ಕನ್ನಡದ ಅಲ ಅಳ ಅೞ ಅರ ಅಱ ಬೇರುಗಳು

🌊 ಕನ್ನಡದ ಬೇರುಗಳ ಜಾಡಿನಲ್ಲಿ: ನೀರಿನ ಸೆಲೆಯಿಂದ 'ಅಳವು' (Power) ಮತ್ತು 'ಅಳಿಸು - ಅಳುಕಿಸು' ಪದಗಳವರೆಗೆ ಒಂದು ಭಾಷಾವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪಯಣ (A Linguistic Journey into Kannada Roots)

ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪದಸಂಪತ್ತು ಕೇವಲ ಶಬ್ದಗಳ ಗುಂಪಲ್ಲ; ಅದು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆಯ ವಿಕಾಸ (Evolution of Civilization), ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಾದ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧ್ವನಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯ (Phonological System) ಜೀವಂತ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿ ಕಾಣುವ ಅಚ್ಚಗನ್ನಡದ ಬೇರುಗಳ ಆಳಕ್ಕಿಳಿದು ನೋಡಿದಾಗ, ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜೀವನದರ್ಶನ ಬೆರಗು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಗ್ರ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಸೋದರ ಬೇರುಗಳ ಧ್ವನಿಮೂಲ, ಜಲಮೂಲ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಶಕ್ತಿವಾಚಕ 'ಅಳವು' ಹಾಗೂ 'ಅಳಿಸು - ಅಳುಕಿಸು' ಪದಗಳ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ (Step-by-step) ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

🗣️ ಹಂತ ೧: ಕನ್ನಡದ ಧ್ವನಿಮೂಲಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ (Phonetic & Etymological Background)

ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ (Dravidian Linguistics) ಮೂಲ ದ್ರಾವಿಡ (Proto-Dravidian) ಮತ್ತು ಹಳೆಗನ್ನಡದ (Old Kannada) ಧ್ವನಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇಂದು ನಾವು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸುವ ಅನೇಕ ಧ್ವನಿಗಳು ಹಳೆಗನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯೇ ಧ್ವನಿಮಾಗಳಾಗಿದ್ದವು (Phonemes) ಹಾಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಅರ್ಥಭೇದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.

🔍 ೧. #ಅರ (ara) ಮತ್ತು #ಅಱ (aṟa) ಬೇರುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ #ಅರ ಮತ್ತು #ಅಱ ಎನ್ನುವ ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರದ, ಆದರೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅರ್ಥವುಳ್ಳ ಬೇರುಗಳಿವೆ. ಹೊಸಗನ್ನಡದ ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಇಂದು ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಬೇರೆತನ ಉಳಿದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಇವುಗಳ ಮೂಲ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿದೆ:

• 🟢 #ಅರ (ara) - ಸಾಧಾರಣ ರೇಫ ('ರ' / r - Alveolar tap): ಇದು ಉಜ್ಜುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಸವೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಬೇರು.
  • ನಿಷ್ಪನ್ನ ಪದಗಳು (Derived Words): ಅರೆ (are - ಕಲ್ಲ ಮೇಲೆ ಉಜ್ಜು, ಚಟ್ನಿ/ಗಂಧ ಅರೆದು ಪುಡಿಮಾಡು; DEDR 228), ಅರಲು, ಅರಳಿ.
• 🔴 #ಅಱ (aṟa) - ಶಕಟರೇಫ ('ಱ' / ṟ - Alveolar trill/stop): ಇದು ಕತ್ತರಿಸುವಿಕೆ, ತೀರ್ಮಾನಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಬೇರು. ಹೊಸಗನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಈ 'ಱ' ಕಾರವು 'ರ' ಕಾರದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿದೆ.
  • ನಿಷ್ಪನ್ನ ಪದಗಳು (Derived Words): ಅಱಿ / ಅರಿ (aṟi - ತಿಳಿದುಕೊ, ಕತ್ತರಿಸು; DEDR 314), ಅರಿವು (aṟivu - ಜ್ಞಾನ), ಅರಿಕೆ, ಅಱು / ಅರು (aṟu - ತುಂಡಾಗು, ಒಣಗು, ಬತ್ತಿಹೋಗು), ಅರವಟ್ಟಿಗೆ (aṟuvaṭṭige - ಧರ್ಮಛತ್ರ).

🔍 ೨. #ಅಲ (ala), #ಅಳ (aḷa), #ಅೞ (aḻa) ಮತ್ತು #ಅಡ (aḍa) ಬೇರುಗಳ ಗುಂಪು

ನಾಲಿಗೆಯು ಬಾಯಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು (ದಂತಮೂಲ ಮತ್ತು ಮೂರ್ಧನ್ಯ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು - Alveolar and Retroflex positions) ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟುವ ಸಹವರ್ತಿ ಬೇರುಗಳಿವು. ಇವು ಆಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ರೇಫ ಬೇರುಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇಂದಿಗೂ ಮಾತಿನಲ್ಲೂ ತಿಳುವಿನಲ್ಲೂ (ತಿಳುವಳಿಕೆಯಲ್ಲೂ) ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಬೇರೆತನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ:

• 🔹 ಲ (l - Alveolar lateral / ದಂತಮೂಲ ಪಾರ್ಶ್ವಿಕ ಧ್ವನಿ): ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಕಂಪನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ #ಅಲ (ala) ಬೇರು (ಅಲೆ, ಅಲುಗು).
• 🔹 ಳ (ḷ - Retroflex lateral / ಮೂರ್ಧನ್ಯ ಪಾರ್ಶ್ವಿಕ ಧ್ವನಿ): ದೃಢತೆ, ಅಳತೆ ಮತ್ತು ಹಿಂಜರಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ #ಅಳ (aḷa) ಬೇರು (ಅಳೆ, ಅಳುಕು, ಅಳವು).
• 🔹 ೞ (ḻ - Retroflex approximant / ಮೂರ್ಧನ್ಯ ಘರ್ಷಣರಹಿತ ಪ್ರವಾಹಿ ಧ್ವನಿ): ಆಳ, ಕರಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ #ಅೞ (aḻa) ಬೇರು (ಅೞಿ, ಅೞು). ನಡುಗನ್ನಡ ಕಾಲಕ್ಕೆ (೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ) 'ೞ' ಕಾರವು ಸ್ವರಗಳ ನಡುವೆ 'ಳ' ಕಾರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.
• 🔹 ಡ (ḍ - Retroflex stop / ಮೂರ್ಧನ್ಯ ಸ್ಪರ್ಶ ಧ್ವನಿ): ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರೆಯಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ #ಅಡ (aḍa) ಬೇರು (ಅಡಗು, ಅಡಕು).

