ಬುಧವಾರ, ನವೆಂಬರ್ 18, 2026

ಮರ ಗಿಡು ಬಳ್ಳಿ ಧಾನ್ಯಂಗಳ ಬೆಳಸೆಲ್ಲವ ತರಿತರಿದು - Basavanna Vachana s understood by others

ಬಸವಣ್ಣನವರ "ಮರ ಗಿಡು ಬಳ್ಳಿ ಧಾನ್ಯಂಗಳ ಬೆಳಸೆಲ್ಲವ ತರಿತರಿದು..." (ಸಮಗ್ರ ವಚನ ಸಂಪುಟ: 1, ವಚನ: 1307) ಎಂಬ ವಚನದ ಮೇಲೆ ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಮೂಡಿಬಂದಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಟೀಕುಗಳು (Classical Glosses), ಭಾಷ್ಯಗಳು (Scriptural Exegeses), ಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥಗಳ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು (Shastric Citations), ಮಠಾಧೀಶರ ನಿರ್ವಚನಗಳು (Pontifical Interpretations), ಆಧುನಿಕ ವಿದ್ವಾಂಸರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು (Modern Scholarly Critiques) ಹಾಗೂ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಸ್ವೀಕೃತಿಯ (Popular Reception) ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ಯಥಾವತ್ ಮೂಲಸಾಲುಗಳ (Verbatim Lines) ವಿಸ್ತೃತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

1. ಪ್ರಾಚೀನ ಟೀಕಾಕಾರರು ಮತ್ತು ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಭಾಷ್ಯಗಳು (Classical Commentators & Manuscript Teekus)

ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಷಟ್‌ಸ್ಥಲ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಪದಾರ್ಥ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವ 'ಟೀಕಿನ ವಚನ' (Glossed Vachana Manuscripts) ಪರಂಪರೆ ಬೆಳೆಯಿತು.

1.1 ಪ್ರಾಚೀನ 'ಷಟ್‌ಸ್ಥಲ ವಚನ ಟೀಕು' (ತಾಡೋಲೆ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಪರಂಪರೆ - ಪ್ರಸಾದಿಸ್ಥಲ / ಮಹಾಜ್ಞಾನಸ್ಥಲ)

ಪ್ರಾಚೀನ ತಾಡೋಲೆ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಧಾರವಾಡದ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠ ಮತ್ತು ಕಲಬುರ್ಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಭಂಡಾರದಲ್ಲಿರುವ 'ಬಸವಣ್ಣನವರ ಷಟ್‌ಸ್ಥಲ ವಚನ ಟೀಕು') ಈ ವಚನಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ನಡುಗನ್ನಡದ ಯಥಾವತ್ ಟೀಕು (Verbatim Manuscript Gloss) ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:

"ಟೀಕು: ಮರ ಗಿಡು ಬಳ್ಳಿ ಧಾನ್ಯಂಗಳ ಬೆಳಸೆಲ್ಲವ ತರಿತರಿದು = ವೃಕ್ಷ ಸ್ಥಾವರಾದಿ ಸಕಲ ಸಸ್ಯಧಾನ್ಯಂಗಳ ಫಲಂಗಳಂ ಕಡಿದು ಬೇಯಿಸಿ; ಪ್ರಾಣವ ಕೊಂದುಂಡು ಶರೀರವ ಹೊರೆವ ದೋಷಕ್ಕೆ ಇನ್ನಾವುದು ವಿಧಿಯಯ್ಯಾ = ಏಕೇಂದ್ರಿಯ ಜೀವಂಗಳ ಪ್ರಾಣವಂ ನಷ್ಟಮಾಡಿ ಭುಂಜಿಸಿ ಈ ಘಟವಂ ಪೋಷಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಹಿಂಸಾ ಪ್ರತ್ಯವಾಯಕ್ಕೆ ಇನ್ನು ಆವುದು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾರ್ಗವಯ್ಯಾ; ಒಂದಿಂದ್ರಿಯ ಮೊದಲಾಗಿ ಐದಿಂದ್ರಿಯ ಕಡೆಯಾದ ಜೀವಜಾಲದಲ್ಲಿದೆ ಚರಾಚರವೆಲ್ಲ = ಸ್ಪರ್ಶೇಂದ್ರಿಯ ಮಾತ್ರವುಳ್ಳ ಸ್ಥಾವರಾದಿ ಏಕೇಂದ್ರಿಯ ಜೀವಂಗಳೇ ಆದಿಯಾಗಿ ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯ ಜೀವಂಗಳೇ ಅಂತ್ಯವಾದ ಪ್ರಾಣಿಸಮೂಹದ ಬಲೆಯೊಳಗೆ ಜಂಗಮ ಸ್ಥಾವರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಪಂಚವೆಲ್ಲವೂ ಇರ್ಪುದು; ಅದು ಕಾರಣ ಕೂಡಲಸಂಗನ ಶರಣರು ಲಿಂಗಕ್ಕರ್ಪಿಸಿ ಪ್ರಸಾದವ ಕೊಂಡು ನಿರ್ದೋಷಿಗಳಾಗಿ ಬದುಕಿದರು = ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವನ ಭಕ್ತರು ಇಷ್ಟಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಪ್ರಸಾದವಂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಹಿಂಸಾದೋಷರಹಿತರಾಗಿ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತರಾದರು ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ ಪ್ರಸಾದಿಸ್ಥಲದ ಟೀಕು."

  • ಟೀಕಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಪ್ರಾಚೀನ ಟೀಕಾಕಾರರು ವಚನದ 'ಶರೀರ' ಪದಕ್ಕೆ 'ಘಟ' (Vessel) ಎಂದೂ, 'ದೋಷ' ಪದಕ್ಕೆ 'ಪ್ರಾಣಿಹಿಂಸಾ ಪ್ರತ್ಯವಾಯ' (Karmic transgression of slaying life) ಎಂದೂ, 'ವಿಧಿ' ಎಂಬುದಕ್ಕೆ 'ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾರ್ಗ' (Expiatory path) ಎಂದೂ ಅರ್ಥೈಸಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.

