ಭಾರತೀಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ "ತ್ರಿಪುಟಿ" ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಇದೆ.
`ಸಾಧಕ - ಸಾಧನೆ - ಸಾಧ್ಯ` ಅನ್ನುವುದು ಒಂದು ತ್ರಿಪುಟಿ.
"ಸಿದ್ಧಿ" ಎನ್ನುವುದು ತ್ರಿಪುಟಿಯ ಭಾಗವಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಯಾವುದೇ ತ್ರಿಪುಟಿಗಳು ಒಂದಾದಾಗ (ಭೇದ ಅಳಿದಾಗ) ಸಿಗುವ ಅಂತಿಮ 'ಫಲ' ಅಥವಾ 'ಸ್ಥಿತಿ'ಯೇ ಸಿದ್ಧಿ.
---
*"ಶಿವಯೋಗ"* ಅಥವಾ *"ಲಿಂಗಾಂಗಯೋಗ"* ವು ಅತ್ಯುನ್ನತವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆ.
ಇಲ್ಲಿ "ಸಿದ್ಧಿ" ಎಂದರೆ ಯಾವುದೋ ಪವಾಡ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಜೀವಾತ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮ ಒಂದಾಗುವ "ಸಮರಸ" ಅಥವಾ "ಐಕ್ಯ" (ಬಯಲು) ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುವುದು.
ಶಿವಯೋಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುಟಿಗಳು ಹೇಗೆ ಕರಗಿ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ವಿವರಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ:
*೧. ಲಿಂಗಾಂಗಯೋಗದ ಮೂಲ ತ್ರಿಪುಟಿ: ಅಂಗ - ಸಂಗ - ಲಿಂಗ*
ಇದು ಶಿವಯೋಗದ ಅಡಿಪಾಯ.
* ಅಂಗ: ಸಾಧನೆ ಮಾಡುವ ಜೀವಾತ್ಮ (ಸಾಧಕ).
* ಲಿಂಗ: ತಲುಪಬೇಕಾದ ಪರಶಿವನ ತತ್ವ (ಸಾಧ್ಯ).
* ಸಂಗ: ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಅನುಸಂಧಾನ ಅಥವಾ ನಿರಂತರವಾದ ಭಕ್ತಿ (ಸಾಧನ).
ಸಿದ್ಧಿಯ ನಂಟು: 'ನಾನು ಬೇರೆ (ಅಂಗ), ದೇವರು ಬೇರೆ (ಲಿಂಗ)' ಎಂಬ ದ್ವೈತ (ಎರಡು) ಭಾವನೆ ಅಳಿದು, ನಿರಂತರವಾದ ಅನುಸಂಧಾನದಿಂದ (ಸಂಗ) ಅಂಗವೇ ಲಿಂಗವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುವ *"ಲಿಂಗಾಂಗ ಸಾಮರಸ್ಯ"* ವೇ ಇಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಸಿದ್ಧಿ.
*೨. ದೃಷ್ಟಿಯೋಗದ ತ್ರಿಪುಟಿ: ದ್ರಷ್ಟೃ - ದರ್ಶನ - ದೃಶ್ಯ* (ದೃಷ್ಟ ದೃಕ್ಕು ದೃಶ್ಯ)
ಶಿವಯೋಗದಲ್ಲಿ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟಲಿಂಗವನ್ನಿಟ್ಟು ಅದರ ಮೇಲೆ ದೃಷ್ಟಿ ನೆಡುವ ಸಾಧನೆ (ತ್ರಾಟಕಾಭ್ಯಾಸ) ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು.
* ದ್ರಷ್ಟೃ: ನೋಡುವವನು ಅಥವಾ ಶರಣ.
* ದೃಶ್ಯ: ನೋಡಲ್ಪಡುವ ಇಷ್ಟಲಿಂಗ.
* ದರ್ಶನ: ಕಣ್ಣಿನ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಲಿಂಗದ ಮೇಲೆ ನೆಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.
ಸಿದ್ಧಿಯ ನಂಟು: ಇಷ್ಟಲಿಂಗದ ಮೇಲಿನ ಕಂತಿ/ ಕಾಂತಿಯನ್ನೇ ತದೇಕಚಿತ್ತದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾ ಕುಳಿತಾಗ, ಹೊರಗಿನ ನೋಟ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಳಗಿನ ಅರಿವಿಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಆಗ `ನೋಡುವವನು, ನೋಟ ಮತ್ತು ನೋಡುವ ವಸ್ತು` ಮೂರೂ ಕರಗಿ, ಕೇವಲ 'ಬೆಳಕು' ಅಥವಾ "ಅರಿವಿನ ಸಿದ್ಧಿ" ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
*೩. ಅರ್ಚನಾ ತ್ರಿಪುಟಿ: ಪೂಜಕ - ಪೂಜೆ - ಪೂಜ್ಯ*
ಬಾಹ್ಯ ಪೂಜೆಗಿಂತ ಅಂತರಂಗದ ಪೂಜೆಗೆ ವಚನಕಾರರು ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
* ಪೂಜಕ: ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡುವ ಭಕ್ತ.