🧩 ಚತುರ್ಧಾತುಗಳ ಗುಂಪು (The Quartet of Roots)

ಮೇಲಿನ ಧ್ವನಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹತ್ತಿರವಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಧಾತುಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಗುರುತಿಸಬಹುದು:

1. ಅಳ್ (aḷ): ದೃಢತೆ, ಶಕ್ತಿ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಅಳತೆ (Strength, firmness, power, capacity).
2. ಅೞ್ (aḻ): ಆಳ, ಮುಳುಗುವಿಕೆ, ಕರಗುವಿಕೆ, ನಾಶ (Depth, immersion, dissolving, ruin).
3. ಅರ್ (ar): ಉಜ್ಜುವಿಕೆ, ಸವೆಯುವಿಕೆ, ಹಂಚಿಕೆ (Grinding, filing, distributing).
4. ಅಱ್ (aṟ): ಕತ್ತರಿಸುವಿಕೆ, ತೀರ್ಮಾನ, ಸ್ಪಷ್ಟ ತಿಳುವಳಿಕೆ (Cutting, deciding, knowing).

💧 ಹಂತ ೨: ಜಲಮೂಲ ಸಿದ್ಧಾಂತ - ನೀರಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು 'ಅಳ್' ಧಾತು (Water-Origin Hypothesis)

ಕನ್ನಡದ ಬಹುತೇಕ ಆದಿಮ ಪದಗಳ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯು (Etymology) ನೀರಿನಿಂದಲೇ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಬಲವಾದ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಾರಣವಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಮಾನವನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜನವಸತಿಯು (Human settlement) ನೀರಿನ ಸುತ್ತಲೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕತೆಗಳು (Civilizations) ನದಿ ಮತ್ತು ಜಲಮೂಲಗಳ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ವಿಕಾಸಗೊಂಡವು.

🌊 'ಅಳ್' ಎಂದರೆ ನೀರು: ನಾದದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪದಗಳು

ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಎಚ್. ಎಲ್. ನಾಗೇಗೌಡರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ (Cultural Linguistics) ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಮೂಲ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ಅಳ್' (aḷ) ಎಂದರೆ 'ನೀರು' (Water) ಅಥವಾ ಆಳವಾದ ಜಲರಾಶಿ (DEDR 397 - *āḻ). ನೀರು ಹರಿಯುವ, ಧುಮ್ಮಿಕ್ಕುವ ಮತ್ತು ತುಳುಕುವ ವಿವಿಧ ಶಬ್ದಗಳ (ನಾದಗಳ) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 'ಅಳ್' ಶಬ್ದವು ಅಲ್ (al), ಅರ್ (ar), ಬಳ್ (baḷ), ಬೊಳ್ (boḷ), ಹಳ್ (haḷ), ತಳ್ (taḷ) ಇತ್ಯಾದಿ ರೂಪಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಿದೆ.

ಈ 'ಅಳ್' ಎಂಬ ಜಲಮೂಲ ಬೇರಿನಿಂದ ಕನ್ನಡದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಜೀವನಾವಶ್ಯಕ ಪದಗಳು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ನೋಡೋಣ:

• 🏞️ ಹಳ್ಳ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿ (Stream & Village): 'ಅಳ್' ಪದದ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿ, ನೀರು ಹರಿಯುವ ತಗ್ಗಾದ ಜಾಗವೇ ಹಳ್ಳ (ಪಳ್ಳ → ಹಳ್ಳ; DEDR 3999). ಆ ಹಳ್ಳದ ಸುತ್ತ ಜನರು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಜನವಸತಿಯೇ ಹಳ್ಳಿ (ಪಳ್ಳಿ → ಹಳ್ಳಿ).
• 🌍 ನೆಲ ಮತ್ತು ತಳ (Land & Bottom):
  • ನೀರಿನಿಂದ ಮೇಲೆದ್ದು ಕಾಣುವ ಮೇಲ್ಭಾಗವು: ನ + ಅಳ್ → ನಳ್ → ನೆಲ (Land/Ground).
  • ನೀರಿನ ಅಡಿಯ ಕೆಳಭಾಗವು: ತ + ಅಳ್ = ತಳ (Bottom/Base).
• 💦 ಜಲ, ಕೊಳ್ಳ, ಕೊಳ ಮತ್ತು ಅಲೆ (Water, Gorge, Pond & Wave):
  • ಜ + ಅಳ್ = ಜಲ (Water - ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ದ್ರಾವಿಡ ಮೂಲದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದ ಪದವೆಂಬ ವಾದವಿದೆ).
  • ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ನೀರು ನಿಲ್ಲುವ ಆಳವಾದ ಜಾಗ: ಕ + ಅಳ್ → ಕೊ + ಅಳ್ → ಕೊಳ್ಳ (Gorge/Valley) ಹಾಗೂ ಕೊಳ (koḷa - Pond).
  • ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಚಲನೆಯೇ: ಅಲೆ (ale - Wave).
• 🌊 ಕಡಲು ಮತ್ತು ತುಳುನಾಡು (Ocean & Tulu): ತುಳುನಾಡು ಮಲೆನಾಡಿನ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಘಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದ ವಿವಿಧ ಜಲಸ್ತರಗಳು ಹರಿದು ಬಂದು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ನೀರು ಬಂದು ಸೇರುವ ಮಹಾಜಲರಾಶಿಯಾದ ಕಡಲು (ಕಡ + ಅಳ್ → ಕಡಲು) ಕೂಡ 'ಅಳ್' ಮೂಲದ್ದೇ ಆಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ನೀರು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ತುಳುಕುವ ಪ್ರದೇಶವೇ 'ತುಳು' (ತಳ್ / ತುಳ್ → ತುಳು; DEDR 3363 - *tuḷumpu) ಎಂಬುದು ಎಚ್. ಎಲ್. ನಾಗೇಗೌಡರು ಗುರುತಿಸಿರುವ ಮಹತ್ವದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.

⚡ ಹಂತ ೩: ಶಕ್ತಿಮೂಲವಾಗಿ 'ಅಳ್' ಮತ್ತು 'ಅಳವು' - ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡದ ಚಳಕದೊಟ್ಟು (Technical Term for Power)

ನಿಸರ್ಗದ ಜಲರಾಶಿಯ ಆಳ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹದ ಬಲವು ಮನುಷ್ಯನ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ 'ಶಕ್ತಿ' ಮತ್ತು 'ಸಾಮರ್ಥ್ಯ'ದ ರೂಪಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಚತುರ್ಧಾತುಗಳ ಪೈಕಿ 'ಅಳ್' (aḷ) ಬೇರಿನ ರಚನಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Structural Etymological Analysis) ಇಲ್ಲಿದೆ:

📌 ೧. ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೊಳಪಟ್ಟ ಪದ: ಅಳ್ / ಅಳವು (Word Under Analysis)

• ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ (Kannada Script): ಅಳ್ / ಅಳವು (ಸಹರೂಪಗಳು: ಅಳ, ಅಳವಿ)
• ಐ.ಎ.ಎಸ್.ಟಿ ಲಿಪ್ಯಂತರಣ (IAST Transliteration): aḷ / aḷavu (aḷa, aḷavi)
• ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಅರ್ಥಗಳು (Modern & Historical Meanings):
  • ಅಳ್ (aḷ): ಬಲ, ದೃಢತೆ, ಗಟ್ಟಿತನ (Strength, firmness).
  • ಅಳ, ಅಳವು, ಅಳವಿ (aḷa, aḷavu, aḷavi): ಶಕ್ತಿ, ಬಲ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಕಸುವು, ಪರಾಕ್ರಮ, ಸಾಧ್ಯತೆ, ಕೈಗೆಟುಕುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಅಳತೆ/ಮಿತಿ (Power, strength, force, ability, possibility, practicability, capacity, measure).
  • ಚಳಕದೊಟ್ಟು (Technical Word): ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ #Power ಎಂಬ ಚಳಕದೊಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತದ 'ಶಕ್ತಿ' ಎಂಬ ಪದಕ್ಕಿಂತಲೂ ನಿಖರವಾದ ಅಚ್ಚಗನ್ನಡದ ಪದ #ಅಳವು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: Low-power design = ಕಿರು-ಅಳವಿನ ವಿನ್ಯಾಸ, Power-aware design = ಅಳವರಿವಿನ ವಿನ್ಯಾಸ).

📌 ೨. ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯ ಆಳವಾದ ನೋಟ (Etymological Deep Dive)

• ಮೂಲ (Origin): ಇದು ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆಯದ ಶುದ್ಧ ಮೂಲ ದ್ರಾವಿಡ (Native Dravidian Origin) ಪದವಾಗಿದೆ.
• ಮೂಲ ದ್ರಾವಿಡ ಧಾತು (Proto-Dravidian Root): aḷa- / aḷ- (ಅಳತೆ ಮಾಡು, ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರು - To measure, hold within limits, possess capacity or strength). ಇದಕ್ಕೆ '-ಅವು' (-avu) ಅಥವಾ '-ಇ' (-i) ಎಂಬ ಕೃತ್ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು (Nominalizing suffixes) ಸೇರಿ ಅಳವು (aḷavu) ಮತ್ತು ಅಳವಿ (aḷavi) ಪದಗಳು ರಚನೆಯಾಗಿವೆ.
• ಡಿ.ಇ.ಡಿ.ಆರ್ ಸಂಖ್ಯೆ (DEDR Entry Number): DEDR 295 (ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಧಾತು DEDR 290 / 304 - ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳು, ಬಲವಾಗಿ ಕೂಡು).
• ಸಹೋದರ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾತಿಪದಗಳು (Cognates in Sister Dravidian Languages):

ಭಾಷೆ (Language)	ಜ್ಞಾತಿಪದ (Cognate)	ಅರ್ಥ ವಿವರಣೆ (Meaning in Sister Language)
ತಮಿಳು (Tamil)	அளவு (aḷavu), அளவி (aḷavi)	ಅಳತೆ, ಪರಿಮಾಣ, ಮಿತಿ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಶಕ್ತಿ (Measure, extent, capacity, power, strength).
ತೆಲುಗು (Telugu)	అలవు (alavu)	ಶಕ್ತಿ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಬಲ, ಸಾಧ್ಯತೆ, ಕೈಗೆಟುಕುವಿಕೆ (Strength, power, ability, possibility, practicability).
ಮಲಯಾಳಂ (Malayalam)	അളവു (aḷavu)	ಅಳತೆ, ಪ್ರಮಾಣ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (Measure, capacity, standard).
ತುಳು (Tulu)	ಅಳವು (aḷavu), ಅಳಪುನಿ (aḷapuni)	ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಮಿತಿ, ಅಳತೆ ಮಾಡು (Capacity, limit, to measure).
ಕೊಡವ (Kodava)	ಅಳವ್ (aḷavï)	ಅಳತೆ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (Measure, capacity).

📌 ೩. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಕಾಸ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪನ್ನ ಪದಗಳು (Historical Evolution & Derived Words)

• ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು (Kittel's Dictionary) ಮತ್ತು ಪದಕಣಜ (Padakanaja):
  • ರೆವರೆಂಡ್ ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ಅವರು ಅಳ್ (aḷ) ಧಾತುವಿಗೆ 'ಬಲ, ದೃಢತೆ' (Strength, firmness) ಎಂದೂ, ಅಳ, ಅಳವು, ಅಳವಿ ಪದಗಳಿಗೆ "Measure, dimension, extent; strength, power, force, ability, possibility, practicability" ಎಂದೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
  • ಪದಕಣಜ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ 'ಅಳವು' ಪದಕ್ಕೆ "ಶಕ್ತಿ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಬಲ, ತಾಕತ್ತು, ಪರಾಕ್ರಮ, ವಶ, ಮಿತಿ" ಎಂದೂ, 'ಅಳವಿ' ಪದಕ್ಕೆ "ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಪರಾಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧ/ಕಾಳಗ" ಎಂದೂ ಅರ್ಥ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
• ಹಳೆಗನ್ನಡ ರೂಪ (Old Kannada Usage): ಪಂಪ, ರನ್ನರ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭುಜಬಲ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು "ತನ್ನ ಅಳವಂ ತೋಱಿದಂ" (ತನ್ನ ಶಕ್ತಿ/ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು), "ಅಳವಿಯೊಳ್ ಕಾದಿದಂ" (ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದನು) ಎಂಬ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿವೆ.
• ಅರ್ಥ ವಿಕಾಸದ ಹಾದಿ (Semantic Development): \text{ದೃಢತೆ / ಹಿಡಿತ (Firmness)} \longrightarrow \text{ಧಾರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (Capacity)} \longrightarrow \text{ಶಕ್ತಿ / ಪರಾಕ್ರಮ (Power/Strength)} \longrightarrow \text{ಸಾಧ್ಯತೆ (Practicability)}
• 'ಅಳವು' ಪದದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳು (Derived Cluster):
  • 💪 ಅಳವು (aḷavu): ಶಕ್ತಿ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಬಲ (Power, strength).
  • ⚔️ ಅಳವಿಕ (aḷavika): ಪರಾಕ್ರಮಿ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ, ಬಲಶಾಲಿ ಹಾಗೂ ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಗೆಳೆಯ ("A man of power or ability; a powerful, valiant man; a friend" - Kittel).
  • 🔋 ಅಳವಾಱು (aḷavāṟu): ಶಕ್ತಿಗುಂದು, ಬಲಗುಂದು, ಕಸುವು ಬತ್ತಿಹೋಗು (ಅಳವು + ಆಱು [ಒಣಗು/ಕುಂದು] - "Strength or power to be exhausted").
  • ⚙️ ಅಳವಡು (aḷavaḍu) ಮತ್ತು ಅಳವಡಿಸು (aḷavaḍisu): ವಶವಾಗು, ಕೈಗೂಡು, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ತಂದುಕೊ (To come within one's power/reach, to adapt, implement).
  • 💥 ಅಳವಳಿಯು (aḷavaḷiyu): ಶಕ್ತಿ ನಾಶವಾಗು, ಮಿತಿ ಮೀರು (ಅಳವು + ಅೞಿಯು).
  • 📏 ಅಳತೆ (aḷate) ಮತ್ತು ಅಳೆ (aḷe): ಪ್ರಮಾಣ, ಮಿತಿ, ಅಳತೆ ಮಾಡು (Measurement, to measure).