1.2 ಕಲ್ಲುಮಠದ ಪ್ರಭುದೇವರು (15ನೆಯ ಶತಮಾನ - 'ಷಟ್‌ಸ್ಥಲ ವಚನಗಳ ಲಘುವ್ಯಾಖ್ಯಾನ')

ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಮುಖ ವಚನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರಾದ ಕಲ್ಲುಮಠದ ಪ್ರಭುದೇವರು ಪ್ರಸಾದಿಸ್ಥಲದ ವಚನಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವಾಗ, ಸ್ಥಾವರ ಸಸ್ಯಾದಿಗಳ ಅರ್ಪಣೆಯ ಕುರಿತು ಹೀಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ:

"ಪೃಥ್ವಿ ಜಲಾದಿ ಸ್ಥಾವರ ಸಸ್ಯಧಾನ್ಯಂಗಳಿಗೆ ಏಕೇಂದ್ರಿಯ ಜೀವತ್ವಮಪ್ಪುದರಿಂದ, ಅವಂ ಛೇದಿಸಿ ಪಾಕಂಗೆಯ್ದು ಭುಂಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಘಾತದೋಷಂ ತಪ್ಪದು. ಆ ದೋಷಂ ಪೋಗಬೇಕಾದಡೆ, ಅಂಗದ ಮೇಲಣ ಇಷ್ಟಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಕಾಯ-ಜೀವ-ಭಾವಂಗಳೊಡನೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಪ್ರಸಾದವಂ ಕೊಂಡಡೆ ಆ ಶರಣಂಗೆ ಭವಬಂಧನದ ಲೇಪವಿಲ್ಲ."

1.3 ಮಗ್ಗೆಯ ಮಾಯಿದೇವರು (15ನೆಯ ಶತಮಾನ - 'ಅನುಭವಸೂತ್ರ' ಮತ್ತು 'ಷಟ್‌ಸ್ಥಲ ಗದ್ಯ')

ಬಸವಣ್ಣನವರ ಈ ವಚನದ "ಲಿಂಗಕ್ಕರ್ಪಿಸಿ ಪ್ರಸಾದವ ಕೊಂಡು ನಿರ್ದೋಷಿಗಳಾಗಿ ಬದುಕಿದರು" ಎಂಬ ತಾತ್ವಿಕತೆಯನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಗ್ಗೆಯ ಮಾಯಿದೇವರು ತಮ್ಮ 'ಅನುಭವಸೂತ್ರ' (Anubhavasutra - 6ನೆಯ ಅಧಿಕರಣ, ಪ್ರಸಾದೋದ್ಧಾರ) ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ:

"ಲಿಂಗಾರ್ಪಿತಂ ಪ್ರಸಾದಃ ಸ್ಯಾತ್ ಸರ್ವದೋಷವಿವರ್ಜಿತಃ | ಅನರ್ಪಿತಂ ತು ಯದ್ಭುಕ್ತಂ ತದ್ವೈ ಕಿಲ್ಬಿಷಕಾರಣಮ್ ||"
"ಸ್ಥಾವರಜಂಗಮಾತ್ಮಕಸ್ಯ ಪ್ರಪಂಚಸ್ಯ ಲಿಂಗಮುಖೇನೈವ ಭೋಗಃ ಪ್ರಸಾದಿಸ್ಥಲಮ್."

  • ವಿವರಣೆ: ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಜಂಗಮಾತ್ಮಕವಾದ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಜಾಲದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಲಿಂಗಮುಖೇನವೇ (ಇಷ್ಟಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕವೇ) ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಸರ್ವದೋಷಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮಾಯಿದೇವರು ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನಕ್ಕೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷ್ಯ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

2. ಸಮಕಾಲೀನ ಶರಣರ 'ಅಂತರ್-ವಚನ ಭಾಷ್ಯ' (Intra-Vachana Commentaries by Contemporary Sharanas)

ಅನುಭವ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಈ ವಚನದ ಆಶಯಕ್ಕೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಶರಣರಾದ ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣ, ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧರಾಮೇಶ್ವರರು ತಮ್ಮ ವಚನಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತೃತ ಭಾಷ್ಯವನ್ನು (Internal Dialogic Commentary) ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

2.1 ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನ ಭಾಷ್ಯ (ಕರಣಹಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಷಟ್‌ಸ್ಥಲ ವಚನಗಳು)

ಬಸವಣ್ಣನವರು ಎತ್ತಿದ "ಪ್ರಾಣವ ಕೊಂದುಂಡು ಶರೀರವ ಹೊರೆವ ದೋಷಕ್ಕೆ ಇನ್ನಾವುದು ವಿಧಿಯಯ್ಯಾ?" ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಇಷ್ಟಲಿಂಗದ ಕಿರಣಗಳ ಮೂಲಕ ಆಹಾರದ ದೋಷವು ಹೇಗೆ ಸುಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಯೌಗಿಕ ಭಾಷ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ:

"ಕಲ್ಲೊಳಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಬೆಳ್ಳಿಯಪ್ಪುದು, ಮರದೊಳಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಿಚ್ಚಪ್ಪುದು;
ಆ ಮರನ ಸುಟ್ಟಲ್ಲದೆ ಆ ಕಿಚ್ಚು ತೋರದು.
ಅದು ಕಾರಣ, ಸ್ಥಾವರ ಜಂಗಮವೆಂಬ ಉಭಯ ಜೀವಂಗಳ ಕೊಂದು ತಿಂಬುವಾತಂಗೆ ಲಿಂಗಾರ್ಪಿತವೆಲ್ಲಿಯದೊ?
ಇಷ್ಟಲಿಂಗದ ಕಿರಣ ಸೋಂಕಿ ಆ ಪದಾರ್ಥದ ಜೀವತ್ವ ಕೆಟ್ಟು ಪ್ರಸಾದವಾದಲ್ಲದೆ
ಕೂಡಲಚೆನ್ನಸಂಗಯ್ಯಾ ನಿಮ್ಮ ಶರಣರು ಮುಟ್ಟರು."

  • ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ವಿಶೇಷತೆ: ಬಸವಣ್ಣನವರು 'ಮರ ಗಿಡು ಬಳ್ಳಿ'ಗಳನ್ನು ಕೊಂದು ತಿನ್ನುವ ದೋಷವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರೆ, ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು ಇಷ್ಟಲಿಂಗದ ದೃಷ್ಟಿಯೋಗದ ಕಿರಣವು ಆಹಾರದ ಮೇಲಿನ 'ಪೂರ್ವಾಶ್ರಯದ ಜೀವಹಿಂಸೆಯ ಸಂಸ್ಕಾರ'ವನ್ನು ದಹಿಸಿ ಅದನ್ನು ಶುದ್ಧ ಪ್ರಸಾದವನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

2.2 ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುದೇವರ ವಚನ ಭಾಷ್ಯ

ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುದೇವರು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನಾಗಲಿ, ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಪಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ತಿನ್ನುವವರನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾ ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನದ ಆಶಯವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ:

"ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ವೃಕ್ಷಾದಿಗಳೆಲ್ಲವೂ ಜೀವಂಗಳಲ್ಲವೆ?
ಅವ ಕೊಂದು ತಿಂಬುವರನೇನೆಂಬೆನಯ್ಯಾ!
ಅರಿವಿನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿತವಾದಲ್ಲದೆ ನಿರ್ದೋಷಿಯಾಗಬಾರದು ನೋಡಾ ಗುಹೇಶ್ವರಾ."

2.3 ಸಿದ್ಧರಾಮೇಶ್ವರರ ವಚನ ಭಾಷ್ಯ

ಸಿದ್ಧರಾಮೇಶ್ವರರು ಜೀವಜಾಲದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಸಕಲ ಜೀವಾತ್ಮರಲ್ಲೂ ಶಿವನನ್ನು ಕಾಣುವ ದೃಷ್ಟಿಯೇ ಪ್ರಸಾದದ ಮೂಲವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ:

"ಚರಾಚರವೆಲ್ಲವೂ ಶಿವಮಯವೆಂದರಿದ ಬಳಿಕ,
ತೃಣಾದಿ ಸ್ಥಾವರಂಗಳನಾದರೂ ವೃಥಾ ಛೇದಿಸಬಾರದು;
ಲಿಂಗಮುಖದಲಲ್ಲದೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದು ಕಪಿಲಸಿದ್ಧಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಾ."

3. ಶಾಸ್ತ್ರಕಾರರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥಗಳ ತೌಲನಿಕ ನೋಟ (Shastrakaras & Classical Shastras)

ಬಸವಣ್ಣನವರ ಈ ವಚನವು ಭಾರತೀಯ ದರ್ಶನಶಾಸ್ತ್ರಗಳಾದ ಜೈನ, ವೇದಾಂತ ಮತ್ತು ವೀರಶೈವ ಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥಗಳೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾದ ತಾತ್ವಿಕ ಸಂವಾದವನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ.

3.1 ಜೈನ ಶಾಸ್ತ್ರ: ಉಮಾಸ್ವಾತಿಯ 'ತತ್ತ್ವಾರ್ಥಸೂತ್ರ' (Tattvarthasutra - 2ನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ)

ಬಸವಣ್ಣನವರು ಬಳಸಿರುವ "ಒಂದಿಂದ್ರಿಯ ಮೊದಲಾಗಿ ಐದಿಂದ್ರಿಯ ಕಡೆಯಾದ ಜೀವಜಾಲದಲ್ಲಿದೆ ಚರಾಚರವೆಲ್ಲ" ಎಂಬ ಸಾಲು ಜೈನ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ (Jain Biology & Ontology) ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಕನ್ನಡೀಕರಿಸಿದೆ. ಉಮಾಸ್ವಾತಿಯ 'ತತ್ತ್ವಾರ್ಥಸೂತ್ರ'ದ ಮೂಲ ಸೂತ್ರಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

"ಸಂಸಾರಿಣೋ ಮುಕ್ತಾಶ್ಚ || 2.10 || ಪೃಥಿವ್ಯಪ್ತೇಜೋವಾಯುವನಸ್ಪತಯಃ ಸ್ಥಾವರಾಃ || 2.13 || ದ್ವೀಂದ್ರಿಯಾದಯಸ್ತ್ರಸಾಃ || 2.14 || ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಾಣಿ || 2.15 || ಸ್ಪರ್ಶನರಸನಘ್ರಾಣಚಕ್ಷುಃಶ್ರೋತ್ರಾಣೀಂದ್ರಿಯಾಣಿ || 2.19 || ವನಸ್ಪತ್ಯಂತಾನಾಮೇಕಮ್ || 2.22 ||"

  • ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂವಾದ: ಜೈನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ವನಸ್ಪತಿಗಳಿಗೆ (ಮರ, ಗಿಡ, ಬಳ್ಳಿ, ಧಾನ್ಯ) ಒಂದೇ ಇಂದ್ರಿಯ (ಸ್ಪರ್ಶೇಂದ್ರಿಯ - 'ಒಂದಿಂದ್ರಿಯ') ಇರುತ್ತದೆ; ಹುಳುಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯರವರೆಗೆ ಎರಡರಿಂದ ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿರುತ್ತವೆ ('ಐದಿಂದ್ರಿಯ'). ಜೈನ ಶಾಸ್ತ್ರಕಾರರು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅಡುಗೆಯನ್ನು 'ಏಕೇಂದ್ರಿಯ ಜೀವಹಿಂಸೆ' (ಆರಂಭಜ ಹಿಂಸೆ) ಎಂದು ಕರೆದು, ಗೃಹಸ್ಥರಿಗೆ ಆ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಮೋಕ್ಷವಿಲ್ಲ, ಸನ್ಯಾಸ/ಸಲ್ಲೇಖನದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಮೋಕ್ಷ ಎಂದರು. ಬಸವಣ್ಣನವರು ಜೈನರ ಜೀವವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡೇ, ಕೃಷಿಕರು ಮತ್ತು ಗೃಹಸ್ಥ ಶರಣರು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಾಗದೆಯೇ "ಲಿಂಗಕ್ಕರ್ಪಿಸಿ ಪ್ರಸಾದವ ಕೊಂಡು ನಿರ್ದೋಷಿಗಳಾಗಿ ಬದುಕಿದರು" ಎಂಬ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರ್ಯಾಯವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು.