* ಪೂಜ್ಯ: ಪೂಜಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಲಿಂಗ.
* ಪೂಜೆ: ಪೂಜಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ.
ಸಿದ್ಧಿಯ ನಂಟು: ಶಿವಯೋಗಿಯು ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮಾಡುತ್ತಾ ತಾನು ಪೂಜಕ ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರ ಕರಗಬೇಕು. ಪೂಜಿಸುವವನು ಮತ್ತು ಪೂಜಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನು ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ಎಂಬ ಅದ್ವೈತ ಬೆರಗು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ದಕ್ಕುವುದೇ ನಿಜವಾದ "ಐಕ್ಯ ಸಿದ್ಧಿ".
*೪. ಅರಿವಿನ ತ್ರಿಪುಟಿ: ಜ್ಞಾತೃ - ಜ್ಞಾನ - ಜ್ಞೇಯ*
ಶರಣರ ಪ್ರಕಾರ "ಅರಿವೇ ಗುರು, ಆಚಾರವೇ ಲಿಂಗ".
* ಜ್ಞಾತೃ: ಅರಿಯಲು ಹೊರಟವನು.
* ಜ್ಞೇಯ: ಅರಿಯಬೇಕಾದ ಶಿವತತ್ವ.
* ಜ್ಞಾನ: ಅರಿಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ವಿವೇಕ.
ಸಿದ್ಧಿಯ ನಂಟು: ಜ್ಞಾತೃ ಮತ್ತು ಜ್ಞೇಯ ಎಂಬ ಭೇದ ಕರಗಿ, ಕೇವಲ ಶುದ್ಧ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುವ ಸ್ಥಿತಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಶೂನ್ಯವಾಗಿ ಕೇವಲ ಅರಿವು ಮಾತ್ರ ಬೆಳಗುವ ಆ "ಬಯಲು" ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಶಿವಯೋಗದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಿದ್ಧಿ.
*ಸಾರಾಂಶ:*
ಶಿವಯೋಗದ ಗುಟ್ಟೇ ಇದು: ತ್ರಿಪುಟಿಗಳು ಇರುವವರೆಗೂ ಅದು ಸಾಧನೆ; ತ್ರಿಪುಟಿಗಳು ಅಳಿದಾಗ ಒಲಿಯುವುದೇ ಸಿದ್ಧಿ. ಇದನ್ನೇ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಶರಣರು ತಮ್ಮ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ 'ನಾನು-ನೀನು ಎಂಬ ಭೇದವಳಿದ ಬೆರಗು' ಎಂದು ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಾನು, ತನ್ನ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ದೇವರು ಎಂಬ ಮೂರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಎನ್ನುವ ಎಚ್ಚರ ತಪ್ಪಿ ಮೂರೂ ಒಂದೇ ಆಗುವುದೇ ಶಿವಯೋಗ ಸಿದ್ಧಿ.
-------
ಕೊಸರು:
ಅಧ್ಯಾತ್ಮದ ತಾರ್ಕಿಕ ಮತ್ತು ದಾರ್ಶನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೆಲವೊದು ಪದಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಜೋಡಿಸಬಹುದ.
ಸಾಧಕ ➔ ಸಾಧನೆ ➔ ಸಾಧ್ಯ ➔ ಸಿದ್ಧಿ ➔ ಸಿದ್ಧ
ಇದರ ವಿವರಣೆ:
- ಸಾಧಕ (The Seeker): ಗುರಿಯತ್ತ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ (ಇದು ಪಯಣದ ಆರಂಭ). ಶರಣರ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಭಕ್ತ". ಇಷ್ಟಲಿಂಗಪೂಜಕ.
- ಸಾಧನೆ (The Path/Process): ಆತ ಮಾಡುವ ನಿರಂತರವಾದ ಅಭ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯೆ. ಶರಣರ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವಯೋಗ.
- ಸಾಧ್ಯ (The Goal): ಆತ ಮುಟ್ಟಬೇಕಾದ ಅಂತಿಮ ಗುರಿ. ಶರಣರ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಯಲು/ ಐಕ್ಯ. (ಇಲ್ಲಿಗೆ ತ್ರಿಪುಟಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಧಕನು ಸಾಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಧ್ಯವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.)
- ಸಿದ್ಧಿ (The Realization): ತ್ರಿಪುಟಿಗಳು (ಸಾಧಕ-ಸಾಧನೆ-ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬ ಭೇದ) ಕರಗಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ 'ಐಕ್ಯ' ಅಥವಾ 'ಪೂರ್ಣತೆಯ ಸ್ಥಿತಿ'ಯೇ ಸಿದ್ಧಿ.
- ಸಿದ್ಧ (The Perfected Being): ಈ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ, ಆ ಹಳೆಯ 'ಸಾಧಕ'ನು ಈಗ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು 'ಸಿದ್ಧ' ನಾಗುತ್ತಾನೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಮಾನವ ಶರಣನಾದಂತೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನು ಬುದ್ಧನಾದಂತೆ).