⚖️ ಹಂತ ೪: ಅಳಿಸಿ vs ಅಳುಕಿಸು (ಅಳಿಸು vs ಅಳುಕಿಸು) - ಅವಳಿ ಧ್ವನಿಗಳ ಭಿನ್ನ ಜಗತ್ತು

ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಧ್ವನಿಗುಂಪಿನಂತೆ ಕಾಣುವ 'ಅಳಿಸು' (ಮೂಲತಃ ಅೞಿಸು) ಮತ್ತು 'ಅಳುಕಿಸು' (ಮೂಲತಃ ಅಳ್ಕಿಸು) ಪದಗಳು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಧಾತುಮೂಲಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿವೆ. ಇವುಗಳ ಸಮಗ್ರ ಹೋಲಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:

1️⃣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೊಳಪಟ್ಟ ಪದಗಳು (Words Under Analysis)

ಅ) ಪದ ೧: ಅಳಿಸು (ಅಳಿಸಿ)

• ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ (Kannada Script): ಅಳಿಸು
• ಐ.ಎ.ಎಸ್.ಟಿ ಲಿಪ್ಯಂತರಣ (IAST Transliteration): aḷisu (ಹಳೆಗನ್ನಡ: aḻisu)
• ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥಗಳು (Modern Meanings):
  1. 🧹 ಬರೆದ ಅಕ್ಷರ ಅಥವಾ ಗುರುತನ್ನು ಉಜ್ಜಿ ತೆಗೆದುಹಾಕು, ಒರೆಸಿಹಾಕು (To erase, rub out, efface).
  2. 💥 ನಾಶಪಡಿಸು, ಇಲ್ಲವಾಗಿಸು, ಧ್ವಂಸಮಾಡು (To destroy, ruin, annihilate - 'ಅಳಿ' ಧಾತುವಿನ ಪ್ರೇರಣಾರ್ಥಕ ರೂಪ [Causative form]).
  3. 😢 ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕುವಂತೆ ಮಾಡು, ದುಃಖಪಡಿಸು (To make someone weep or cry - 'ಅಳು' ಧಾತುವಿನ ಪ್ರೇರಣಾರ್ಥಕ ರೂಪ [Causative form]).

ಆ) ಪದ ೨: ಅಳುಕಿಸು

• ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ (Kannada Script): ಅಳುಕಿಸು
• ಐ.ಎ.ಎಸ್.ಟಿ ಲಿಪ್ಯಂತರಣ (IAST Transliteration): aḷukisu (ಹಳೆಗನ್ನಡ: aḷkisu)
• ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥಗಳು (Modern Meanings):
  1. 😨 ಹೆದರಿಸು, ಭಯಪಡಿಸು, ಬೆದರಿಸು (To frighten, intimidate, terrify).
  2. 🫣 ಹಿಂಜರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡು, ಸಂಕೋಚಪಡಿಸು, ಧೈರ್ಯಗುಂದಿಸು (To cause to hesitate, shrink back, or falter - 'ಅಳುಕು' ಧಾತುವಿನ ಪ್ರೇರಣಾರ್ಥಕ ರೂಪ [Causative form]).
  3. 🌊 ಅಲ್ಲಾಡಿಸು, ಕದಲಿಸು, ತುಳುಕಿಸು (To shake, agitate slightly - 'ಅಲುಗಿಸು' ಎಂಬುದರ ಜ್ಞಾತಿರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬಳಕೆ).

2️⃣ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯ ಆಳವಾದ ನೋಟ (Etymological Deep Dive)

• ಮೂಲ (Origin): 'ಅಳಿಸು' ಮತ್ತು 'ಅಳುಕಿಸು' ಎರಡೂ ಸಂಸ್ಕೃತೇತರವಾದ ಅಚ್ಚಗನ್ನಡದ (Native Dravidian Origin) ಪದಗಳಾಗಿವೆ. ಮೂಲ ದ್ರಾವಿಡ ಧಾತುಗಳಿಗೆ ಕನ್ನಡದ '-ಇಸು' (-isu) ಎಂಬ ಪ್ರೇರಣಾರ್ಥಕ ಪ್ರತ್ಯಯ (Causative Suffix) ಸೇರಿ ಈ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳು ರಚನೆಯಾಗಿವೆ.
• ಮೂಲ ದ್ರಾವಿಡ ಧಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಡಿ.ಇ.ಡಿ.ಆರ್ ಸಂಖ್ಯೆ (Proto-Dravidian Roots & DEDR Entries):
  1. ಅಳಿಸು (ಅರ್ಥ ೧ - ನಾಶಪಡಿಸು / ಒರೆಸಿಹಾಕು):
     • ಮೂಲ ದ್ರಾವಿಡ ಧಾತು (PDr. Root): *aḻi- (ಅೞಿ - ಕರಗು, ಸಡಿಲವಾಗು, ನಾಶವಾಗು, ಅಳಿದುಹೋಗು).
     • ಡಿ.ಇ.ಡಿ.ಆರ್ ಉಲ್ಲೇಖ (DEDR Number): DEDR 277. ಇದು ಮೂಲತಃ 'ೞ' (ḻ) ಕಾರಾಂತ ಧಾತುವಾಗಿದ್ದು, ಅೞಿ + ಇಸು = ಅೞಿಸು → ಅಳಿಸು ಎಂದಾಗಿದೆ.
  2. ಅಳಿಸು (ಅರ್ಥ ೨ - ಅಳುವಂತೆ ಮಾಡು):
     • ಮೂಲ ದ್ರಾವಿಡ ಧಾತು (PDr. Root): *aḻu- (ಅೞು - ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸು, ಗೋಳಾಡು).
     • ಡಿ.ಇ.ಡಿ.ಆರ್ ಉಲ್ಲೇಖ (DEDR Number): DEDR 282. ಇದೂ ಕೂಡ 'ೞ' (ḻ) ಕಾರಾಂತ ಧಾತುವಾಗಿದ್ದು, ಅೞು + ಇಸು = ಅೞಿಸು → ಅಳಿಸು ಎಂದಾಗಿದೆ.
  3. ಅಳುಕಿಸು (ಹೆದರಿಸು / ಹಿಂಜರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡು):
     • ಮೂಲ ದ್ರಾವಿಡ ಧಾತು (PDr. Root): aḷVkk- / aḷk- (ಅಳುಕು / ಅಳ್ಕು - ಹೆದರು, ನಡುಗು, ಕುಗ್ಗು).
     • ಡಿ.ಇ.ಡಿ.ಆರ್ ಉಲ್ಲೇಖ (DEDR Number): DEDR 303. ಇದು ಮೂಲತಃ ಶುದ್ಧ ಮೂರ್ಧನ್ಯ 'ಳ' (ḷ) ಕಾರದ ಬೇರು (ಅಳ). ಜೊತೆಗೆ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ನಡುಗುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ DEDR 240 (al- / alaṅk- - ಅಲುಗು, ಅಲ್ಲಾಡು) ಎಂಬ 'ಅಲ' (ala) ಬೇರಿನೊಂದಿಗೆ ಇದು ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.
• ಸಹೋದರ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾತಿಪದಗಳು (Cognates in Sister Dravidian Languages):