3.2 ಶಿವಯೋಗಿ ಶಿವಾಚಾರ್ಯರ 'ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿ' (ಪ್ರಸಾದಿಸ್ಥಲ - 11ನೆಯ ಪರಿಚ್ಛೇದ)

ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ವಚನಗಳ ದೇಸಿ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಾಸ್ತ್ರರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದ 'ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿ'ಯು ಬಸವಣ್ಣನವರ ಈ ವಚನದ ಸಾರವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿದೆ:

"ಲಿಂಗಾರ್ಪಿತಂ ಜಗತ್ಸರ್ವಂ ಲಿಂಗರೂಪಂ ವಿಭಾವಯನ್ | ಭುಂಜಾನೋ ವಿಷಯಾನ್ ಭಕ್ತಃ ಪ್ರಸಾದೀತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ || 11.45 ||"
"ಯದ್ಯದ್ಭೋಗ್ಯಂ ಚ ಭೋಕ್ತವ್ಯಂ ತತ್ತಲ್ಲಿಂಗೇ ಸಮರ್ಪಯೇತ್ | ತತ್ಪ್ರಸಾದಂ ಸಮಾದಾಯ ಭುಂಜಾನೋ ನೈವ ಲಿಪ್ಯತೇ || 11.48 ||"

  • ಅರ್ಥ: "ಯಾವ ಯಾವ ಭೋಗ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು (ಆಹಾರಾದಿಗಳನ್ನು) ಸೇವಿಸಬೇಕೋ, ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಇಷ್ಟಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ಅದರ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಉಣ್ಣುವ ಭಕ್ತನು ಯಾವುದೇ ಹಿಂಸಾದೋಷ ಅಥವಾ ಪಾಪಲೇಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ (ನೈವ ಲಿಪ್ಯತೇ / ನಿರ್ದೋಷಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ)."

3.3 ಶ್ರೀಪತಿ ಪಂಡಿತಾಚಾರ್ಯರ 'ಶ್ರೀಕರ ಭಾಷ್ಯ' (ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರ ಶಕ್ತಿವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ ಭಾಷ್ಯ)

ಶ್ರೀಪತಿ ಪಂಡಿತರು ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರದ 'ಅತ್ತಾ ಚರಾಚರಗ್ರಹಣಾತ್' (1.2.9) ಮತ್ತು 'ಸರ್ವಾನ್ನಾನುಮತಿಶ್ಚ ಪ್ರಾಣಾತ್ಯಯೇ ತದ್ದರ್ಶನಾತ್' (3.4.28) ಸೂತ್ರಗಳಿಗೆ ಭಾಷ್ಯ ಬರೆಯುವಾಗ, ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತಿನ ಆಹಾರ ಸ್ವೀಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಹಿಂಸೆಯ ದೋಷವು ಕೇವಲ ಇಷ್ಟಲಿಂಗ-ಪ್ರಾಣಲಿಂಗ ಅರ್ಪಣೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ:

"ಪ್ರಾಣಧಾರಣಾರ್ಥಂ ಸ್ಥಾವರಾದ್ಯನ್ನಸ್ವೀಕಾರೇ ಜೀವಹಿಂಸಾದೋಷಸ್ಯ ಇಷ್ಟಲಿಂಗಪ್ರಾಣಲಿಂಗಾರ್ಪಣಪ್ರಸಾದಸ್ವೀಕಾರೇಣೈವ ನಿವೃತ್ತಿಃ, ನಾನ್ಯಥಾ ಇತಿ ವೀರಶೈವಸಿದ್ಧಾಂತಃ."

3.4 ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಮತ್ತು ಮನುಸ್ಮೃತಿಯೊಂದಿಗಿನ ತೌಲನಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಮರ್ಶೆ

  • ಮನುಸ್ಮೃತಿ (5.49): "ಉತ್ಪತ್ತಿಂ ಚ ವಿನಾಶಂ ಚ ಭೂತಾನಾಮಾಗತಿಂ ಗತಿಮ್ | ಅವೇಕ್ಷ್ಯ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ನಾದ್ಯಾನ್ಮಾಂಸಂ ಕಥಂಚನ ||" ಮತ್ತು "ಪಂಚ ಸೂನಾ ಗೃಹಸ್ಥಸ್ಯ ಚುಲ್ಲೀ ಪೇಷಣ್ಯುಪಸ್ಕರಃ | ಕಂಡನೀ ಚೋದಕುಂಭಶ್ಚ ಬಧ್ಯತೇ ಯಾಸ್ತು ವಾಹಯನ್ ||" (3.68 - ಒಲೆ, ಬೀಸುವ ಕಲ್ಲು, ಕಸಬರಿಗೆ, ಒನಕೆ, ನೀರಿನ ಕೊಡ ಇವು ಗೃಹಸ್ಥನ ಐದು ಕೊಲೆಗಡುಕ ಸಾಧನಗಳು). ವೈದಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಇದಕ್ಕೆ 'ಪಂಚಮಹಾಯಜ್ಞ'ಗಳನ್ನು ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಹೇಳಿದರೆ, ಬಸವಣ್ಣನವರು ಹೋಮ-ಹವನಗಳ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ 'ಇಷ್ಟಲಿಂಗಾರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾದ'ವನ್ನು ಏಕೈಕ ವಿಧಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

  • ಭಗವದ್ಗೀತೆ (3.13):

"ಯಜ್ಞಶಿಷ್ಟಾಶಿನಃ ಸಂತೋ ಮುಚ್ಯಂತೇ ಸರ್ವಕಿಲ್ಬಿಷೈಃ | ಭುಂಜತೇ ತೇ ತ್ವಘಂ ಪಾಪಾ ಯೇ ಪಚಂತ್ಯಾತ್ಮಕಾರಣಾತ್ ||"
ಇಲ್ಲಿನ 'ಯಜ್ಞಶಿಷ್ಟ' (ಯಜ್ಞದ ಉಳಿಕೆ) ಎಂಬ ವೈದಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಸವಣ್ಣನವರು 'ಲಿಂಗಾರ್ಪಿತ ಪ್ರಸಾದ'ವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

4. ಮಠಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರುಪರಂಪರೆಯ ನಿರ್ವಚನಗಳು (Interpretations by Mathadhishas & Spiritual Pontiffs)

ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಮಠಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂತರು ಈ ವಚನವನ್ನು ಧರ್ಮಜಾಗೃತಿ, ಸಸ್ಯಾಹಾರ ತತ್ತ್ವ, ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

