ (Visual Documentation)

ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಪರಿಷೆಯು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರರಿಗೆ ಒಂದು 'ಜೀವಂತ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ' (Living Museum) ಇದ್ದಂತೆ.

• ದೃಶ್ಯ ವೈಭವ: ರಸ್ತೆಯ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ರಾಶಿ ಹಾಕಿರುವ ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಗುಡ್ಡೆಗಳು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆಯಲ್ಲಿರುವ ರೈತ ಮಹಿಳೆಯರು, ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಸಂತೆ, ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ದೀಪಾಲಂಕಾರದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಬಸವನಗುಡಿ - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹಬ್ಬವಿದ್ದಂತೆ.

• ಸಾಮಾಜಿಕ ದಾಖಲೆ: ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ತೂಕದ ಅಳತೆಗಳು (ಸೇರು, ಪಡಿ), ವ್ಯಾಪಾರದ ರೀತಿ ಮತ್ತು ಜನರ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಇದು ಸೂಕ್ತ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿನ ಜನಜೀವನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಮುಗಿಬೀಳುತ್ತಾರೆ.

೮. ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು (Environment & Sustainability)

ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಷೆಯು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿಯಾಗುವತ್ತ ದೊಡ್ಡ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿದೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಸೇರುವ ಈ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು.

• ಶೂನ್ಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ (Zero Waste) ಪ್ರಯತ್ನ: ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಪರಿಷೆಯಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಟನ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಬಿಎಂಪಿ (BBMP) ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿವೆ.

• ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮುಕ್ತ ಪರಿಷೆ: ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಕಾಗದದ ಚೀಲಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಬ್ಯಾಗ್ ವೆಂಡಿಂಗ್ ಮೆಷಿನ್ ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

• ಬಾಟಲ್ ಕ್ರಷರ್ (Bottle Crusher): ನೀರಿನ ಬಾಟಲಿಗಳ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು, ಬಳಸಿದ ಬಾಟಲಿಗಳನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡುವ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

೯. ನಗರ ಜೀವನದೊಡನೆ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ಸಮ್ಮಿಲನ (Urban Context)

ಬೆಂಗಳೂರು ಇಂದು ವಿಶ್ವದ ಐಟಿ ರಾಜಧಾನಿ. ಇಲ್ಲಿನ ವೇಗದ ಬದುಕು, ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲುಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಪರಿಷೆ ತನ್ನತನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

• ಗ್ರಾಮೀಣ-ನಗರ ಸೇತುವೆ: ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ ಮಾಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಟೆಕ್ಕಿಗಳು, ಇಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಆರಿಸುವ ದೃಶ್ಯ, ಆಧುನಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಸಮ್ಮಿಲನಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

• ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಸವಾಲು: ಪರಿಷೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಸವನಗುಡಿಯ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ವಾಹನ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ನಗರದ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿದರೂ, ಬೆಂಗಳೂರಿಗರು ಈ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಆ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. "ಒಂದು ಕಡಲೆಕಾಯಿಗಾಗಿ ರಸ್ತೆಯನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವ ನಗರ" ಎಂದು ಇದನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಬಹುದು.

೧೦. ಉಪಸಂಹಾರ

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಪರಿಷೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆ (Identity). ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಾಡಿನ ನಡುವೆಯೂ ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು, ಮಣ್ಣಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಈ ಆಚರಣೆ, ಮಾನವ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವಿನ ಕೊಡು-ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಕೆಂಪಾಂಬುಧಿ ಕೆರೆಯ ತೆಪ್ಪೋತ್ಸವದಂತಹ ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮರುಜೀವಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೂ ಈ ವೈಭವವನ್ನು ದಾಟಿಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.