ಮೂಲ ಧಾತು (Root)	ತಮಿಳು (Tamil)	ಮಲಯಾಳಂ (Malayalam)	ತೆಲುಗು (Telugu)	ತುಳು (Tulu)
ಅಳಿಸು (ನಾಶ/ಒರೆಸು) *(DEDR 277: aḻi)	அழி (aḻi - ನಾಶವಾಗು), அழிப்பு (aḻippu - ನಾಶ/ಅಳಿಸುವಿಕೆ)	അഴിയുക (aḻiyuka - ನಾಶವಾಗು), അഴിക്കുക (aḻikkuka - ಅಳಿಸು)	ಅಲಿಯು (aliyu - ನಾಶವಾಗು, ಸವೆಯು)	ಅಳಿಯುನಿ (aḷiyuni - ನಾಶವಾಗು), ಅಳಿಪುನಿ (aḷipuni - ಅಳಿಸು)
ಅಳಿಸು (ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕಿಸು) *(DEDR 282: aḻu)	அழு (aḻu - ಅಳು), அழுவி (aḻuvi - ಅಳಿಸು)	അഴുക (aḻuka - ಅಳು)	ಏಡ್ಚು (ēḍcu - ಭಿನ್ನ ಧಾತು)	ಅರ್ಪಿನಿ / ಅಳ್ಪುನಿ (arpini - ಅಳು), ಅಳ್ಪಾವುನಿ (aḷpāvuni - ಅಳಿಸು)
ಅಳುಕಿಸು (ಹೆದರಿಸು) *(DEDR 303: aḷk-)	அளுக்கு (aḷukku - ಬೆಚ್ಚು, ಹೆದರು), அற்கு (aṟku - ಕುಗ್ಗು)	അളുക്കുക (aḷukkuka - ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳು, ಹಿಂಜರಿಯು)	ಅಲುಕು (aluku - ಹೆದರು), ಅಲುಕಿಂಚು (alukiñcu - ಹೆದರಿಸು)	ಅಲ್ಕುನಿ (alkuni - ಹೆದರು, ಬೆಚ್ಚು), ಅಲ್ಕಾವುನಿ (alkāvuni - ಅಳುಕಿಸು)

3️⃣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಕಾಸ (Historical Evolution in Kannada)

• 📚 ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು (Kittel's Dictionary) ಮತ್ತು ಪದಕಣಜ (Padakanaja):
  • ಅಳಿಸು: ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ಅವರು 'ಅೞಿ' (aḻi) ಧಾತುವಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 'ಅೞಿಸು' (aḻisu) ಪದವನ್ನು ನೀಡಿ, ಅದಕ್ಕೆ "To ruin, to destroy, to efface, to obliterate, to annul" ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿ, ಅದರ ಹೊಸಗನ್ನಡ ರೂಪವಾಗಿ 'ಅಳಿಸು' (aḷisu) ಪದವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ 'ಅೞು' (aḻu - To weep) ಧಾತುವಿನ ಪ್ರೇರಣಾರ್ಥಕ ರೂಪವಾಗಿಯೂ 'ಅೞಿಸು / ಅಳಿಸು' (To cause to weep) ಪದವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪದಕಣಜದಲ್ಲಿ "ಒರೆಸಿಹಾಕು, ತೊಡೆದುಹಾಕು, ನಾಶಪಡಿಸು, ಅಳುವಂತೆ ಮಾಡು" ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
  • ಅಳುಕಿಸು: ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ಅವರು 'ಅಳ್ಕು' (aḷku) ಮತ್ತು 'ಅಳುಕು' (aḷuku) ಪದಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ "To fear, to be afraid, to shrink, to hesitate; to be agitated or shaken" ಎಂದು ನೀಡಿ, 'ಅಳುಕಿಸು' (aḷukisu) ಎಂಬುದಕ್ಕೆ "To cause to shrink or hesitate, to frighten; to shake" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪದಕಣಜದಲ್ಲಿ "ಗಾಬರಿಗೊಳಿಸು, ಹೆದರಿಸು, ಹಿಂಜರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡು" ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
• 🏛️ ಹಳೆಗನ್ನಡ ರೂಪ (Old Kannada Form):
  • ಅಳಿಸು: ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಳೆಗನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 'ಅೞಿಸು' (aḻisu) ಮತ್ತು 'ಅೞಿಪು' (aḻipu) ಎಂಬ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ (ಉದಾ: "ಧರ್ಮಮಂ ಅೞಿಸಿದೊಡೆ" - ದಾನಧರ್ಮವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದರೆ).
  • ಅಳುಕಿಸು: ಹಳೆಗನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಕ್ಷರ ಸಹಿತವಾದ 'ಅಳ್ಕು' (aḷku) ಮತ್ತು 'ಅಳ್ಕಿಸು' (aḷkisu) ರೂಪಗಳಿದ್ದವು. ನಡುಗನ್ನಡ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 'ಳ್ಕ' ಎಂಬ ಸಂಯುಕ್ತಾಕ್ಷರದ ನಡುವೆ 'ಉ' ಸ್ವರ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವರಭಕ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ (Anaptyxis / Epenthesis) ಅಳ್ಕು → ಅಳುಕು ಹಾಗೂ ಅಳ್ಕಿಸು → ಅಳುಕಿಸು ಎಂದಾಯಿತು.
• 🔄 ಅರ್ಥ ವಿಕಾಸ (Semantic Development):
  • ಅಳಿಸು (ಅರ್ಥ ಸಂಕೋಚನ - Semantic Narrowing): ಹಳೆಗನ್ನಡದಲ್ಲಿ 'ಅೞಿಸು' ಎಂದರೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವುದು ಎಂಬ ತೀವ್ರ 'ವಿನಾಶ'ದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಆ ತೀವ್ರತೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ಬರಹವನ್ನು ಉಜ್ಜಿ ತೆಗೆಯುವ (To erase) ಸೌಮ್ಯಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ.
  • ಅಳುಕಿಸು (ಭೌತಿಕದಿಂದ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ವಿಸ್ತರಣೆ - Physical to Psychological Shift): 'ಅಲ / ಅಳ' ಬೇರುಗಳ ಮೂಲ ಗುಣ 'ಕಂಪನ' ಅಥವಾ 'ನಡುಕ'. ಮೊದಲು ದೇಹವು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ನಡುಗುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪದವು, ಕ್ರಮೇಣ ಮನಸ್ಸಿನ ನಡುಕವಾದ 'ಭಯ, ಸಂಕೋಚ ಮತ್ತು ಹಿಂಜರಿಕೆ'ಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ತೊಡಗಿತು. ಹೀಗಾಗಿ 'ಅಳುಕಿಸು' ಎಂದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಬೆದರಿಸುವುದು ಎಂಬ ಮಾನಸಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.