4.1 ಡಾ. ಶಿವಮೂರ್ತಿ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು (ಸಿರಿಗೆರೆ ತರಳಬಾಳು ಬೃಹನ್ಮಠ)

ಡಾ. ಶಿವಮೂರ್ತಿ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ 'ಬಿಸಿಲು ಬೆಳದಿಂಗಳು' ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 'ತರಳಬಾಳು ವಚನ ಸಂಪುಟ'ದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವಚನವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ನೈತಿಕತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಮೂಲ ಬರಹದ ಸಾಲುಗಳ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲೇಖ:

"ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳಿಗೂ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳಿಗೂ ಚರ್ಚೆಯಾದಾಗ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳು ಕೇಳುವ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆ: 'ಗಿಡಮರಗಳಿಗೂ ಜೀವವಿದೆಯಲ್ಲವೇ? ನೀವು ಸೊಪ್ಪು-ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ತಿನ್ನುವುದು ಜೀವಹಿಂಸೆಯಲ್ಲವೇ?' ಎಂದು. ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಜಗದೀಶ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೂ ಜೀವವಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಎಂಟುನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಬಸವಣ್ಣನವರು 'ಮರ ಗಿಡು ಬಳ್ಳಿ ಧಾನ್ಯಂಗಳ ಬೆಳಸೆಲ್ಲವ ತರಿತರಿದು ಪ್ರಾಣವ ಕೊಂದುಂಡು ಶರೀರವ ಹೊರೆವ ದೋಷಕ್ಕೆ ಇನ್ನಾವುದು ವಿಧಿಯಯ್ಯಾ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಇಲ್ಲಿ 'ಒಂದಿಂದ್ರಿಯ ಮೊದಲಾಗಿ ಐದಿಂದ್ರಿಯ ಕಡೆಯಾದ' ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದಾಗ ಆಗುವ ನೋವು ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆ ಅಗಾಧವಾದುದು; ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯ ಬದುಕಲು ಕಲ್ಲು-ಮಣ್ಣು ತಿನ್ನಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ ಸಂವೇದನೆಯಿರುವ 'ಒಂದಿಂದ್ರಿಯ'ದ ಸಸ್ಯ-ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕು. ಆ ಅನಿವಾರ್ಯ ದೋಷವನ್ನೂ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಭೋಗಿಸದೆ, ದೇವರಿಗೆ (ಇಷ್ಟಲಿಂಗಕ್ಕೆ) ಅರ್ಪಿಸಿ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ನಿರ್ದೋಷಿಗಳಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಬಸವಣ್ಣನವರ ಸಮನ್ವಯ ದೃಷ್ಟಿ."

4.2 ಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು (ಜ್ಞಾನಯೋಗಾಶ್ರಮ, ವಿಜಯಪುರ)

ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಚನ ಪ್ರವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಚನವನ್ನು 'ನಿಸರ್ಗದ ಋಣ ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತಾ ಯೋಗ' ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರವಚನದ ಯಥಾವತ್ ನುಡಿಗಳು:

"ನಾವು ಉಣ್ಣುವ ಒಂದೊಂದು ಅನ್ನದ ಕಾಳಿನ ಹಿಂದೆಯೂ ಒಂದು ಸಸ್ಯದ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗವಿದೆ. ಮರ, ಗಿಡ, ಬಳ್ಳಿ, ಧಾನ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ನಮ್ಮ ಶರೀರವನ್ನು ಪೊರೆಯುತ್ತಿವೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಹೃದಯ ಎಷ್ಟು ಕೋಮಲ ನೋಡಿ! ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಜೋಳದ ದಂಟನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವಾಗಲೂ 'ಅಯ್ಯೋ, ಇದರ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಕೊಂದು ನನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನಲ್ಲಾ, ಈ ದೋಷಕ್ಕೆ ಏನು ಮಾಡಲಿ ದೇವರೇ?' ಎಂದು ಮರುಗುತ್ತಾರೆ. ಇಡೀ ಚರಾಚರ ಸೃಷ್ಟಿಯೇ ಒಂದು ಜೀವಜಾಲ—ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಬಲೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶರಣರು ಉಣ್ಣುವ ಮುನ್ನ ಆ ಅನ್ನವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಇಷ್ಟಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, 'ದೇವರೇ, ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯೆಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನದು, ಈ ಸಸ್ಯಗಳ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗವು ವ್ಯರ್ಥವಾಗದಂತೆ ನನ್ನ ಶರೀರವನ್ನು ಸತ್ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತೇನೆ' ಎಂಬ ಪ್ರಸಾದ ಭಾವದಿಂದ ಉಂಡು ನಿರ್ದೋಷಿಗಳಾಗಿ ಬದುಕಿದರು."

4.3 ಜಗದ್ಗುರು ಮಾತೆ ಮಹಾದೇವಿ ('ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನ ದೀಪಿಕೆ')

ಮಾತೆ ಮಹಾದೇವಿಯವರು ತಮ್ಮ 'ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನ ದೀಪಿಕೆ' ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಈ ವಚನಕ್ಕೆ ನೀಡಿರುವ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಮೂಲ ಸಾಲುಗಳು:

"ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜೈನರು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೂ ಜೀವವಿರುವುದರಿಂದ ಕೃಷಿ ಮಾಡುವುದು ಪಾಪವೆಂದು, ಬಸವಣ್ಣನವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾದ ಶರಣರು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿ ಉಣ್ಣುವುದರಿಂದ ಅವರೂ ಹಿಂಸಾದೋಷಿಗಳೇ ಎಂದು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಈ ವಚನವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದಿಂದ್ರಿಯದ ಸಸ್ಯದಿಂದ ಐದಿಂದ್ರಿಯದ ಪ್ರಾಣಿಯವರೆಗೆ ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ಜೀವಜಾಲದಲ್ಲಿದೆ. ಶರೀರಧಾರಣೆಗೆ ಆಹಾರ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ್ದರಿಂದ, ಶರಣರು ಪ್ರಾಣಿಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಕೇವಲ ಸಸ್ಯಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಅದನ್ನೂ ಇಷ್ಟಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ ಆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಿಂಸಾದೋಷದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ನಿರ್ದೋಷಿಗಳಾಗಿ ಬದುಕಿದರು."

4.4 ಡಾ. ತೋಂಟದ ಸಿದ್ದಲಿಂಗ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು (ಗದಗ) ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು

  • ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಶ್ರೀಗಳು: ದಾಸೋಹ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಕೇವಲ 'ಊಟ' ಎನ್ನದೆ 'ಪ್ರಸಾದ' ಎಂದೇ ಕರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಈ ವಚನವೇ ಮೂಲಾಧಾರವೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. "ಕಾಯಕದಿಂದ ಬಂದ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಲಿಂಗಕ್ಕೂ ಜಂಗಮಕ್ಕೂ ಅರ್ಪಿಸಿದಾಗ ಅದರೊಳಗಿನ ದೋಷ ಸುಟ್ಟುಹೋಗಿ ಅಮೃತವಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂಬುದು ಅವರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಾಗಿತ್ತು.

  • ಗದಗ ತೋಂಟದ ಶ್ರೀಗಳು: ಈ ವಚನದಲ್ಲಿರುವ 'ಜೀವಜಾಲ' ಪದವನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನದ 'ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ'ದ (Ecology) ಮೂಲಮಂತ್ರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿ, ಮರ-ಗಿಡಗಳನ್ನು ಬೇಕಾಬಿಟ್ಟಿ ಕಡಿಯುವ ಆಧುನಿಕ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಬಸವಣ್ಣನವರ 'ಶರೀರವ ಹೊರೆವ ದೋಷ'ದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಪಾಠವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ.

5. ಆಧುನಿಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಒಳನೋಟಗಳು (Modern Scholars, Critics & Seminal Books)

ಕನ್ನಡದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ವಿಮರ್ಶಕರು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಚನವನ್ನು ವಿವಿಧ ಕೋನಗಳಿಂದ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

5.1 ವಚನ ಪಿತಾಮಹ ಫ. ಗು. ಹಳಕಟ್ಟಿ ('ವಚನಶಾಸ್ತ್ರಸಾರ' - ಭಾಗ 1, 1923)

ಫ. ಗು. ಹಳಕಟ್ಟಿಯವರು ತಮ್ಮ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗ್ರಂಥವಾದ 'ವಚನಶಾಸ್ತ್ರಸಾರ'ದಲ್ಲಿ ಈ ವಚನವನ್ನು 'ಪ್ರಸಾದಿಸ್ಥಲ - ಅರ್ಪಣಾವಧಾನ' ಎಂಬ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿ ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ:

"ಜಗತ್ತಿನೊಳಗಿನ ಚರಾಚರ ವಸ್ತುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಒಂದಿಂದ್ರಿಯ ಮೊದಲಾಗಿ ಐದಿಂದ್ರಿಯ ಕಡೆಯಾದ ಜೀವಜಾಲದೊಳಗೆ ಸೇರಿರುತ್ತವೆ. ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಶರೀರವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಮರ, ಗಿಡ, ಬಳ್ಳಿ, ಧಾನ್ಯ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಕೊಯ್ದು ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಕಳೆದು ಉಣ್ಣಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೋಷವು ಪರಿಹಾರವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಶರಣನು ತಾನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದಾರ್ಥವನ್ನೂ ಮೊದಲು ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಪ್ರಸಾದವೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಸೇವಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅವನು ನಿರ್ದೋಷಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ."

5.2 ಪ್ರೊ. ಎಂ. ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸಮೂರ್ತಿ ('ವಚನಧರ್ಮಸಾರ' - 1946)

ಕನ್ನಡದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಮರ್ಶಕರಾದ ಎಂ. ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸಮೂರ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ 'ವಚನಧರ್ಮಸಾರ' ಗ್ರಂಥದ 'ಸದಾಚಾರ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆ' ಹಾಗೂ 'ಪ್ರಸಾದ' ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಚನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಬರೆದಿರುವ ಮೂಲ ಸಾಲುಗಳು:

"ಜೀವಹಿಂಸೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ವಚನಕಾರರು ಅತಿವಾದಿಗಳಾಗದೆ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದರು. 'ಮರ ಗಿಡು ಬಳ್ಳಿ ಧಾನ್ಯಂಗಳ ಬೆಳಸೆಲ್ಲವ ತರಿತರಿದು ಪ್ರಾಣವ ಕೊಂದುಂಡು ಶರೀರವ ಹೊರೆವ ದೋಷಕ್ಕೆ ಇನ್ನಾವುದು ವಿಧಿಯಯ್ಯಾ?' ಎಂಬ ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕಠೋರ ನಿಯಮದ ಅರಿವಿದೆ. ಜೀವವು ಜೀವವನ್ನು ನುಂಗಿಯೇ ಬದುಕಬೇಕಾದ ಈ 'ಜೀವಜಾಲ'ದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಅಹಿಂಸೆಯು ಬರಿಯ ಕಲ್ಪನೆ. ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ಸಸ್ಯಹಾರವನ್ನು ಸಹ ತನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯ ಲಾಲಸೆಗಾಗಿ ಭೋಗಿಸದೆ, ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ ಆ ನೈತಿಕ ದೋಷದಿಂದ ಪಾರಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಶರಣರ ಉದಾತ್ತ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿ."