4️⃣ ನಿಷ್ಪನ್ನ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಪದಜಾಲ (Derived & Related Word Clusters)

• 🍂 #ಅೞ (aḻa → aḷa) ಬೇರಿನ ಪದಗಳು:
  • ನಾಶದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ (DEDR 277): ಅಳಿ (ಅೞಿ - ಸಾಯು, ನಾಶವಾಗು), ಅಳಿಸು (ಅೞಿಸು), ಅಳಿವು (ಅೞಿವು - ವಿನಾಶ), ಅಳಿಲು (ಸವೆಯುವಿಕೆ), ಅಳಿಗಾಲ (ವಿನಾಶಕಾಲ), ಅಳಿದುಳಿದ (ನಾಶವಾಗಿ ಮಿಕ್ಕಿದ).
  • ದುಃಖದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ (DEDR 282): ಅಳು (ಅೞು - ರೋದಿಸು), ಅಳಿಸು (ಅೞಿಸು), ಅಳಲು (ಅೞಲು - ಗೋಳು, ಸಂಕಟ), ಅಳುಬುರುಕ.
• 🛡️ #ಅಳ (aḷa) ಬೇರಿನ ಪದಗಳು:
  • ಭಯ/ಹಿಂಜರಿಕೆಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ (DEDR 303): ಅಳುಕು (ಅಳ್ಕು - ಹೆದರಿಕೆ, ಹಿಂಜರಿಕೆ), ಅಳುಕಿಸು (ಹೆದರಿಸು), ಅಳುಕಿಲ್ಲದೆ (ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ).
  • ಶಕ್ತಿ/ಅಳತೆಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ (DEDR 295): ಅಳವು, ಅಳವಿ, ಅಳವಿಕ, ಅಳವಾಱು, ಅಳೆ, ಅಳತೆ, ಅಳವಡು, ಅಳವಡಿಸು, ಅಳವಳಿಯು.
• 〰️ #ಅಲ (ala - ಚಲನೆ/ಕಂಪನ; DEDR 240): ಅಲುಗು, ಅಲುಗಿಸು (ಅಲ್ಲಾಡಿಸು), ಅಲ್ಲಾಡು, ಅಲೆ (ನೀರಿನ ತೆರೆ / ಸುತ್ತಾಡು), ಅಲೆದಾಡು, ಅಲಸು (ದಣಿ). (ಗಮನಿಸಿ: ದೇಹವನ್ನು 'ಅಲುಗಿಸು' ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು 'ಅಳುಕಿಸು' ಇವುಗಳ ನಡುವಿನ ಧ್ವನಿ-ಅರ್ಥ ಸಾಮ್ಯತೆ).
• 📦 #ಅಡ (aḍa - ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ/ಮರೆಯಾಗುವಿಕೆ; DEDR 63): ಅಡಗು (ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊ, ತಗ್ಗು), ಅಡಗಿಸು (ಮುಚ್ಚಿಡು, ನಿಯಂತ್ರಿಸು), ಅಡಕು (ಜೋಡಿಸು), ಅಡಚು. (ಗಮನಿಸಿ: ಹೆದರಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕುಗ್ಗುವುದು 'ಅಳುಕು' ಆದರೆ, ಮರೆಯಾಗಿ ಕುಗ್ಗುವುದು 'ಅಡಗು').

📜 ಹಂತ ೫: ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಣಜ - ಕಾವ್ಯ, ವಚನ, ತ್ರಿಪದಿ, ಜನಪದ ಮತ್ತು ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದಗಳ ಸೊಬಗು (Literary Citations)

ಈ ಅಚ್ಚಗನ್ನಡದ ಪದಗಳು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆಲ್ಲಾ ಬಳಕೆಯಾಗಿವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣ ಪಾಠಗಳ (Full Texts) ಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲಿದೆ:

👑 ಅ) ಹಳೆಗನ್ನಡ ಕಾವ್ಯ (Old Kannada Classical Poetry)

• ೧. ಪಂಪ ಭಾರತ (ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನ ವಿಜಯಂ) - 'ಅಳವು' (ಶಕ್ತಿ/ಪರಾಕ್ರಮ):

  "ಅಳವುಳ್ಳೊಡಲ್ಲಿ ಕಾದಲ್ಕೆ ಬನ್ನಿಂ, ಬಱಿದೆ ನುಡಿವನ್ನೆಗಂ ಅಳವಲ್ಲ!" (ಅರ್ಥ: ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿ/ಪರಾಕ್ರಮವಿದ್ದರೆ ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಲು ಬನ್ನಿ, ಸುಮ್ಮನೆ ಬಡಾಯಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಪರಾಕ್ರಮವಲ್ಲ!)

• ೨. ರನ್ನನ ಗದಾಯುದ್ಧ (ಸಾಹಸಭೀಮ ವಿಜಯಂ) - 'ಅಳವು' (ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮಿತಿ):

  "ತನ್ನ ಅಳವನಱಿಯದೆ ಪಗೆವರೊಳ್ ತಗುಳ್ದು ಕಾದುವಂ ಕೆಡುಗುಂ." (ಅರ್ಥ: ತನ್ನ ಶಕ್ತಿ-ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಮಿತಿಯನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಶತ್ರುಗಳೊಡನೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ ಹೋರಾಡುವವನು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ.)

🕉️ ಆ) ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ (Vachana Literature)

• ೧. ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನ ('ಅಳುಕದೆ' = ಹಿಂಜರಿಯದೆ/ಹೆದರದೆ):

  ಎನ್ನ ಚಿತ್ತವು ಅತ್ತಿಯ ಹಣ್ಣು ನೋಡಯ್ಯಾ, ವಿಚಾರಿಸಿದಡೆ ಏನೂ ಹುರುಳಿಲ್ಲಯ್ಯಾ. ಪ್ರಪಂಚಿನ ಡಂಭಿನಲ್ಲಿ ಎನ್ನ ನಾನಿರಿಸಿದೆಯಯ್ಯಾ, ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ, ಅಳುಕದೆ ನಿಮ್ಮ ಪೂಜಿಸುವ ಭಕ್ತಿಯ ಕೊಡು ಕರುಣಿ.