5.3 ಡಾ. ಎಂ. ಎಂ. ಕಲಬುರ್ಗಿ ('ಸಮಗ್ರ ವಚನ ಸಂಪುಟ: ಸಂಪುಟ 1' ಮತ್ತು 'ಮಾರ್ಗ')

ಡಾ. ಎಂ. ಎಂ. ಕಲಬುರ್ಗಿಯವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ 'ಸಮಗ್ರ ವಚನ ಸಂಪುಟ - 1 (ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳು)' ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಈ ವಚನವನ್ನು (ವಚನ ಸಂಖ್ಯೆ: 1307) ಷಟ್‌ಸ್ಥಲಗಳ ತುತ್ತತುದಿಯಾದ 'ಮಹಾಜ್ಞಾನ ಸ್ಥಲ'ದಲ್ಲಿ (ಐಕ್ಯಸ್ಥಲದ ಉಪಸ್ಥಲ) ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

  • ವಿದ್ವತ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಈ ವಚನವು ಕೇವಲ ಅನ್ನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಆರಂಭಿಕ ಭಕ್ತಸ್ಥಲದ ವಚನವಲ್ಲ; ಇಡೀ ಚರಾಚರ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಜೀವಜಾಲದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿತು, ಕರ್ಮ-ದೋಷಗಳೆರಡನ್ನೂ ಮೀರಿ 'ನಿರ್ದೋಷಿ'ಯಾಗಿ (ಜೀವನ್ಮುಕ್ತನಾಗಿ) ಬದುಕುವ 'ಮಹಾಜ್ಞಾನ'ದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಮಹಾಜ್ಞಾನ ಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

5.4 ಡಾ. ಎಲ್. ಬಸವರಾಜು ('ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳು' - ಗೀತಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್)

ಡಾ. ಎಲ್. ಬಸವರಾಜು ಅವರು ತಮ್ಮ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಈ ವಚನದ ಭಾಷಿಕ ಮತ್ತು ದಾರ್ಶನಿಕ ನೆಲೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾ:

"ಜೈನರ ಏಕೇಂದ್ರಿಯ-ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯ ಜೀವತತ್ತ್ವವನ್ನೂ, ಗೀತೆಯ 'ಯಜ್ಞಶಿಷ್ಟಾಶಿನಃ ಸಂತೋ ಮುಚ್ಯಂತೇ ಸರ್ವಕಿಲ್ಬಿಷೈಃ' ಎಂಬ ಯಜ್ಞಶೇಷ ತತ್ತ್ವವನ್ನೂ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಇಲ್ಲಿ ಶರಣರ 'ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಪ್ರಸಾದ' ತತ್ತ್ವದೊಳಗೆ ಕರಗಿಸಿ ಹೊಸದೊಂದು ದೇಸಿ ಜೀವನಮೀಮಾಂಸೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ." ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.

5.5 ಡಾ. ಎಚ್. ತಿಪ್ಪೇರುದ್ರಸ್ವಾಮಿ ('ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮ')

ಡಾ. ಎಚ್. ತಿಪ್ಪೇರುದ್ರಸ್ವಾಮಿಗಳು ತಮ್ಮ ಗ್ರಂಥದ 'ಪ್ರಸಾದಿಸ್ಥಲ' ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ವಚನವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾ ಬರೆದಿರುವ ಸಾಲುಗಳು:

"ಭೋಗವು ಯೋಗವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವ ರಹಸ್ಯವನ್ನಿಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಧಾರಣೆಗಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಅನಿವಾರ್ಯ ಹಿಂಸೆಯು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ದೋಷವಾಗಿ ಅಂಟದಿರಬೇಕಾದರೆ, ಅವನ ಭೋಗದೃಷ್ಟಿಯು ಅಳಿದು ಪ್ರಸಾದದೃಷ್ಟಿಯು ಉದಯಿಸಬೇಕು. ಬಸವಣ್ಣನವರು 'ಲಿಂಗಕ್ಕರ್ಪಿಸಿ ಪ್ರಸಾದವ ಕೊಂಡು ನಿರ್ದೋಷಿಗಳಾಗಿ ಬದುಕಿದರು' ಎನ್ನುವಾಗ ಅರ್ಪಣೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಂತಃಕರಣದ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ."

5.6 ಆಧುನಿಕ ಪರಿಸರ ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ದೇಸಿ ಚಿಂತಕರು (ಡಾ. ಡಿ. ಆರ್. ನಾಗರಾಜ್, ಪ್ರೊ. ರಹಮತ್ ತರೀಕೆರೆ, ಡಾ. ನಟರಾಜ ಬೂದಾಳು)

ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ (Eco-criticism & Subaltern Studies) ಈ ವಚನವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಓದಲಾಗಿದೆ:

  • ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನೈತಿಕ ಬಿಡುಗಡೆ: ವೈದಿಕ ಮತ್ತು ಜೈನ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳೆರಡೂ ಉಳುಮೆ ಮಾಡುವ, ಪೈರು ಕೊಯ್ಯುವ ರೈತನನ್ನು ('ಬೆಳಸೆಲ್ಲವ ತರಿತರಿದು') ಪಾಪಿಯೆಂದು ಕರೆದಾಗ, ಬಸವಣ್ಣನವರು ಶ್ರಮಜೀವಿ ರೈತನ ಕಾಯಕವನ್ನು 'ನಿರ್ದೋಷಿ'ಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಚನವಿದು.

  • ಪರಿಸರ ಮೀಮಾಂಸೆ (Deep Ecology): ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಂಡುಕೊಂಡ 'Food Web / Ecological Network' ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾದ 'ಜೀವಜಾಲ' ಎಂಬ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದವನ್ನು ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ ಟಂಕಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಬಸವಣ್ಣನವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.

5.7 ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು (Western Scholarship - R. Blake Michael & Gil Ben-Herut)

ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಆರ್. ಬ್ಲೇಕ್ ಮೈಕೆಲ್ (The Origins of Virasaiva Sects) ಮತ್ತು ಗಿಲ್ ಬೆನ್-ಹೆರುತ್ (Shiva's Saints) ಅವರು ಶರಣರ 'ಪ್ರಸಾದ' ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವಾಗ, ಬಸವಣ್ಣನವರ ಈ ವಚನವು "The Paradox of Householder Ahimsa" (ಗೃಹಸ್ಥ ಜೀವನದ ಅಹಿಂಸೆಯ ದ್ವಂದ್ವ) ವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪಠ್ಯವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.

6. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಲೋಕರೂಢಿಯ ಆಚರಣೆ (Popular Reception & Everyday Ritual Practice)

ಗ್ರಂಥಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಡಿತರ ಆಚೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು, ರೈತರು ಮತ್ತು ಶರಣ ಕುಟುಂಬಗಳು ಈ ವಚನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಭಾಗವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ:

  • 1. ಭೋಜನಪೂರ್ವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ವಚನ (Pre-Meal Consecration Chant): ಕರ್ನಾಟಕದ ಅನೇಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲಿಂಗಾಯತ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ, ಮಠಗಳ ದಾಸೋಹ ಭವನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶರಣರ ಸಮಾವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾದ (ಊಟ) ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮುನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟಲಿಂಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅಥವಾ ಅನ್ನದ ತಟ್ಟೆಯ ಮುಂದೆ ಕೈಮುಗಿದು "ಮರ ಗಿಡು ಬಳ್ಳಿ ಧಾನ್ಯಂಗಳ ಬೆಳಸೆಲ್ಲವ ತರಿತರಿದು..." ವಚನವನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಪಠಿಸುವ ಜೀವಂತ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಇದು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ 'ಅನ್ನದ ಮಹತ್ವ' ಮತ್ತು 'ಆಹಾರ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಬಾರದು' ಎಂಬ ಎಚ್ಚರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

  • 2. ರೈತಾಪಿ ಜನರ (ಒಕ್ಕಲಿಗರ) ಆತ್ಮಗೌರವದ ವಚನ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ರೈತರು ಸುಗ್ಗಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಕೊಯ್ಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ) ಕುಡುಗೋಲು ಹಿಡಿದು ಬೆಳೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವಾಗ ("ಬೆಳಸೆಲ್ಲವ ತರಿತರಿದು"), ತಾವು ಜಗತ್ತಿನ ದಾಸೋಹಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಹೊರತು ಹಿಂಸೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಈ ವಚನದ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಣದಲ್ಲಿ ರಾಶಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವಾಗ ಮೊದಲು ಜಂಗಮರಿಗೆ ಮತ್ತು ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ('ಲಿಂಗಕ್ಕರ್ಪಿಸಿ') ರೂಢಿಯ ಹಿಂದೆ ಈ ವಚನದ ಪ್ರೇರಣೆಯಿದೆ.

  • 3. ಸಸ್ಯಾಹಾರದ ಜನಪ್ರಿಯ ತಾತ್ವಿಕ ಸಮರ್ಥನೆ: ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ನಡುವೆ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯ ಚರ್ಚೆ ಬಂದಾಗ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಸಹ "ಬಸವಣ್ಣನವರು ಅಂದೇ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ—ಒಂದಿಂದ್ರಿಯದ ಸಸ್ಯದಿಂದ ಐದಿಂದ್ರಿಯದ ಪ್ರಾಣಿಯವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಜೀವಜಾಲದಲ್ಲಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಐದಿಂದ್ರಿಯದ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲದೆ, ಕನಿಷ್ಠ ಜೀವಸಂವೇದನೆಯ ಧಾನ್ಯ-ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಉಣ್ಣಬೇಕು" ಎಂದು ಈ ವಚನವನ್ನೇ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ.

7. ಸಮಗ್ರ ಭಾಷ್ಯ-ವಿಮರ್ಶೆಗಳ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಸಾರಾಂಶ ಕೋಷ್ಟಕ (Comparative Matrix of Commentaries)

ಭಾಷ್ಯ / ವಿಮರ್ಶೆಯ ಪ್ರಕಾರಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು / ಗ್ರಂಥವಚನವನ್ನು ಕಂಡ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ (Interpretative Lens)ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ (Core Focus)
ಪ್ರಾಚೀನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಟೀಕುಷಟ್‌ಸ್ಥಲ ವಚನ ಟೀಕು, ಕಲ್ಲುಮಠದ ಪ್ರಭುದೇವರುಪ್ರಾಣಿಹಿಂಸಾ ಪ್ರತ್ಯವಾಯಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟಲಿಂಗಾರ್ಪಣವೇ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಪ್ರಸಾದಿಸ್ಥಲ ಮತ್ತು ಭವಲೇಪ ನಿವಾರಣೆ
ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಾಸ್ತ್ರ ಭಾಷ್ಯಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿ, ಶ್ರೀಕರ ಭಾಷ್ಯ, ಅನುಭವಸೂತ್ರಲಿಂಗಮುಖೇನ ವಿಶ್ವಭೋಗ ಮತ್ತು ಸರ್ವಪಾಪ ವಿನಾಶಶಕ್ತಿವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾದೋದ್ಧಾರ
ಸಮಕಾಲೀನ ಶರಣರ ಭಾಷ್ಯಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣ, ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು, ಸಿದ್ಧರಾಮೇಶ್ವರಇಷ್ಟಲಿಂಗದ ಕಿರಣದಿಂದ ಪದಾರ್ಥದ ಜೀವತ್ವದೋಷದ ದಹನಅರಿವಿನ ಅರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಕಿರಣಯೋಗ
ಮಠಾಧೀಶರ ನಿರ್ವಚನಸಿರಿಗೆರೆ ಶ್ರೀ, ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಶ್ರೀ, ಮಾತೆ ಮಹಾದೇವಿಜೈನ ಅತಿವಾದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ, ಸಸ್ಯಾಹಾರ ನೈತಿಕತೆ, ನಿಸರ್ಗದ ಋಣಕನಿಷ್ಠ ಅನಿವಾರ್ಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತೆ
ಆಧುನಿಕ ವಿದ್ವತ್ ವಿಮರ್ಶೆಹಳಕಟ್ಟಿ, ಎಂ.ಆರ್.ಶ್ರೀ, ಕಲಬುರ್ಗಿ, ತಿಪ್ಪೇರುದ್ರಸ್ವಾಮಿವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದ, ಭೋಗವು ಯೋಗವಾಗುವ ಮಹಾಜ್ಞಾನ, ಪರಿಸರವಾದಜೀವಜಾಲ (Ecology) ಮತ್ತು ಮಹಾಜ್ಞಾನಸ್ಥಲ
ಈ ವಚನವು ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅನುಭವ ಮಂಟಪದ ಸಂವಾದದಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಟೀಕಾಕಾರರು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಾಸ್ತ್ರಕಾರರು, ಮಠಾಧೀಶರ ಪ್ರವಚನಗಳು, ಆಧುನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಪರಿಸರ-ವಿಮರ್ಶೆ ಹಾಗೂ ರೈತನ ಕಣದವರೆಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಕನ್ನಡದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಾರ್ಶನಿಕ ಪಠ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳಿಲ್ಲ:

ಕಾಮೆಂಟ್‌‌ ಪೋಸ್ಟ್‌ ಮಾಡಿ