• ೨. ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನ ('ಅಳಿಸಿ' = ಹಣೆಬರಹವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಿ):

  ತಂದೆ ನೀನು, ತಾಯಿ ನೀನು, ಬಂಧು ನೀನು, ಬಳಗ ನೀನು, ಎನಗೆ ನೀನಲ್ಲದೆ ಮತ್ತಾರೂ ಇಲ್ಲವಯ್ಯಾ. ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ, ಹಾಲಲದ್ದು, ನೀರಲದ್ದು ಎನ್ನ ಹಣೆಯ ಬರಹವ ಅಳಿಸಿ ನಿಮ್ಮ ಶರಣರ ಸೇವೆಯೊಳಗಿರಿಸಯ್ಯಾ.

• ೩. ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನ ('ಅಳವು' = ಶಕ್ತಿ / ಸಾಮರ್ಥ್ಯ):

  ಎನ್ನ ಅಳವಲ್ಲ, ಎನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲ, ನಿಮ್ಮ ಶರಣರ ಒಲುಮೆಯಿಂದ ಬದುಕಿದೆನಯ್ಯಾ. ಮನವಂಚನೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಧನವಂಚನೆಯಿಲ್ಲದೆ, ತನುವಂಚನೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಿಮ್ಮ ಪೂಜಿಸುವ ಅಳವನು ನೀನೇ ಕರುಣಿಸಯ್ಯಾ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ.

• ೪. ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳ ವಚನ ('ಅಳವು' = ಸಾಮರ್ಥ್ಯ / ಮಿತಿ):

  ಅಳವ ಮೀರಿದ ಭಾವ, ಕಳವಳದ ನುಡಿ, ತಿಳಿಯಲರಿಯದ ಜನಕ್ಕೆ ಬೆಳಗ ತೋರಿದಡೆ ಕಾಣಬಲ್ಲರೆ? ಗುಹೇಶ್ವರಾ, ನಿಮ್ಮ ಶರಣರ ಅಳವನು ಬಲ್ಲವರಾರು ಹೇಳಾ!

• ೫. ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯ ವಚನ ('ಅಳವಳಿದು / ಅಳವು' = ಶಕ್ತಿಗುಂದಿ / ಸಾಮರ್ಥ್ಯ):

  ಕಳವಳದ ಮನವ ಅಳವಡಿಸಲೆನ್ನಳವಲ್ಲ ನೋಡಯ್ಯಾ, ಎನ್ನ ಅಳವು ಕೆಟ್ಟು ನಿಮ್ಮಡಿಗೇರಿದೆನು ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಾ.

🔱 ಇ) ಸರ್ವಜ್ಞನ ತ್ರಿಪದಿಗಳು (Sarvajna's Tripadis)

• ೧. 'ಅಳುಕು' (ಭಯ/ಹಿಂಜರಿಕೆ) ಕುರಿತ ತ್ರಿಪದಿ:

  ಸತ್ಯವ ನುಡಿವಂಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಭಯವಿಲ್ಲ । ಸತ್ಯವನು ಬಿಟ್ಟು ನಡೆಯುವ ನರನಿಗೆ । ನಿತ್ಯವೂ ಅಳುಕು ಸರ್ವಜ್ಞ ॥

• ೨. 'ಅಳಿಸು' (ವಿಧಿಬರಹವನ್ನು ಒರೆಸಿಹಾಕು) ಕುರಿತ ತ್ರಿಪದಿ:

  ನೊಸಲಲ್ಲಿ ಬರೆದುದನು ಬಿಸಲಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿ । ಹಸನಾಗಿ ತೊಳೆದು ಉಜ್ಜಿದರೂ ವಿಧಿಬರಹ । ಮಿಸುಕದೆ ಅಳಿಸದು ಸರ್ವಜ್ಞ ॥

• ೩. 'ಅಳವು' (ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅರಿತು ನಡೆಯುವಿಕೆ) ಕುರಿತ ತ್ರಿಪದಿ:

  ತನ್ನ ಅಳವನರಿಯದೆ ಪರರಳವ ಕೆಣಕುವನು । ಕೆನ್ನೆಯಲಿ ಹೊಡೆಸಿಕೊಂಬುವನು ಜಗದೊಳಗೆ । ಬಿನ್ನಣವದೇಕೆ ಸರ್ವಜ್ಞ ॥

• ೪. 'ಅಳವರಿತು' (ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ದಾನ-ಧರ್ಮ) ಕುರಿತ ತ್ರಿಪದಿ:

  ಅಳವರಿತು ಕೊಡುವವನ ಬಾಳುವೆಯು ಬೆಳುದಿಂಗಳು । ಅಳವ ಮೀರಿ ನಡೆವವನ ಬಾಳುವೆಯು । ಕೊಳೆತ ಹಣ್ಣಂತೆ ಸರ್ವಜ್ಞ ॥

🌾 ಈ) ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪದಿಗಳು (Folk Literature & Tripadis)

• ೧. 'ಅಳಿಸು' (ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕಿಸು) ಕುರಿತ ಜನಪದ ಗರತಿ ಹಾಡು:

  ಅಳಬೇಡ ತಂಗಮ್ಮ ಅಳಬೇಡ ತಾಯವ್ವ । ಅಳಿಸಿದವರೇನು ಉಳಿದಾರೇ ಲೋಕದಲಿ । ಹಾಲಾಗಿ ಹರಿದು ಹೋಗವ್ವ ॥

• ೨. 'ಅಳಿಸು' (ಬರಹವನ್ನು ಒರೆಸಿಹಾಕು) ಕುರಿತ ಜನಪದ ತ್ರಿಪದಿ:

  ಕಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬರೆದರೆ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಉಳಿದೀತು । ಮಣ್ಣಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಬರಹವನು ಮಳೆ ಬಂದು । ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆಯೆ ಅಳಿಸೀತು ॥

• ೩. 'ಅಳುಕಿಸು' (ಬೆದರಿಸು) ಕುರಿತ ಜನಪದ ತ್ರಿಪದಿ:

  ಆಳಾಗಿ ದುಡಿಯೋನು ಅರಸಾಗಿ ಉಣ್ಣೋನು । ನಾಳಿನ ಚಿಂತೆ ನಮಗ್ಯಾಕೆ ಬಡತನವು । ಅಳುಕಿಸಿದರಂಜೊ ಜನವಲ್ಲ ॥

• ೪. ದುಡಿಮೆಯ 'ಅಳವು' (ಶಕ್ತಿ) ಸಾರುವ ಜನಪದ ತ್ರಿಪದಿ:

  ತೋಳಲ್ಲಿ ಅಳವಿದ್ದರೆ ಬಾಳಲ್ಲಿ ಬಡವಿಲ್ಲ । ಆಳಾಗಿ ದುಡಿದು ಉಣ್ಣುವ ರೈತನಿಗೆ । ನಾಳಿನ ಚಿಂತೆ ನಮಗ್ಯಾಕೆ ॥

• ೫. ಜಲಮೂಲದ 'ಹಳ್ಳ-ಹಳ್ಳಿ' ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ 'ಅಳವು' ಬೆಸೆದಿರುವ ಜನಪದ ಹಾಡು:

  ಹಳ್ಳ ಹರಿದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಹಳ್ಳಿ ಹುಟ್ಟಿದವಲ್ಲೋ । ಒಳ್ಳೆಯ ನೀರು ಕುಡಿದಿರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ । ಮೈಯಲ್ಲಿ ಅಳವು ಕಮ್ಮಿಲ್ಲ ॥

💡 ಉ) ಗಾದೆಮಾತುಗಳು (Proverbs)

1. 🗣️ "ಬರೆದ ಬರಹವನ್ನು ಅಳಿಸಬಹುದು, ಹಣೆಬರಹವನ್ನು ಅಳಿಸಲಾದೀತೇ?" (ಮನುಷ್ಯ ಬರೆದುದನ್ನು ಉಜ್ಜಿ ಹಾಕಬಹುದು, ಆದರೆ ವಿಧಿಲಿಖಿತವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ).
2. 🗣️ "ಅಳುವ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅಳಿಸಬಾರದು, ಹಸಿದ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕೆಣಕಬಾರದು." (ಇಲ್ಲಿ 'ಅಳಿಸು' ಎಂದರೆ ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕಿಸು/ಗೋಳಾಡಿಸು ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿದೆ).
3. 🗣️ "ಅಳುಕುವ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಲ್ಲ, ಅಲುಗುವ ಮರಕ್ಕೆ ನೆರಳಿಲ್ಲ." ('ಅಳುಕು' ಮತ್ತು 'ಅಲುಗು' ಎಂಬೆರಡು ಸಹವರ್ತಿ ಧಾತುಗಳ ಧ್ವನಿ-ಅರ್ಥ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತೋರುವ ಗಾದೆ).
4. 🗣️ "ಕಳ್ಳನ ಮನಸ್ಸು ಹುಳ್ಳಗೆ, ಸುಳ್ಳನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸದಾ ಅಳುಕು."
5. 🗣️ "ನೂರು ಜನರನ್ನು ನಗಿಸೋದು ಕಷ್ಟ, ಒಬ್ಬನನ್ನು ಅಳಿಸೋದು ಸುಲಭ."
6. 🗣️ "ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು, ಅಳವು ಇದ್ದಷ್ಟು ಭಾರ ಹೊರು." (ತನ್ನ ಶಕ್ತಿ-ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಷ್ಟಿದೆಯೋ ಅಷ್ಟೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊರಬೇಕು).
7. 🗣️ "ಅಳವಿಲ್ಲದವನ ಕೋಪ ದವಡೆಗೆ ಮೂಲ." (ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವನು ತೋರುವ ಹುಸಿ ಕೋಪ ಅವನಿಗೇ ತಿರುಗುಬಾಣವಾಗುತ್ತದೆ).
8. 🗣️ "ಅಳವರಿತು ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡು, ನೆಲವರಿತು ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡು." (ನಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಬೇಕು).
9. 🗣️ "ತನ್ನ ಅಳವು ತನಗೆ ತಿಳಿದಿರಬೇಕು, ಪರರ ಅಳವು ಕಣ್ಣೆದುರಿಗಿರಬೇಕು."
10. 🗣️ "ಹಳ್ಳದ ನೀರು ಕಡಲಿಗೆ, ಮೈಯ ಅಳವು ದುಡಿಮೆಗೆ."

🌟 ಹಂತ ೬: ಸಮಗ್ರ ನೋಟ (Synthesized Perspective)

ಮೂಲ ದ್ರಾವಿಡದ ಧ್ವನಿಮೂಲಗಳನ್ನು ಇಡಿಯಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ರಚನೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ತರ್ಕಬದ್ಧತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ಮನುಷ್ಯನ ಜನವಸತಿಗೆ ಜೀವ ನೀಡಿದ 'ಅಳ್' (ನೀರು) ಬೇರಿನಿಂದ ಹಳ್ಳ, ಹಳ್ಳಿ, ನೆಲ, ತಳ, ಕೊಳ್ಳ, ಕಡಲು, ಅಲೆ ಮತ್ತು ತುಳು ಎಂಬ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪದಪ್ರಪಂಚವೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಅದೇ 'ಅಳ್' (aḷ) ಬೇರನ್ನು ಧಾತುಮೂಲವಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ 'ದೃಢತೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ' (Strength & Firmness; DEDR 295) ಎಂಬ ಅರ್ಥವ್ಯಾಪ್ತಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡು, ಅಳವು, ಅಳವಿ, ಅಳವಿಕ (ಪರಾಕ್ರಮಿ/ಗೆಳೆಯ) ಮತ್ತು ಅಳವಾಱು (ಶಕ್ತಿಗುಂದು) ಎಂಬ ಶಕ್ತಿವಾಚಕ ಪದಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಹಳೆಗನ್ನಡದ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವೀರರ ಪರಾಕ್ರಮವಾಗಿ, ವಚನ ಹಾಗೂ ತ್ರಿಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅರಿವಾಗಿ ಬೆಳೆದುಬಂದ 'ಅಳವು' ಪದವು, ಇಂದಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಯುಗದಲ್ಲಿ 'Power' ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಚ್ಚಗನ್ನಡದ ಚಳಕದೊಟ್ಟಾಗಿ (Technical term) ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಇದೇ ಧ್ವನಿಗುಂಪಿನ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿ 'ಅಳಿಸು' ಮತ್ತು 'ಅಳುಕಿಸು' ಪದಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ (Historical Linguistics) ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತದೆ. 'ಅಳಿಸು' ಪದವು ಮೂಲ ದ್ರಾವಿಡದ 'ೞ' (ḻ) ಕಾರಾಂತ ಧಾತುಗಳಾದ *aḻi (DEDR 277 - ನಾಶವಾಗು/ಕರಗು) ಮತ್ತು *aḻu (DEDR 282 - ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕು) ಎಂಬೆರಡು ಬೇರುಗಳಿಂದ ವಿಕಾಸಗೊಂಡು, ಇಂದು 'ಒರೆಸಿಹಾಕು/ನಾಶಪಡಿಸು' ಹಾಗೂ 'ಅಳುವಂತೆ ಮಾಡು' ಎಂಬ ದ್ವಂದ್ವ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, 'ಅಳುಕಿಸು' ಪದವು ಶುದ್ಧ 'ಳ' (ḷ) ಕಾರದ ಬೇರು ಹೊಂದಿರುವ aḷk- / aḷuku (DEDR 303 - ಹೆದರು, ನಡುಗು) ಧಾತುವಿನಿಂದ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಸಹವರ್ತಿ ಬೇರುಗಳಾದ #ಅಲ (ಅಲುಗಿಸು - ಕಂಪಿಸು) ಮತ್ತು #ಅಡ (ಅಡಗಿಸು - ಕುಗ್ಗಿಸು) ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾದ ಧ್ವನಿ-ಅರ್ಥ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ.